Legitimate vs Illegitimate Child: Ania dagiti Karbenganda?

Umuna nga ibaga ti Family Code a ti filiation ket mabalin a babaen ti nakayanakan wenno babaen ti adoption, ken "Natural filiation may be legitimate or illegitimate" (Article 163). Kalpasanna:

Dagiti sasao a "conceived or born" iti Article 164 ket kayatda a sawen a ti ubing a naipasikog sakbay ti kasar ngem naiyanak bayat ti kasar ket legitimate. Ti "unless otherwise provided" iti Article 165 ket tuktukoyenna dagiti bukod a laksid ti Code. Maysa kadagitoy ti legitimation: iti sidong ti Article 177, kas binaliwan ti Republic Act No. 9858, ti ubing a naipasikog ken naiyanak iti ruar ti kasar kadagiti nagannak a mabalin koma ti agasawa idi naipasikog, wenno saan laeng a mabalin gapu ta ti maysa wenno agpada ket kurang pay iti sangapulo ket walo ti tawenna, ket mabalin a ma-legitimate babaen ti valid a kasar dagiti nagannak kalpasanna (Article 178). Kitaen ti legitimation.

Ilista ti Article 174 dagiti karbengan dagiti legitimate child: ti panangusar kadagiti apelyido ti ama ken ti ina, ti panangawat iti suporta manipud kadagiti nagannak, ascendant ken, kadagiti umno a kaso, kadagiti kakabsat, ken ti legitime ken dadduma pay a karbengan iti panagtawid nga ited ti Civil Code. Para kadagiti illegitimate child, adda ti annuroten iti Article 176:

Agpatingga ti isu met laeng nga article iti annuroten maipapan iti tawid: "The legitime of each illegitimate child shall consist of one-half of the legitime of a legitimate child."

Iti sidong ti Article 888 ti Civil Code, ti legitime dagiti legitimate nga annak ken kaputotan ket kagudua ti tawid ti ama ken ti ina. Iti sidong ti Article 176 ti Family Code, tunggal illegitimate child ket makaala iti kagudua ti legitime ti maysa a legitimate child.

Ti Article 887 ti Civil Code ket ilistana pay laeng dagiti "Acknowledged natural children, and natural children by legal fiction" ken "Other illegitimate children" kas naisina a compulsory heir, ken ited ti Article 895 ti nagduduma a pasetda. Saanen nga usaren ti Family Code dagita a klase ket kagudua ti inkeddengna a paset para iti tunggal illegitimate child. Saan nga ilawlawag daytoy a panid dagiti ubing a naiyanak sakbay a nagbalin nga epektibo ti Family Code. Para kadagiti paset iti nagduduma a kasasaad ti pamilia, kitaen ti tabla dagiti paset ti legitime ken ti karbengan ti illegitimate child iti tawid.

Ikeddeng ti Article 172 ti pammaneknek para kadagiti legitimate child, ken ipakat ti Article 175 ti isu met laeng a pammaneknek kadagiti illegitimate child. Adda dua a tukad:

1. Umuna a parapo: ti record of birth iti civil register, final judgment, wenno panangammo iti filiation iti public document wenno private handwritten instrument a pinirmaan ti nagannak.
2. Maikadua a parapo, no laeng awan ti umuna a kita ti pammaneknek: ti nalukat ken saan a naisardeng a panangtagikua iti kasasaad ti anak, wenno uray ania a sabali a wagas a maipalubos ti Rules of Court ken dagiti special law.

Ti deadline ti pagdumaan dagiti dua a kita ti ubing:

Iti Ara v. Pizarro (2017), immanamong ti Supreme Court iti Court of Appeals maipapan iti daytoy nga annuroten: "If filiation is sought to be proved under the second paragraph of Article 172 of the Family Code, the action must be brought during the lifetime of the alleged parent." Inlawlawagna a salaknibanna ti beddeng dagiti "other children, legitimate and illegitimate, whose statuses are supported by strong evidence of a categorical nature." Kitaen ti kasano a paneknekan ti paternity ken ti mabalin kadi nga ibaga ti ubing ti filiation kalpasan ti ipapatay ti ama?

Agpada nga addaan iti karbengan iti suporta dagiti dua a kita ti ubing. Ilista ti Article 195, kadagiti masapul nga agsinnuporta, dagiti "Parents and their legitimate children and the legitimate and illegitimate children of the latter" ken dagiti "Parents and their illegitimate children and the legitimate and illegitimate children of the latter". Awan ti naikeddeng a gatad ti Family Code: agpannuray ti suporta iti kabaelan ti mangted ken iti kasapulan ti umawat. Kitaen ti mano ti child support?

Dagitoy ket imbento a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti annuroten. Saanda a balakad para iti uray ania a pudno a kaso.

Ni Mika ket naiyanak kadagiti nagannak a saan nga agassawa. Pinirmaan ti amana ti birth recordna a mangbigbig kenkuana. Illegitimate isuna, mabalinna nga usaren ti apelyido ti amana iti sidong ti Article 176, adda iti sidong ti parental authority ti inana, ken addaan iti karbengan iti suporta manipud iti agpada a nagannak.

Ni Paolo ket naipasikog sakbay ti kasar dagiti nagannakna ken naiyanak iti uppat a bulan kalpasanna. Naiyanak bayat ti kasar, isu nga iti sidong ti Article 164, legitimate isuna.

Ti ama ni Jomar ket saan a pulos a nagpirma iti birth recordna, ngem nagsurat ken nagpirma iti surat a mangawag kenkuana iti "my son". Kalpasan ti ipapatay ti ama, mabalin pay laeng nga usaren ni Jomar dayta a nakasurat-ima a surat, a sakup ti umuna a parapo ti Article 172. No dagiti laeng ladawan ken ti testimonia dagiti kaarruba ti adda kenkuana, masapul koma a naipila ti claim bayat a sibibiag pay ti amana.

Kitaen met ti panid ti tema maipapan kadagiti nagannak ken annak.

Makisaritaka iti abogado no ilibak ti filiation ti ubing, no kasapulam ti agkiddaw iti suporta wenno paset iti tawid, wenno no natayen ti nagannak a matuktukoy. Ti kita ti pammaneknek nga adda ti mangikeddeng no ania a deadline ti maipakat, ken adda dagiti claim a saanen a mabalin a maipila kalpasan ti ipapatay ti nagannak. No saanmo a kabaelan ti agbayad, kitaen ti Libre a tulong legal iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO) ken dadduma pay a pagpilian.