Legitime Table: Paset Dagiti Agtawid iti Pilipinas
Ti legitime ket paset a saan a maikkat ti will. Kagudua ti estate para kadagiti legitimate nga annak; addaan met iti paset ti asawa, dadakkel ken dadduma.
| Siasino ti nabati iti natay | Legitime (saan a maikkat ti will) | Free portion (mabalin nga ited ti will iti asinoman) | Nagtaudan |
|---|---|---|---|
| Legitimate nga annak laeng | Kagudua ti estate, para iti amin a legitimate nga annak a sangsangkamaysa (Art. 888) | Kagudua | Civil Code, Article 888, Supreme Court E-Library |
| Maysa a legitimate nga anak ken ti nabati nga asawa | Anak: kagudua. Asawa: maikapat a paset, a maala iti free portion (Arts. 888 ken 892) | Maikapat a paset | Civil Code, Articles 888 and 892, Supreme Court E-Library |
| Dua wenno ad-adu a legitimate nga annak ken ti nabati nga asawa | Annak: kagudua, a pagbibingayanda. Asawa: kapada ti legitime ti maysa nga anak, a maala iti free portion (Arts. 888 ken 892) | Kagudua a makissayan iti paset ti asawa. No 2 ti annak, maikapat a paset ti asawa ken maikapat a paset ti agtalinaed a free; no 4 ti annak, maikawalo a paset ti asawa ken tallo a kawalo ti agtalinaed a free | Civil Code, Articles 888 and 892, Supreme Court E-Library |
| Legitimate nga annak ken illegitimate nga annak (adda man wenno awan ti asawa) | Legitimate nga annak: kagudua. Tunggal illegitimate nga anak: kagudua ti legitime ti maysa a legitimate nga anak (Family Code Art. 176). Ti asawa, no adda, ket makaala iti paset a nailista kadagiti row iti ngato | Ti nabati kalpasan ti amin a legitime. Ti legitime dagiti illegitimate nga annak ket maala iti free portion ken saan a pulos a lumabes iti dayta; umuna a mabayadan ti asawa (Civil Code Art. 895, naudi a paragraph) | Republic Act No. 9255 (Family Code, Article 176 as amended), Supreme Court E-Library |
| Legitimate a dadakkel laeng (awan ti legitimate nga annak) | Kagudua ti estate, a pagpapadaen a bingayen ti ama ken ti ina; no natayen ti maysa a nagannak, ti nabati ti mangala iti amin (Arts. 889 ken 890) | Kagudua | Civil Code, Articles 889 and 890, Supreme Court E-Library |
| Legitimate a dadakkel ken ti nabati nga asawa (awan ti legitimate nga annak) | Dadakkel: kagudua. Asawa: maikapat a paset, a maala iti free portion (Arts. 889 ken 893) | Maikapat a paset | Civil Code, Articles 889 and 893, Supreme Court E-Library |
| Legitimate a dadakkel ken illegitimate nga annak | Dadakkel: kagudua. Illegitimate nga annak: maikapat a paset a sangsangkamaysa, a maala iti free portion (Arts. 889 ken 896) | Maikapat a paset | Civil Code, Articles 889 and 896, Supreme Court E-Library |
| Legitimate a dadakkel, ti nabati nga asawa ken illegitimate nga annak | Dadakkel: kagudua. Asawa: maikawalo a paset. Illegitimate nga annak: maikapat a paset a sangsangkamaysa (Arts. 889 ken 899) | Maikawalo a paset | Civil Code, Articles 889 and 899, Supreme Court E-Library |
| Ti nabati nga asawa ken illegitimate nga annak (awan ti legitimate nga annak wenno dadakkel) | Asawa: maikatlo a paset. Illegitimate nga annak: maikatlo a paset a sangsangkamaysa (Art. 894) | Maikatlo a paset | Civil Code, Article 894, Supreme Court E-Library |
| Illegitimate nga annak laeng | Kagudua ti estate, a sangsangkamaysa (Art. 901) | Kagudua | Civil Code, Article 901, Supreme Court E-Library |
| Ti nabati nga asawa laeng | Kagudua ti estate (Art. 900, umuna a paragraph) | Kagudua | Civil Code, Article 900, Supreme Court E-Library |
| Ti nabati nga asawa laeng, a naikasar in articulo mortis (iti asideg ti ipapatay), no natay ti asawana iti uneg ti tallo a bulan kalpasan ti kasar | Maikatlo a paset ti estate. Ngem no nagnaed a kas agassawa ti dua iti nasurok ngem lima a tawen, kagudua ti maala ti asawa (Art. 900, maikadua a paragraph) | Dua a kakatlo (kagudua no agaplikar ti exception a lima a tawen) | Civil Code, Article 900, Supreme Court E-Library |
Dagiti nota
- Napateg ti legitime no nangibati ti natay iti will (testamento). Ti free portion laeng ti mabalin nga iwaras a siwayawaya ti will. Ti compulsory heir a naikkan iti basbassit ngem ti legitime ket mabalin a dawatenna a "fully satisfied" dayta (Article 906), ken saan a mabalin a maikkatan dagiti compulsory heir iti legitime-da malaksid kadagiti kaso nga ipalubos ti linteg (Article 904). Kitaen ti Paset ti legitime iti Pilipinas ken Mabalin kadi nga i-disinherit dagiti dadakkel ti anakda?
- Nailista dagiti compulsory heir iti Article 887. Saan a mailaksid ti asawa ken dagiti illegitimate nga annak gapu kadagiti legitimate nga annak wenno dadakkel, ken saanda met nga ilaksid ti maysa ken maysa. Ti filiation (pannakaanak) ti illegitimate nga anak ket "must be duly proved". Kitaen met ti legitime ken compulsory heir iti glossary.
- Us-usaren pay laeng dagiti Articles 887 ken 895 dagiti daan a klase ti illegitimate nga annak idi 1950 ("acknowledged natural children" ken dadduma). Ita, ti pagannurotan ket ti adda iti Family Code Article 176, a binaliwan ti Republic Act No. 9255: "The legitime of each illegitimate child shall consist of one-half of the legitime of a legitimate child." Kitaen ti Karbengan ti illegitimate nga anak iti tawid.
- Agaplikar dagiti fraction iti net estate. Iti sidong ti Article 908, umuna a maikissay dagiti utang ken gastos, ken dagiti donasion nga inaramid ti natay a sakup ti collation ket maisubli a mainayon iti gatadda idi naited. No naasawaan ti natay, umuna a ma-liquidate ti sangsangkamaysa a sanikua ti agassawa: ti paset laeng ti natay iti dayta, agraman ti bukodna a separate property, ti sumrek iti estate.
- No awan ti will, dagiti paset ket maggapu kadagiti pagannurotan ti intestate succession, a sabali (kas pagarigan, ti asawa nga addaan kadagiti legitimate nga annak ket makaala iti kapada ti paset ti tunggal anak). Kitaen ti Tawid nga awan ti will ken Extrajudicial settlement of estate.
- Maipapan iti legal separation, kuna ti Article 892: "In case of a legal separation, the surviving spouse may inherit if it was the deceased who had given cause for the same."
- Inaramid a pagarigan: Natay ni Ana nga addaan iti will a mangted iti ₱100,000 iti anakna a babai a ni Dina ken amin a dadduma iti anakna a lalaki a ni Ben. Ti net estate-na ket ₱1,200,000. Imbatina ti asawana a ni Carlo ken dua nga annak, da Ben ken Dina. Ti legitime dagiti annak ket kagudua (₱600,000), isu a ₱300,000 ti tunggal maysa. Ti legitime ni Carlo ket kapada ti paset ti maysa nga anak (₱300,000), a maala iti free a kagudua. ₱300,000 laeng ti nabati iti free portion, ken mabalin nga ited ti will dayta ken ni Ben. Basbassit ngem ti legitime-na ti naited ken ni Dina, isu a mabalinna a dawaten a makompleto dayta agingga ₱300,000 (Article 906), ken mabalin a dawaten ni Carlo ti ₱300,000-na. Resulta: Ben ₱600,000, Dina ₱300,000, Carlo ₱300,000. No naan-anay a saan a nairaman ti maysa nga anak iti will, sabali a pagannurotan ti agaplikar (preterition): saludsod dayta para iti abogado.
- Inaramid a pagarigan: Natay ni Pedro, maysa a balo, nga addaan iti will. Ti net estate-na ket ₱1,200,000. Imbatina ti dua a legitimate nga annak ken ni Liza, ti anakna iti ruar ti kasar, a napaneknekan ti filiation-na. Pagbingayan dagiti legitimate nga annak ti ₱600,000 (₱300,000 ti tunggal maysa). Ti legitime ni Liza ket kagudua ti ₱300,000, wenno ₱150,000, a maala iti free portion. Ti nabati a free portion ket ₱450,000.
- Dagitoy ket pangkaaduan a pagannurotan. Dagiti pudno nga estate ket kadawyan nga addaan iti will a maiririran, agtawid a saan a masarakan wenno filiation a saan a nalawag. Para iti tulong iti bukodmo a kasasaad, kitaen ti Libre a legal a tulong.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?