Mabalin Kadi nga Ilibak ti Lalaki nga Isu ti Ama ti Anak ti Asawana?
Napardas a sungbat
Iti sumagmamano laeng a kaso. Ti ubing a naisikog wenno naipasngay bayat ti kasar ket maipagarup a legitimate nga anak ti asawa a lalaki (Article 164 ti Family Code). Ti asawa a lalaki, wenno dagiti tawidna iti sumagmamano a kaso, ti makaibusor ("impugn") iti daytoy, ngem babaen laeng dagiti rason a nailista iti Article 166, ken iti uneg laeng dagiti deadline iti Article 170: maysa, dua wenno tallo a tawen, depende no sadino ti pagnanaedanna. No saan nga agtignay iti uneg ti panawen, agbalin a fixed ti legitimate a kasasaad ti ubing. Ti sao ti ina a saan nga ama ti asawana ket saan a mangbaliw iti kasasaad ti ubing.
Ania ti umuna a pagannurotan?
Children conceived or born during the marriage of the parents are legitimate.
Daytoy ket maysa a presumption (panangipagarup). Agaplikar daytoy uray no sabali ti ibaga ti asawa a lalaki wenno babai, agingga nga abaken ti asawa a lalaki ti kaso tapno ma-impugn dayta.
Ania dagiti rason tapno ma-impugn ti asawa a lalaki ti legitimacy?
Dagitoy laeng dagiti rason nga ited ti Article 166:
Legitimacy of a child may be impugned only on the following grounds: (1) That it was physically impossible for the husband to have sexual intercourse with his wife within the first 120 days of the 300 days which immediately preceded the birth of the child because of: (a) the physical incapacity of the husband to have sexual intercourse with his wife; (b) the fact that the husband and wife were living separately in such a way that sexual intercourse was not possible; or (c) serious illness of the husband, which absolutely prevented sexual intercourse;
Ti maikadua a rason ket "That it is proved that for biological or other scientific reasons, the child could not have been that of the husband", malaksid iti ubing a naisikog babaen ti artificial insemination nga impalubos dagiti dua nga asawa iti naisurat (Article 164, maikadua a parapo). Ti maikatlo a rason ket maipapan iti artificial insemination no ti naisurat a pammalubos ket nagun-od babaen ti biddut, panangallilaw (fraud), kinaranggas (violence), pangta wenno undue influence.
Nangato ti pagrukodan. Iti *Concepcion v. Court of Appeals* (2005), maipapan iti panagnaed a nagsina, kinuna ti Korte a "it must be shown beyond reasonable doubt that there was no access that could have enabled the husband to father the child."
Awan ti desision a nabasa para iti daytoy a panid a mangibaga no umanay ti resulta ti DNA test laeng para iti rason a "biological or other scientific reasons", isu a saan nga ibaga daytoy a panid.
Napateg kadi ti sao ti ina?
Saan:
The child shall be considered legitimate although the mother may have declared against its legitimacy or may have been sentenced as an adulteress.
Iti *Concepcion*, kinuna ti Supreme Court a "a minor cannot be deprived of his/her legitimate status on the bare declaration of the mother and/or even much less, the supposed father." Innayonna pay: "The status and filiation of a child cannot be compromised."
Siasino ti mabalin nga agidarum?
Ti asawa laeng a lalaki, ken dagiti tawidna iti naisangsangayan a kaso. Iti *Liyao v. Tanhoti-Liyao* (2002), a naikeddeng iti sidong dagiti daan a pagannurotan ti Civil Code iti isu met laeng a punto, kinuna ti Supreme Court: "Impugning the legitimacy of the child is a strictly personal right of the husband, or in exceptional cases, his heirs". Ti rason, kuna ti Korte, ket isu ti direkta a mangsango iti eskandalo ti panangliput (infidelity) ti asawana. Innayonna: "The child himself cannot choose his own filiation."
Makaidarum laeng dagiti tawid iti tallo a kaso ti Article 171: natay ti asawa a lalaki sakbay a nagpatingga ti panawenna nga agidarum, natay kalpasan a nangidarum a saanna a binabawi ti kaso, wenno naipasngay ti ubing kalpasan ti ipapatayna.
Saan met a mabalin a maibusor ti legitimacy ti ubing iti kaso a maipapan iti sabali a banag. Iti *Concepcion*, kinuna ti Korte a ti legitimacy ket "could not be contested collaterally". Ti lalaki a void ti bukodna a kasar iti ina, gapu ta nakaasawa pay ti ina iti sabali a lalaki, ket "never acquired any right to impugn the legitimacy of her child".
Ania dagiti deadline?
The action to impugn the legitimacy of the child shall be brought within one year from the knowledge of the birth or its recording in the civil register, if the husband or, in a proper case, any of his heirs, should reside in the city or municipality where the birth took place or was recorded.
No agnaed iti sabali a lugar ti asawa a lalaki wenno amin dagiti tawidna, dua a tawen ti panawen no adda da iti Pilipinas ken tallo a tawen no adda da iti ballasiw-taaw. No inlemmeng iti asawa a lalaki ti panagpasngay wenno saanna nga ammo, mangrugi ti panawen manipud iti panangduktalna iti panagpasngay wenno iti pannakairehistrona, no ania ti immuna.
Kalpasan ti panawen, nakaserraanen ti kaso. Iti *Aguilar v. Siasat* (2015), sinitar ti Korte ti immuna a desision: kalpasan dagiti panawen iti Articles 170 ken 171, "the action to impugn the legitimacy of a child would no longer be legally feasible and the status conferred by the presumption becomes fixed and unassailable."
Kasano no saan a nagkasar dagiti nagannak?
No kasta, saan a sakupen ti ubing ti presumption of legitimacy. Para iti ubing a naipasngay iti ruar ti kasar, kuna ti Article 176 nga adda iti ama ti "right to institute an action before the regular courts to prove non-filiation during his lifetime." Para no kasano a mapaneknekan ti filiation ti kasta nga ubing, kitaen ti Kasano a paneknekan ti paternity.
Kasano daytoy iti pudno a biag?
Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti pagannurotan. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.
Zeny ken Arman. Nagpasngay ni Zeny bayat a nakaasawa ken ni Arman. Ibagbagana kadagiti kabagian a sabali a lalaki ti ama. Legitimate latta ti ubing (Article 167). Ni Arman laeng ti makaimpugn, ken babaen laeng ti rason iti Article 166.
Ti deadline ni Arman. Agnaed ni Arman iti isu met laeng a siudad a nakaipasngayan ken nakairehistruan ti ubing. Masapul nga agidarum iti uneg ti maysa a tawen manipud iti pannakaammona iti panagpasngay wenno iti pannakairehistrona (Article 170). Kalpasan dayta, fixed ti kasasaad ti ubing.
Rico. Nagtrabaho ni Rico iti ballasiw-taaw iti intero a tawen sakbay a nagpasngay ti asawana ket saan a nagawid iti dayta a panawen. Ti panagnaed a nagsina iti wagas a saan a mabalin ti panagkaidda bayat ti panawen iti Article 166(1)(b) ket maysa a rason. Gapu ta agnaed iti ballasiw-taaw, adda tallo a tawenna manipud iti pannakaammona iti panagpasngay (Article 170).
Kaano a kasapulam ti abogado?
Makisaritaka a dagus iti abogado no asawa a lalakika nga agduadua no anakmo ti ubing, wenno asawa a babai wenno ubing nga agsango iti kasta a kaso. Ababa dagiti deadline ket, no lumabasda, saanen a mabaliwan ti kasasaad ti ubing. Mabalin a kitaen ti abogado no ania a rason ti agaplikar ken no ania nga ebidensia ti kasapulan.
No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaen ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO) ken dadduma a pagpilian.
Ania a probision ti pagbasaran daytoy a sungbat?
Kadawyan a saludsod
Anak kadi a dagus ti asawa a lalaki ti ubing a naipasngay bayat ti kasar?
Kasta ti ipagarup ti linteg. Kuna ti Article 164 ti Family Code a legitimate dagiti annak a naisikog wenno naipasngay bayat ti kasar dagiti nagannak. Ti asawa a lalaki laeng, wenno dagiti tawidna iti dadduma a kaso, ti makaibusor iti daytoy, babaen dagiti rason iti Article 166.
Ania dagiti rason tapno ma-impugn ti asawa a lalaki ti legitimacy ti ubing?
Tallo ti nailista iti Article 166: saan a mabalin iti bagi a nakikaidda ti lalaki iti asawana bayat ti umuna a 120 nga aldaw kadagiti 300 nga aldaw sakbay ti panagpasngay; adda biological wenno sabali a scientific a rason a mangipakita a saan a mabalin nga anakna ti ubing; wenno, iti artificial insemination, nagun-od ti naisurat a pammalubos babaen ti biddut, panangallilaw (fraud), kinaranggas (violence), pangta wenno undue influence.
Kasano kabayag ti panawen ti asawa a lalaki tapno agidarum?
Ited ti Article 170 ti maysa a tawen manipud iti pannakaammona iti panagpasngay wenno iti pannakairehistrona no agnaed isuna iti lugar a nakaipasngayan wenno nakairehistruan, dua a tawen no agnaed iti sabali a lugar iti Pilipinas, ken tallo a tawen no adda iti ballasiw-taaw. No inlemmeng ti panagpasngay, mangrugi ti panawen manipud iti pannakaduktalna.
Mabalin kadi nga ibaga ti ina a saan nga ama ti asawana?
Awan legal nga epektona. Kuna ti Article 167 a maibilang a legitimate ti ubing uray no imbaga ti ina a saan. Iti Concepcion v. Court of Appeals (2005), kinuna ti Supreme Court a saan a mapukaw ti ubing ti legitimate a kasasaadna gapu laeng iti sao ti ina.
Mabalin kadi nga ibusor ti biological nga ama wenno ti ubing ti legitimacy?
Saan. Kinuna ti Supreme Court a ti panag-impugn iti legitimacy ket strictly personal a karbengan ti asawa a lalaki wenno, iti naisangsangayan a kaso, dagiti tawidna. Iti Liyao v. Tanhoti-Liyao (2002), kinunana a saan a mabalin a pilien ti ubing ti agbalin nga anak ti ipagarup a kaayan-ayat ti ina.
Ania ti mapasamak no saan nga agidarum ti asawa a lalaki iti uneg ti panawen?
Agbalin a fixed ken saanen a mabaliwan ti kasasaad ti ubing. Iti Aguilar v. Siasat (2015), sinitar ti Korte ti immuna a desision: kalpasan dagiti panawen iti Articles 170 ken 171, saanen a legal a mabalin ti kaso ket agbalin a fixed ken saanen a maibusor ti kasasaad ti ubing.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?