Garcia v. Drilon (2013): Constitutional ang RA 9262

Sang 2006, isa ka asawa sa Bacolod City ang nagpangayo sa Regional Trial Court, bilang Family Court, sang temporary protection order (TPO) kontra sa iya bana sa idalom sang RA 9262. Nagpasaka sia para sa iya kaugalingon kag para sa iya mga menor de edad nga anak.

Siling niya, kontrolado sia sang iya bana, ginbulag sia sa iya mga abyan, kag may kabit ini. Ginsugid niya ang pagpanakit sa iya lawas sa ila mga away, ang emosyonal kag psychological nga halit, kag ang mga pamahog nga kuhaon ang kabataan kag untaton ang sustento. Ang bana ang nagakontrol sang mga negosyo sang pamilya.

Naghatag ang korte sang TPO kag sang ulihi ginbag-o kag ginlawigan ini sang makapila. Upod sa iban, ginsugo sini ang bana nga maghalin sa balay sang pamilya, magpalayo sa iya asawa kag kabataan, i-surrender ang iya mga armas, kag maghatag sang sustento.

Wala nagbangon ang bana sang bisan ano nga constitutional nga isyu sa trial court. Imbes, nagkadto sia sa Court of Appeals sa petition for prohibition, kag nagsiling nga unconstitutional ang RA 9262. Gin-dismiss sang Court of Appeals ang iya petisyon, kag nag-apelar sia sa Supreme Court.

Ang panguna nga pamangkot: unconstitutional bala ang RA 9262 bangod ini:

• ginapaboran ang mga babayi sangsa mga lalaki, kontra sa equal protection clause;
• ginatugot ang paghatag sang protection orders nga wala sang notice kag hearing, kontra sa due process;
• kontra sa policy sang State nga protektahan ang pamilya, bangod wala ginatugot ang mediation; kag
• ginahatag ang judicial power sa mga opisyal sang barangay, nga nagahatag sang Barangay Protection Orders (BPOs).

Gin-usisa man sang Korte kon dapat anay ginbangon sang bana ini nga mga isyu sa Family Court.

Gin-deny sang Supreme Court ang petisyon sang bana kag ginpabilin ang RA 9262.

• Sala nga korte, sala nga tion. Ang Family Court, bilang Regional Trial Court, may gahom nga magdesisyon kon constitutional ang law. Dapat ginbangon sang bana ang isyu sa iya opposition didto. Gindugang sang Korte nga ang mga rule sa protection orders wala nagatugot sang petitions for certiorari, mandamus ukon prohibition kontra sa interlocutory orders sang trial court, gani indi husto ang 60-day restraining order nga ginhatag sang Court of Appeals kontra sa TPO. Pero, bangod bag-o kag importante ang pamangkot, gindesisyunan ini sang Supreme Court.
• Equal protection. Nagdesisyon ang Korte nga ang law "did not violate the equal protection clause by favoring women over men as victims of violence and abuse". Nagasandig ang classification sa matuod nga kalainan: ang indi patas nga gahom sa tunga sang babayi kag lalaki, ang kamatuoran nga mas masami nga biktima sang pagpanakit ang mga babayi sangsa mga lalaki, kag ang lapnag nga gender bias kag prejudice kontra sa mga babayi. May kaangtanan ini sa katuyuan sang law, sakop man sini ang palaabuton nga kahimtangan, kag pareho ang pagpatuman sini sa tanan nga babayi kag kabataan nga ginapanakit.
• Indi lang mga bana. Sakop sang law ang bisan sin-o nga "person" nga may, ukon may anay, sexual ukon dating relationship sa babayi. Siling sang Korte, ining gender-neutral nga tinaga nagasakop bisan sa lesbian nga relationship.
• Due process. Puede maghatag ang korte sang TPO ex parte, buot silingon antes sang notice kag hearing, bangod importante ang tion kon dapat punggan ang pagpanakit. Ang petisyon dapat verified kag may upod nga affidavits sang mga saksi. Dayon ginapahibalo ang respondent kag puede sia magpasaka sang opposition. Diri, nagpasaka gid ang bana sang opposition kag mga motion, gani napamatian sia.
• Wala sang mediation. Sa idalom sang mga rule sang Supreme Court sa VAWC cases, ang korte nga nagabista sang petisyon para sa protection order indi magdala sang kaso sa mediator. Nakita sang Korte nga husto ini.
• Barangay Protection Orders. Ang BPO nagasugo lang sa tawo nga untaton ang pagpanakit, ukon ang pagpamahog nga panakitan, ang babayi ukon ang iya anak. Gintawag ini sang Korte nga function nga "purely executive in nature", bahin sang obligasyon sang barangay nga ipatuman ang law kag tipigan ang paghidait. Indi ini judicial power.

Constitutional ang RA 9262: ang pagprotektar sini sa mga babayi kag sa ila kabataan nagasandig sa valid nga classification, ang ex parte nga temporary protection orders indi nagalapas sa due process, kag ang paghatag sang Barangay Protection Orders sang mga opisyal sang barangay isa ka executive, indi judicial, nga function.

Ginhusay sang Garcia v. Drilon nga valid ang VAWC law. Indi madaug sang respondent ang protection order paagi lang sa pagsiling nga nagadiskrimina ang law sa mga lalaki. Siling sang Korte, kon dapat man sakupon sang law ang mga lalaki, ang Congress ang magpili sini paagi sa amendment, indi ang mga korte.

Ginaprotektahan man sang ruling ang kadasig sang mga protection order. Sa idalom sang RA 9262, ang BPO halin sa barangay may epekto sa sulod sang 15 ka adlaw, kag ang TPO halin sa korte may epekto sa sulod sang 30 ka adlaw, nga may hearing para sa permanent protection order (PPO). Tan-awa ang BPO vs TPO vs PPO kag ang ano ang Barangay Protection Order.

Halimbawa (himo-himo lang nga mga ngalan): Ginhatagan si Joel sang TPO nga nagasugo sa iya nga maghalin sa balay kag magpalayo sa iya asawa nga si Rina. Nagsiling sia sa korte nga void ang RA 9262 bangod mga babayi lang ang ginaprotektahan sini. Pagkatapos sang Garcia v. Drilon, indi na mag-ubra ina nga argumento. Puede gihapon sabton ni Joel ang mga fact sa petisyon ni Rina paagi sa opposition nga ginatugot sang mga rule.

Ang mga ulihi nga ruling nagsandig sa sini nga kaso. Ang Acharon v. People nagpaathag kon san-o krimen sa VAWC ang indi paghatag sang sustento, kag ang AAA v. BBB parte sa pagpangabit sa abroad. Para sa paagi sang pagpasaka sang kaso, tan-awa ang paano magpasaka sang VAWC case. Para sa bulig sa matuod nga sitwasyon, tan-awa ang libre nga legal nga bulig.