VAWC Leave: 10 ka Adlaw nga Paid Leave para sa Biktima sang Pagpanakit

Siling sang Section 43 sang RA 9262 nga ang mga biktima suno sa layi "entitled to take a paid leave of absence up to ten (10) days in addition to other paid leaves under the Labor Code and Civil Service Rules and Regulations, extendible when the necessity arises as specified in the protection order."

Sa simple nga pulong, may apat ka punto halin sa sini nga teksto:

1. May sweldo. Indi madula ang imo sweldo sa mga adlaw sang leave.
2. Tubtob napulo ka adlaw. Puede ka magkuha sang mas diutay nga adlaw kon amo lang ina ang imo kinahanglan.
3. Dugang. Indi ginabuhinan sang leave ang imo vacation leave, sick leave ukon service incentive leave.
4. Puede lawigan. Puede tugutan ang dugang nga mga adlaw kon kinahanglan, suno sa ginasiling sang protection order.

Para ini sa mga trabahador sa private sector (Labor Code) kag sa gobyerno (Civil Service rules).

Ang leave para sa "victims under this Act", ukon mga biktima suno sa sini nga layi. Ginapaathag sang Section 3 ang violence against women and their children (pagpanakit sa mga babayi kag sa ila mga bata) bilang mga binuhatan nga ginhimo sang bisan sin-o nga tawo batok sa:

• iya asawa ukon anay asawa;
• babayi nga iya ginakaupod ukon nakaupod sa sexual ukon dating relationship;
• babayi nga may bata sila nga duha;
• bata sang babayi, legitimate man ukon illegitimate, sa sulod ukon sa guwa sang balay sang pamilya.

Ang "dating relationship" buot silingon nagaestar nga daw mag-asawa nga wala kasal, ukon may romantiko nga relasyon sa malawig nga tion kag padayon. Ang kakilala lang ukon ang kasagaran nga pagpakig-upod sa obrahan indi dating relationship.

Ang pagpanakit puede pisikal, sexual ukon psychological, ukon economic abuse. Lakip sa psychological violence ang pagpahadlok, harassment, stalking (pagsunod-sunod), pagyaguta ukon pagpahuya sa publiko kag padayon nga pagpasipala sa pulong. Lakip sa economic abuse ang pag-untat sang suporta sa pinansyal kag pagkontrol sang kaugalingon nga kuwarta ukon pagkabutang sang babayi.

Ginaprotektahan sang RA 9262 ang mga babayi kag ang ila mga bata. Sa Garcia v. Drilon (2013), nagsiling ang isa ka bana nga unconstitutional ang layi kay ang mga babayi lang ang ginaprotektahan sini. Wala ini ginbaton sang Supreme Court, nga nagpungko en banc (bug-os nga Korte). Siling sini nga ang layi nakasandig sa valid nga classification kag indi nagalapas sa equal protection bisan ginapaboran sini ang mga babayi sangsa mga lalaki bilang biktima sang pagpanakit kag pag-abuso. Gani ang hamtong nga lalaki indi biktima suno sa RA 9262 kag indi niya magamit ini nga leave.

May duha ka proteksyon ang Section 43:

• Ang employer nga nagababag sa imo kinamatarong sa leave "shall be penalized in accordance with the provisions of the Labor Code and Civil Service Rules and Regulations", ukon silotan suno sa Labor Code kag Civil Service rules.
• Ang employer nga nagatratar sing indi patas sa kaupod mo sa obra tungod kay ginbuligan ka niya "liable for discrimination" man, ukon may salabton sa discrimination.

Ang mga rekord sang mga kaso sang VAWC, lakip ang sa barangay, confidential suno sa Section 44. Ang pagbalhag sang ngalan, address, employer ukon iban pa nga impormasyon nga makilala ang biktima nga wala sang iya pagtugot ginasilotan paagi sa contempt power sang korte.

Wala ginalista sang layi mismo ang mga papeles nga puede pangayuon sang employer. Wala namon ginbasa para sa sini nga pahina ang implementing rules sang RA 9262, gani wala ini nagasambit sang espesipiko nga dokumento. Sa kasagaran, ginapangayo sang trabahador sa employer ang leave suno sa Section 43 sang RA 9262 kag ginatipigan ang mga dokumento nga nabaton halin sa barangay, korte ukon prosecutor.

Ang paglawig sang leave nakadepende sa protection order. Ang Barangay Protection Order ginahatag sang Punong Barangay (Section 14). Ang Temporary Protection Order ginahatag sang korte kag epektibo sa sulod sang 30 ka adlaw; ginatakda sang korte ang hearing sa Permanent Protection Order sa adlaw ukon antes sang adlaw nga matapos ini (Sections 15 kag 16). Tan-awa ang paano mag-file sang VAWC case.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga rules. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Liza. Ginabunal kag ginahulga si Liza sang iya bana. Nagkadto siya sa barangay kag nakakuha sang protection order, dayon nag-file sang reklamo. Ginpahibalo niya ang ila HR paagi sa sulat nga gamiton niya ang VAWC leave kag nagkuha sang apat ka adlaw para makatambong sa mga hearing kag makahalin pakadto sa balay sang iya utod. Wala natandog ang iya vacation leave.

Si Ana. Duha ka tuig nga nobyo ni Ana si Paolo. Pagkatapos nila magbulag, ginasunod-sunod ni Paolo si Ana tubtob sa obrahan kag nagapadala sang mga hulga. Ginaisip ang dating relationship suno sa RA 9262 bisan wala gid sila nagpakasal. Magamit ni Ana ang leave samtang ginafile niya ang iya kaso.

Si Joy. Si Joy, kaupod ni Ana sa obra, nag-upod sa iya sa estasyon sang pulis pagkatapos sang obra kag sang ulihi ginsugid sa HR ang natabo. Kon silotan sang employer si Joy tungod sa pagbulig kay Ana, puede may salabton ang employer sa discrimination suno sa Section 43.

Kon ara ka sa katalagman, magkadto sa barangay ukon sa pulis. Dapat magsabat dayon ang mga opisyal sang barangay kag ang pulis sa pangayo sang bulig suno sa RA 9262. Para sa bug-os nga proseso, mga protection order kag kon diin mag-file, tan-awa ang paano mag-file sang VAWC case. Ang leave benefits table nagatandi sang VAWC leave sa iban pa nga paid leave.

Kon ginadumilian sang employer ang leave, puede dalhon ang butang sa DOLE paagi sa Single Entry Approach. Tan-awa ang paano mag-file sang labor complaint.

Magpakig-istorya sa abogado ukon sa Public Attorney's Office (PAO) sa labing madali nga tion kon nagafile ka sang VAWC case, nagapangayo sang protection order, ukon kon ginasilotan ka sang imo employer tungod sa pagkuha sang leave. Ginahatagan sang RA 9262 ang mga biktima sang kinamatarong sa legal nga bulig halin sa PAO ukon sa bisan ano nga public legal assistance office.

Kon wala ka ikabayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas.