Kasano a Paneknekan no Siasino ti Ama?
Napardas a sungbat
Iti Pilipinas, ti paternity (ti legal a sao ket "filiation") ket umuna a mapaneknekan babaen ti birth record a pinirmaan ti ama, final a judgment ti korte, wenno naisurat a panangakseptar a pinirmaanna (Article 172 ti Family Code). No awan dagitoy, maipalubos ti sabali nga ebidensia, kas iti silulukat ken agtultuloy a panangtrato iti ubing kas anakna, dagiti saksi ken DNA testing. Ngem ti kaso a naibatay iti dayta sabali nga ebidensia ket masapul a maidarum bayat a sibibiag pay ti ipagarup nga ama (Article 175). Dawaten dagiti korte ti clear and convincing nga ebidensia.
Ania ti maibilang a pammaneknek?
Mangikeddeng ti Article 172 iti dua a tukad ti ebidensia. Ti umuna ket:
The filiation of legitimate children is established by any of the following: (1) The record of birth appearing in the civil register or a final judgment; or (2) An admission of legitimate filiation in a public document or a private handwritten instrument and signed by the parent concerned.
No awan ti aniaman kadagitoy, ipalubos ti maikadua a parapo ti Article 172 ti pammaneknek babaen ti "the open and continuous possession of the status of a legitimate child" wenno babaen ti "any other means allowed by the Rules of Court and special laws."
Naisurat dagitoy a pagannurotan para kadagiti legitimate nga annak, ngem iyaplikar met ti Article 175 dagitoy kadagiti annak a naipasngay iti ruar ti kasar:
Illegitimate children may establish their illegitimate filiation in the same way and on the same evidence as legitimate children.
The action must be brought within the same period specified in Article 173, except when the action is based on the second paragraph of Article 172, in which case the action may be brought during the lifetime of the alleged parent.
Kasano ti langa ti umuna a tukad ti pammaneknek?
Napateg ti pirma ti ama. Iti *Aguilar v. Siasat* (2015), inakseptar ti Supreme Court ti sinapataan nga SSS Form E-1 ti ama a mangnagan iti nangidarum kas anakna a lalaki: daytoy ket "an admission of legitimate filiation in a public document". Inulit met ti Korte ti immuna a desision a ti panangbigbig iti ubing "in a record of birth, a will, a statement before a court of record, or in any authentic writing is, in itself, a consummated act of acknowledgment of the child, and no further court action is required."
Masapul nga aggapu iti ama a mismo ti surat. Iti *Nepomuceno v. Lopez* (2010), saan nga umanay ti handwritten a nota a mangikari iti binulan a suporta, gapu ta awan ti imbagana maipapan iti filiation ti ubing. Kinuna ti Korte a ti panangakseptar ket "must be made by the putative father himself and the writing must be the writing of the putative father."
Ania ti saan a maibilang no isu laeng?
- Birth certificate a saan a pinirmaan ti ama. Iti *Perla v. Baring* (2012), ti birth certificate a mangnagan iti ama ket "has no probative value" tapno mapaneknekan ti filiation gapu ta saan a nagpirma isuna. Isu met laeng ti kinuna ti Korte maipapan iti baptismal certificate a naisagana nga awan pannakipaset ti ama.
- Retrato ken saan a napirmaan a nota. Iti *Salas v. Matusalem* (2013), kinuna ti Korte: "Pictures taken of the mother and her child together with the alleged father are inconclusive evidence to prove paternity." Saan a nagballigi dagiti handwritten a nota gapu ta saan a pinirmaan ti lalaki ken awan ti panangakseptar iti uneg.
Iti *Salas*, inlista ti Korte ti sabali nga ebidensia a mabalin a maus-usar: baptismal certificate, judicial admission, Biblia ti pamilia nga adda ti nagan ti ubing, kadawyan a damag maipapan iti pamilia ti ubing, panangakseptar babaen ti panagulimek, dagiti saksi, ken sabali a pammaneknek a maipalubos iti Rule 130 ti Rules of Court. Kinunana a mabalin laeng a maited ti order para iti recognition ken suporta no mapaneknekan ti paternity babaen ti clear and convincing nga ebidensia.
Mabalin kadi a paneknekan ti DNA test ti paternity?
Wen, mabalin nga usaren ti DNA evidence. Iti *Herrera v. Alba* (2005), inakseptar ti Supreme Court ti DNA analysis iti kaso ti paternity ken pinatalgedna ti order para iti testing. Kinunana met a ti panangala iti DNA sample manipud iti respondent iti kaso ti paternity ket saan a manglabsing iti karbengan maibusor iti self-incrimination. Iti *Agustin v. Court of Appeals* (2005), saan met a nagballigi ti panangibusor ti ipagarup nga ama a naibatay iti privacy.
Kalpasanna, inaramid ti Supreme Court ti Rule on DNA Evidence (A.M. No. 06-11-5-SC). Kas nasitar iti *Lucas v. Lucas* (2011), mabalin nga ibilin ti korte ti DNA testing iti bukodna a panangikeddeng wenno babaen ti aplikasion ti tao nga addaan legal nga interes, kalpasan ti hearing ken pakaammo kadagiti partido. Iti *Lucas*, kinuna ti Korte a masapul nga umuna a "present prima facie evidence or establish a reasonable possibility of paternity" ti agdawat, ken ti order ket "remains discretionary upon the court." Ti panggep ket "to protect the putative father from mere harassment suits."
Mabalin ti DNA testing uray kalpasan ti ipapatay ti ipagarup nga ama. Iti *Estate of Rogelio G. Ong v. Diaz* (2007), kinuna ti Korte a ti ipapatayna ket "does not ipso facto negate the application of DNA testing for as long as there exist appropriate biological samples of his DNA."
Saan a mangted daytoy a panid iti probability threshold, nagan ti laboratorio wenno gastos: saan a nabasa para iti daytoy a panid ti intero a teksto ti Rule on DNA Evidence, ket awan ti opisial a source a nabasa a mangted iti gastos.
Adda kadi deadline?
Agdepende iti ebidensia:
- Pinirmaan a birth record wenno naisurat a panangakseptar (umuna a parapo ti Article 172): mabalin nga agidarum ti ubing bayat ti biagna. No matay ti ubing bayat a menor de edad pay wenno bayat a nauyong, adda lima a tawen dagiti tawidna (Article 173).
- Sabali nga ebidensia, kas iti silulukat ken agtultuloy a status, dagiti saksi wenno DNA (maikadua a parapo ti Article 172): masapul a maidarum ti kaso "during the lifetime of the alleged parent" (Article 175).
Apay a napateg ti panangpaneknek iti paternity?
Ti pammaneknek iti filiation ti pagbatayan dagiti karbengan ti ubing. Para iti ubing a naipasngay iti ruar ti kasar, kuna ti Article 176 a mabalin nga usaren ti ubing ti apelyido ti ama no nalawag a binigbig ti ama ti ubing iti record of birth wenno iti naisurat a panangakseptar. Kuna met ti isu met laeng nga article nga addaan karbengan dagiti illegitimate nga annak iti suporta ken iti legitime, a paset iti estate ti nagannak. Kitaen ti Mabalin kadi nga usaren ti illegitimate nga ubing ti apelyido ti ama? ken ti Mano ti child support? Iti *Agustin*, impalubos ti Korte a maitipon ti kaso para iti suporta iti kaso a mangpilit iti recognition.
Ti ubing a naipasngay bayat ti kasar ket maipagarup nga anak ti asawa a lalaki. Sabali dayta a saludsod: kitaen ti Mabalin kadi nga ilibak ti asawa a lalaki ti paternity?
Kasano daytoy iti pudno a biag?
Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti pagannurotan. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.
Bea. Pinirmaan ni Cesar, nga ama ni Bea, ti birth certificate-na. Dayta a record of birth ti mangpaneknek iti filiation-na (Article 172(1)), ket awanen ti kasapulan a sabali a kaso iti korte tapno maipakita a binigbigna isuna.
Dino. Saan a pinirmaan ti ama ni Dino ti birth certificate-na ket awan pulos ti insuratna a mangakseptar iti paternity. Masapul a paneknekan ni Dino ti filiation babaen ti sabali nga ebidensia, kas iti saksi wenno DNA, ket masapul nga agidarum bayat a sibibiag ti ipagarup nga ama (Article 175). Saan nga umanay ti saan a napirmaan a birth certificate ken retrato laeng.
Ella. Dawaten ni Ella iti korte nga ibilinna ti DNA test. Masapul nga umuna nga ipakitana ti prima facie a kaso wenno reasonable possibility of paternity. Kalpasanna, ikeddeng ti korte no ibilinna ti test.
Mabalinmo ti agala iti kopia ti birth certificate iti PSA: kitaen ti PSA birth certificate online.
Kaano a kasapulam ti abogado?
Makisaritaka iti abogado sakbay nga agidarumka iti kaso tapno mapaneknekan ti paternity, nangnangruna no saan a nagpirma ti ama iti birth certificate, lakayen wenno masakit, wenno natayen. Mabalin nga iserra ti deadline iti Article 175 ti kaso iti agnanayon. Maibaga ti abogado no ania nga ebidensia ti adda kenka, no dawatem ti DNA testing, ken no dawatem ti suporta iti isu met laeng a kaso.
No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaen ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO) ken dadduma a pagpilian.
Ania a probision ti pagbasaran daytoy a sungbat?
Kadawyan a saludsod
Ania ti kasayaatan a pammaneknek iti paternity iti Pilipinas?
Iti sidong ti Article 172 ti Family Code, ti record of birth iti civil register wenno final judgment, wenno panangakseptar iti filiation iti public document wenno private handwritten instrument a pinirmaan ti ama. No awan dagitoy, maipalubos ti sabali nga ebidensia.
Pammaneknek kadi ti paternity ti birth certificate no saan a nagpirma ti ama?
Saan no isu laeng. Iti Perla v. Baring (2012), kinuna ti Supreme Court nga awan probative value ti birth certificate a mangnagan iti ama tapno mapaneknekan ti filiation no saan a nagpirma isuna. Isu met laeng iti baptismal certificate a saan a nakipasetan ti ama.
Mabalin kadi nga ibilin ti korte ti DNA test?
Wen. Iti sidong ti Rule on DNA Evidence, kas nasitar iti Lucas v. Lucas (2011), mabalin nga ibilin ti korte ti DNA testing kalpasan ti hearing. Kinuna ti Korte a masapul nga umuna nga ipakita ti petitioner ti prima facie evidence wenno reasonable possibility of paternity, ket agtalinaed a discretionary ti order.
Mabalin kadi ti DNA testing no natayen ti ipagarup nga ama?
Mabalin. Iti Estate of Rogelio G. Ong v. Diaz (2007), kinuna ti Supreme Court a ti ipapatay ti ipagarup nga ama ket saan a mangilaksid a dagus iti DNA testing, basta adda maitutop a biological sample ti DNA-na.
Adda kadi deadline tapno mapaneknekan ti paternity?
No ti kaso ket agbatay iti pinirmaan a birth record wenno naisurat a panangakseptar, mabalin nga agidarum ti ubing bayat ti biagna (Article 173). No agbatay iti sabali nga ebidensia, kuna ti Article 175 a mabalin laeng nga idarum ti kaso bayat ti biag ti ipagarup a nagannak.
Umanay kadi dagiti retrato wenno surat ti ayat tapno mapaneknekan ti paternity?
Kaaduanna saan. Iti Salas v. Matusalem (2013), naawagan dagiti retrato nga inconclusive nga ebidensia ti paternity, ket saan nga umanay dagiti handwritten a nota gapu ta saan a pinirmaan ti lalaki ken awan ti panangakseptar iti uneg. Kasapulan dagiti korte ti clear and convincing nga ebidensia.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?