Unsaon Pagpamatuod Kinsa ang Amahan

Ang Article 172 nagbutang og duha ka lebel sa ebidensya. Ang una mao:

Kung wala ang bisan usa niini, ang ikaduhang paragraph sa Article 172 nagtugot sa pamatuod pinaagi sa "the open and continuous possession of the status of a legitimate child" o pinaagi sa "any other means allowed by the Rules of Court and special laws."

Kini nga mga lagda gisulat para sa legitimate nga mga anak, pero ang Article 175 nag-apply niini usab sa mga anak nga natawo gawas sa kasal:

Importante ang pirma sa amahan. Sa *Aguilar v. Siasat* (2015), gidawat sa Supreme Court ang gipanumpaan nga SSS Form E-1 sa amahan nga nagngalan sa claimant isip iyang anak nga lalaki: kini "an admission of legitimate filiation in a public document". Gisubli usab sa Court ang naunang desisyon nga ang pag-ila sa bata "in a record of birth, a will, a statement before a court of record, or in any authentic writing is, in itself, a consummated act of acknowledgment of the child, and no further court action is required."

Kinahanglan nga gikan sa amahan mismo ang sinulat. Sa *Nepomuceno v. Lopez* (2010), ang handwritten nga sulat nga nagsaad og binulan nga support dili igo, kay walay giingon kini bahin sa filiation sa bata. Matod sa Court, ang claim "must be made by the putative father himself and the writing must be the writing of the putative father."

• Birth certificate nga wala pirmahi sa amahan. Sa *Perla v. Baring* (2012), ang birth certificate nga nagngalan sa amahan "has no probative value" aron pamatud-an ang filiation kay wala niya kini pirmahi. Pareho usab ang giingon sa Court sa baptismal certificate nga giandam nga wala siya miapil.
• Mga litrato ug sulat nga walay pirma. Sa *Salas v. Matusalem* (2013), giingon sa Court: "Pictures taken of the mother and her child together with the alleged father are inconclusive evidence to prove paternity." Napakyas ang handwritten nga mga sulat kay wala kini pirmahi sa lalaki ug walay pag-admit.

Sa *Salas*, gilista sa Court ang ubang ebidensya nga magamit: baptismal certificate, judicial admission, family Bible nga adunay ngalan sa bata, common reputation bahin sa pamilya sa bata, admission by silence, mga saksi, ug ubang pamatuod nga gitugotan sa Rule 130 sa Rules of Court. Giingon niini nga ang order for recognition and support ma-issue lang kung napamatud-an ang paternity pinaagi sa clear and convincing evidence.

Oo, magamit ang DNA evidence. Sa *Herrera v. Alba* (2005), gidawat sa Supreme Court ang DNA analysis sa kaso sa paternity ug gipalig-on ang order for testing. Gipahayag usab niini nga ang pagkuha og DNA sample gikan sa respondent sa kaso sa paternity dili supak sa katungod batok sa self-incrimination. Sa *Agustin v. Court of Appeals* (2005), napakyas usab ang pagsupak sa giingong amahan base sa privacy.

Sa ulahi, gi-adopt sa Supreme Court ang Rule on DNA Evidence (A.M. No. 06-11-5-SC). Ingon sa gikutlo sa *Lucas v. Lucas* (2011), maka-order ang korte og DNA testing sa kaugalingong desisyon o sa aplikasyon sa tawo nga adunay legal nga interes, human sa hearing ug notice sa mga partido. Sa *Lucas*, giingon sa Court nga kinahanglan una nga "present prima facie evidence or establish a reasonable possibility of paternity" ang aplikante, ug nga ang order "remains discretionary upon the court." Ang tumong mao ang "to protect the putative father from mere harassment suits."

Posible ang DNA testing bisan patay na ang giingong amahan. Sa *Estate of Rogelio G. Ong v. Diaz* (2007), giingon sa Court nga ang iyang kamatayon "does not ipso facto negate the application of DNA testing for as long as there exist appropriate biological samples of his DNA."

Walay gihatag niini nga page nga probability thresholds, ngalan sa laboratoryo o gasto: wala mabasa para niini nga page ang tibuok teksto sa Rule on DNA Evidence, ug walay opisyal nga source nga gibasa nga naghatag og gasto.

Nagdepende sa ebidensya:

• Gipirmahan nga birth record o sinulat nga pag-admit (unang paragraph sa Article 172): makapasaka ang anak samtang buhi pa siya. Kung mamatay ang anak samtang minor pa o samtang buang, ang heirs adunay lima ka tuig (Article 173).
• Ubang ebidensya, sama sa dayag ug padayon nga status, mga saksi o DNA (ikaduhang paragraph sa Article 172): kinahanglan ipasaka ang kaso "during the lifetime of the alleged parent" (Article 175).

Ang pamatuod sa filiation mao ang basehan sa mga katungod sa bata. Para sa bata nga natawo gawas sa kasal, ang Article 176 nag-ingon nga magamit sa bata ang apelyido sa amahan kung klaro nga giila siya sa amahan sa record of birth o sa sinulat nga pag-admit. Ang samang article nag-ingon nga ang illegitimate nga mga anak adunay katungod sa support ug sa legitime, nga bahin sa kabtangan sa ginikanan. Tan-awa ang Magamit ba sa illegitimate nga anak ang apelyido sa amahan? ug Pila ang child support? Sa *Agustin*, gitugotan sa Court nga iapil ang action for support sa action to compel recognition.

Ang bata nga natawo samtang kasado gi-presume nga anak sa bana. Lahi kana nga pangutana: tan-awa ang Malimod ba sa bana ang paternity?

Kini mga hinimo-himo nga pananglitan aron ipakita kung giunsa paglihok ang mga lagda. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.

Bea. Mipirma ang amahan ni Bea nga si Cesar sa iyang birth certificate. Kana nga record of birth nagpamatuod sa iyang filiation (Article 172(1)), ug dili na kinahanglan ang laing kaso sa korte aron ipakita nga giila siya niini.

Dino. Wala mopirma ang amahan ni Dino sa iyang birth certificate ug wala gyud magsulat og bisan unsa nga nag-admit sa paternity. Kinahanglan pamatud-an ni Dino ang filiation gamit ang ubang ebidensya, sama sa mga saksi o DNA, ug kinahanglan siyang mopasaka samtang buhi pa ang giingong amahan (Article 175). Ang birth certificate nga walay pirma ug mga litrato lang dili igo.

Ella. Gihangyo ni Ella ang korte nga mag-order og DNA test. Kinahanglan una niyang ipakita ang prima facie case o reasonable possibility sa paternity. Dayon ang korte ang modesisyon kung i-order ba ang test.

Makakuha ka og kopya sa birth certificate gikan sa PSA: tan-awa ang PSA birth certificate online.

Pakigsulti sa abogado sa dili pa mopasaka og kaso aron pamatud-an ang paternity, labi na kung wala mopirma ang amahan sa birth certificate, tigulang na o masakiton, o patay na. Ang deadline sa Article 175 permanente nga makasira sa kaso. Masulti sa abogado kung unsang ebidensya ang naa nimo, kung mangayo ba og DNA testing, ug kung i-claim ba ang support sa samang kaso.

Kung dili nimo kaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga tabang sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) ug uban pang kapilian.