Colinares v. People (2011): Probation Kon Ginpanubo ang Silot sa Apela

Mga 7:00 sang gab-i sang Hunyo 25, 2000, sa Camarines Sur, naglakat ang biktima kag ang isa ka abyan agod magbakal sang sigarilyo. Suno sa mga saksi sang prosecution, nag-abot si Arnel Colinares halin sa likod kag ginhampak ang biktima sing makaduha sa ulo sang daku nga bato, kag nadulaan ini sang malay. Ginhampak man ni Arnel ang isa ka lalaki nga nagtinguha nga magbulig sa biktima. Gin-tratar ang biktima sa ospital kag nakapauli.

Siling ni Arnel, self-defense ang iya ginhimo. Nagtestigo sia nga ang biktima kag ang iya duha ka kaupod, nga tanan hubog, nagtulod kag nagsumbag sa iya, kag nagtinguha ang biktima nga dunggabon sia. Siling niya nga nagpulot sia sang bato kag nagbalos. Boluntaryo nga nag-surrender si Arnel sa pulis sang Septiyembre 2000.

Sang 2005, ginkonbiktar sang Regional Trial Court sang San Jose, Camarines Sur si Arnel sang frustrated homicide. Ginsentensyahan sia sang duha ka tuig kag apat ka bulan sang prision correccional bilang minimum, tubtob anom ka tuig kag isa ka adlaw sang prision mayor bilang maximum. Tungod kay ang Probation Law nagatugot lang sang probation kon ang maximum nga termino indi sobra sa anom ka tuig, indi makaapply si Arnel. Nag-apela sia, kag gin-affirm sang Court of Appeals ang iya konbiksyon. Dayon nagkadto sia sa Supreme Court.

Tatlo ka pamangkot ang gindesisyunan sang Korte:

1. Nagdepensa bala si Arnel sang iya kaugalingon (self-defense)?
2. Kon indi, frustrated homicide bala ang krimen ukon attempted homicide lang?
3. Kon ipanubo ang silot sa isa nga nagatugot sang probation, makaapply pa bala si Arnel sang probation bisan nag-apela sia?

Ginhatag sang Supreme Court ang bahin sang petition. Nakita sini nga may sala si Arnel sang attempted homicide kag ginsentensyahan sia sang indeterminate nga silot nga apat ka bulan sang arresto mayor bilang minimum, tubtob duha ka tuig kag apat ka bulan sang prision correccional bilang maximum. Ginmanduan sia sini nga bayaran ang biktima sang ₱20,000 nga moral damages. Ang hukom wala nagapugong kay Arnel nga mag-apply sang probation sa sulod sang 15 ka adlaw halin sa notice nga ang rekord sang kaso ginbalik na sa trial court para sa execution.

Una: wala sing self-defense. Suno sa Article 11, ang self-defense nagakinahanglan sang unlawful aggression sang biktima, makatarunganon nga kinahanglanon sang paagi nga gingamit, kag wala sing bastante nga provocation halin sa nagadepensa sang iya kaugalingon. Siling sang Korte nga ang unlawful aggression buot silingon tuod, hinali kag wala ginalauman nga pag-atake, ukon malapit na gid nga katalagman sini. "A mere threatening or intimidating attitude is not enough." Si Arnel lang ang nagsiling nga gin-atake sia anay. Wala sing nagsuporta sang iya istorya, wala sia sing medical certificate sang iya kaugalingon nga pilas, kag tatlo ka saksi ang nagsiling nga sia ang aggressor. Kon wala sing unlawful aggression, wala sing ginasandigan ang iban nga duha ka requirement.

Ikaduha: attempted, indi frustrated. Ang kadaku sang bato kag ang mga hampak sa ulo nagpakita sang tuyo nga magpatay. Pero frustrated lang ang krimen kon mapatay unta ang biktima kon wala sing madasig nga bulig medikal. Ang mga pilas sang biktima nagkinahanglan lang sang tahi kag ginalauman nga mamaayo sa sulod sang pito ukon walo ka adlaw, kag indi masiling sang doktor nga makamatay ini. Gani attempted homicide ang krimen. Ginkabig man sang Korte pabor kay Arnel ang mitigating circumstance sang voluntary surrender (boluntaryo nga pag-surrender).

Ikatlo: makapangayo sang probation. Ginbaton sang Korte nga "Ordinarily, Arnel would no longer be entitled to apply for probation, he having appealed". Pero nakita sini nga ang pagkamakatarunganon nagapangayo sang lain nga resulta:

• Wala nag-apela si Arnel halin sa silot nga nagatugot sang probation. Ang sala nga hukom sang trial court wala gid naghatag sa iya sang pagpili sa tunga sang apela kag probation.
• Duha ang hukom sang konbiksyon: ang sa trial court, nga ginsikway na, kag ang sa Supreme Court para sa mas magaan nga krimen. Ang hukom sang Supreme Court, sa tuod nga kahulugan, amo ang una nga naghatag sang probationable nga silot.
• Indi sia dapat magbayad sa sala sang trial court. Gingamit sang Korte ang Filipino nga hulubaton "Ang kabayo ang nagkasala, ang hagupit ay sa kalabaw" (ang kabayo ang nakasala, ang karabaw ang ginlatigo).
• Ang kinamatarong lang ni Arnel amo ang mag-apply. Ang trial judge gihapon ang magadesisyon kon ihatag ang probation, sa pagkabig sang tanan nga sirkumstansya sang iya kaso.

Ginpaathag sang Korte ang kinatuhay sini sa nauna nga kaso nga diin ang akusado may probationable na nga silot pero nagpili gihapon nga mag-apela, nga nagalaum nga ma-acquit. Ang akusado nga may sina nga pagpili kag nag-apela madulaan gihapon sang higayon nga mag-apply sang probation.

Pila ka Justice ang wala nag-uyon sa kalabanan parte sa probation kag nagsulat ukon nag-upod sa concurring kag dissenting nga mga opinyon.

Kon ang apela nagpanubo sang konbiksyon halin sa silot nga indi nagatugot sang probation pakadto sa silot nga nagatugot sini, ang akusado nga nag-apela makapangayo sang probation sa pagbalik sang kaso sa trial court, kay wala gid sia sing pagpili sa tunga sang apela kag probation; ang trial court gihapon ang magadesisyon kon ihatag ini.

Siling sang Probation Law nga wala sing aplikasyon para sa probation nga mabaton ukon mahatag kon na-perfect na sang akusado ang apela. Ang Colinares nagtugot sang eksepsyon para sa akusado nga ginkonbiktar sang sala kag mas mabug-at nga krimen, kag ang iya husto kag probationable nga silot nag-abot lang sa apela.

Ang amo man nga rule yara na subong sa layi. Ang Republic Act No. 10707, nga gin-aprubahan sang Nobyembre 2015, nag-amend sang Section 4 sang Probation Law. Kon ang hukom nga nagahatag sang non-probationable nga silot gin-apela ukon gin-review kag ginbag-o agod maghatag sang probationable nga silot, ang akusado makapangayo sang probation base sa modified nga desisyon antes ini mangin final. Ginafile ang aplikasyon sa trial court nga naghatag sang orihinal nga hukom, ukon sa korte nga diin gin-re-raffle ang kaso. Madula sa akusado ini nga benepisyo kon magpangayo sia sang review sang modified nga desisyon nga nagahatag na sang probationable nga silot.

Himo-himo lang nga halimbawa: Ginkonbiktar si Rico sang trial court sang krimen nga may maximum nga termino nga walo ka tuig, gani indi sia makaapply sang probation. Nag-apela sia, kay siling niya mas magaan lang nga krimen ang iya nahimo. Nag-uyon ang korte sa apela kag ginpanubo ang maximum sa tatlo ka tuig. Suno sa subong nga rule, makaapply si Rico sang probation base sa modified nga desisyon antes ini mangin final, kon wala sia sing iban nga disqualification. Kon magpangayo sia sa mas mataas nga korte nga i-review ang modified nga desisyon, madula sa iya ina nga higayon. Ang trial court gihapon ang magadesisyon kon ihatag ang probation.