Sin-o ang Puede Mag-apply sang Probation sa Pilipinas?

Ang probation ginpaathag sa Section 3 sang Presidential Decree No. 968 (ang Probation Law): pagkatapos sang conviction kag sentensya, ginabuy-an ang akusado sa idalom sang mga kondisyon nga ginbutang sang korte kag sa idalom sang pagbantay sang probation officer, imbes nga magpriso siya. Suno sa Section 4, nga ginbag-o, puede ipundo sang trial court ang pagpatuman sang sentensya kag ibutang ang akusado sa probation, sa mga kondisyon nga sa iya banta amo ang pinakamaayo.

Indi ini awtomatiko. Sa Colinares v. People, gintawag ini sang Supreme Court nga pribilehiyo nga ang trial judge ang magadesisyon kon ihatag ukon indi, suno sa bug-os nga sitwasyon sang kaso.

Tan-awa man ang pagtandi sang probation vs parole.

Siling sang Section 4, nga ginbag-o sang Republic Act No. 10707, puede ihatag sang trial court ang probation:

• pagkatapos nga ginkonbikto kag ginsentensyahan niya ang akusado sang probationable nga silot, kag
• kon mag-apply ang akusado sa sulod sang period para i-perfect ang apela.

Suno sa Rule 122, Section 6 sang Rules of Criminal Procedure, dapat himuon ang apela sa sulod sang 15 ka adlaw halin sa promulgation sang desisyon. Gani malip-ot gid ang tion para mag-apply sang probation.

Puede ihatag ang probation para sa sentensya nga pagkapriso ukon para sa multa lang.

May tatlo ka patakaran ang Section 4:

• Ang pag-file sang aplikasyon sa probation ginatan-aw nga waiver sang kinamatarong sa pag-apela.
• Wala sang aplikasyon nga ginabaton ukon ginahatag kon ang akusado naka-perfect na sang apela.
• Ang order nga nagahatag ukon nagabalibad sang probation indi puede iapela.

Sa praktika, ang ginkonbikto nga tawo dapat magpili: mag-apela sa conviction ukon mag-apply sang probation.

Siling sang Section 9, nga ginbag-o sang Republic Act No. 10707, indi puede ang probation sa mga:

1. ginsentensyahan sang maximum term sang pagkapriso nga labaw sa anom ka tuig;
2. ginkonbikto sang bisan ano nga krimen batok sa national security;
3. ginkonbikto na anay paagi sa final judgment sang offense nga ginasilutan sang pagkapriso nga labaw sa anom ka bulan kag isa ka adlaw kag/ukon multa nga labaw sa ₱1,000;
4. nag-probation na sing isa ka beses suno sa decree; kag
5. nagapriso na sang mag-apply ang decree.

Ang una nga punto nagatan-aw sa maximum term sa sentensya nga matuod nga ginhatag. Halimbawa, sa Colinares v. People, ang final nga sentensya indeterminate penalty nga 4 ka bulan bilang minimum tubtob 2 ka tuig kag 4 ka bulan bilang maximum. Ang maximum, 2 ka tuig kag 4 ka bulan, kubos sa anom ka tuig.

Huo, sa isa ka sitwasyon. Siling na sang Section 4, kon ang desisyon nga may non-probationable nga silot gin-apela ukon ginrepaso kag ginbag-o sa probationable nga silot, puede mag-apply ang akusado sang probation base sa ginbag-o nga desisyon, antes ini mangin final. Ang aplikasyon ginafile sa trial court nga naghatag sang orihinal nga desisyon, ukon sa korte diin ginraffle liwat ang kaso.

May kondisyon: madula sa akusado ang benepisyo sang probation kon mangayo pa siya sang repaso sang ginbag-o nga desisyon nga may probationable na nga silot.

Amo man ini ang resulta nga naabot sang Supreme Court sa Colinares v. People (2011). Si Arnel Colinares ginkonbikto sang frustrated homicide nga may maximum nga anom ka tuig kag isa ka adlaw, nga indi nagatugot sang probation. Sa apela, attempted homicide lang ang nakita sang Korte, nga may maximum nga duha ka tuig kag apat ka bulan. Gintugutan siya sang Korte nga mag-apply sang probation, kag ginsiling nga "two judgments of conviction" (duha ka desisyon sang conviction) ang ginhatag sa iya kag ang una ginkanselar. Ara na ini nga patakaran sa layi subong.

Pagkatapos sang probation period, kag base sa report sang probation officer, puede mag-order ang korte sang final discharge (pagbuy-an sing bug-os) sang probationer kon gintuman niya ang mga kondisyon. Suno sa Section 16, nga ginbag-o, ang final discharge:

• nagabalik sang tanan nga civil rights nga nadula ukon ginpundo tungod sang conviction; kag
• nagapadula sing bug-os sang criminal liability para sa offense nga ginhatagan sang probation.

Siling sang Section 12 sang Republic Act No. 10389, kasagaran indi ginatugot ang release on recognizance pagkatapos mangin final ang desisyon ukon kon nagsugod na ang akusado sa pagpriso. Ang luwas amo ang akusado nga may kinamatarong sa probation kag nag-apply antes magsugod magpriso. Sa sina nga kaso, ginatugot sang korte ang release on recognizance. Tan-awa ang release on recognizance.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Nestor ginkonbikto sang estafa kag ginsentensyahan sang maximum nga 6 ka bulan. Wala siya sang nauna nga conviction. Imbes nga mag-apela, nag-apply siya sang probation sa sulod sang 15 ka adlaw halin sa promulgation. Ang iya maximum term indi labaw sa anom ka tuig, gani indi siya disqualified suno sa Section 9.

Si Cora ginsentensyahan sang maximum term nga 8 ka tuig. Tungod labaw sa anom ka tuig ang maximum, indi siya makakuha sang probation.

Si Leo ginsentensyahan sang labaw sa anom ka tuig tungod sang frustrated homicide kag nag-apela. Ginpanubo ini sang Court of Appeals sa attempted homicide nga may maximum nga 2 ka tuig. Puede na mag-apply si Leo sang probation base sa ginbag-o nga desisyon, pero madula ina nga kahigayunan kon iapela pa niya ang bag-o nga desisyon.

Ang mga tawo nga may nauna ukon nagapadayon nga kaso kon kaisa nakakuha sang HIT kon mag-apply sang NBI clearance. Tan-awa ang ano ang kahulugan sang NBI HIT. Para sa tion nga ginabuhin sa sentensya tungod sang maayo nga pamatasan, tan-awa ang GCTA: paano ginakuwenta ang good conduct time allowance.

Dayon pagkatapos sang promulgation sang desisyon, kay malip-ot ang 15 ka adlaw kag indi na mabawi ang pagpili sa tunga sang apela kag probation. Matan-aw sang abogado kon probationable bala ang sentensya, kon disqualified ka bala, kag kon ang apela makapanubo sang silot. Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga bulig sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO).