Pila ang Bail sa Pilipinas kag Paano Ini Ginakuenta?

Ang bail amo ang garantiya nga ginahatag para mahilway ang tawo nga nakabilanggo samtang nagadalagan ang kaso. Ginapasalig sini nga magpakita ang akusado sa korte kon kinahanglan (Rule 114, Section 1 sang Rules of Criminal Procedure).

May apat ka klase sang bail:

• Corporate [surety](/hil/law/glossary/suretyship): bond halin sa korporasyon nga may lisensya bilang surety.
• Property bond: duta ukon balay nga ginagamit bilang garantiya. Dapat ma-annotate ang lien sa titulo sa sulod sang 10 ka adlaw pagkatapos ma-aprobar ang bond.
• Cash deposit: kuwarta nga ginbayaran sing bug-os.
• Recognizance: ginahatag ang akusado sa pag-atipan sang isa ka kwalipikado nga tawo, wala kuwarta. Tan-awa ang release on recognizance.

Suno sa Rule 114, Section 4, ang bail isa ka matter of right (kinamatarong):

• antes ukon pagkatapos sang conviction sang Metropolitan, Municipal, Municipal Trial Court in Cities ukon Municipal Circuit Trial Court; kag
• antes sang conviction sang Regional Trial Court, para sa sala nga indi ginasilutan sang death, reclusion perpetua ukon life imprisonment.

Pagkatapos sang conviction sang Regional Trial Court sa amo nga sala, ang bail nangin discretionary (depende sa judge) (Section 5). Kon ang sentensya sobra sa anom ka tuig, ginadili ukon ginakansela ang bail kon mapakita sang prosecution, halimbawa, nga ang akusado recidivist (liwat nakasala), nakapalagyo anay, naghimo sang krimen samtang naka-probation ukon parole, puede magpalagyo, ukon puede maghimo sang iban pa nga krimen.

Para sa mga sala nga ginasilutan sang reclusion perpetua ukon life imprisonment, wala sang bail kon mabakod ang ebidensya sang sala (Sections 7 kag 8). Amo ini ang kaso sang murder. Tan-awa ang Bailable bala ang murder?

Ang Department Circular No. 013 sang DOJ (ang 2018 Bail Bond Guide) nagahatag sa mga prosecutor sining mga patakaran. Ini ang ginasuguran. Ang judge ang nagabutang sang katapusan nga kantidad.

Ang bahin sang tuig ginaisip nga isa ka tuig. Ang theft ukon qualified theft nga sobra sa ₱600,000, kag ang estafa paagi sa tseke nga sobra sa ₱1.2 million, nagabalik sa ₱6,000 kada tuig. May upod man anay nga schedule krimen kada krimen ang guide. Wala namon ini mabasa, gani wala kami nagalista sang kantidad kada krimen.

Para mahibal-an ang tuig, kinahanglan mo ang silot sang krimen kag ang kalawigon sini. Tan-awa ang Kalawigon sang mga silot suno sa Revised Penal Code.

Mga estimate ini gamit ang formula sa ibabaw. Halimbawa lang ini. Ang korte ang nagabutang sang matuod nga kantidad.

• Homicide. Ginasilutan sang Article 249 ang homicide sang reclusion temporal, nga halin 12 ka tuig kag 1 ka adlaw tubtob 20 ka tuig (Article 27, suno sa amendment sang Republic Act No. 7659). Ang maximum 20 ka tuig. 20 × ₱6,000 = mga ₱120,000.
• BP 22, isa ka tseke nga ₱80,000. ₱6,000 para sa una nga ₱40,000 dugang ₱6,000 para sa masunod nga ₱40,000 = mga ₱12,000.
• BP 22, isa ka tseke nga ₱200,000. ₱6,000 para sa una nga ₱40,000, dugang 4 × ₱6,000 para sa nabilin nga ₱160,000 = mga ₱30,000.

Huo. Ginalista sang Rule 114, Section 9 ang ginatimbang sang judge "primarily, but not limited to" (labi na, pero indi lang):

1. ang ikasarang sang akusado nga maghatag sang bail;
2. ang klase kag sitwasyon sang sala;
3. ang silot;
4. ang batasan kag dungog sang akusado;
5. edad kag ikaayong lawas;
6. ang kabug-aton sang ebidensya;
7. ang posibilidad nga magpakita ang akusado sa trial;
8. forfeiture (pagkadula) sang iban nga bail;
9. kon ang akusado fugitive (nagapalagyo) sang sia gin-aresto; kag
10. iban nga kaso nga nagadalagan diin naka-bail ang akusado.

Siling man sang amo nga section nga indi dapat pangayuon ang sobra nga bail. Pagkatapos ma-admit sa bail ang akusado, puede dugangan ukon manubuan sang korte ang kantidad kon may maayo nga rason (Section 20).

Suno sa Rule 114, Section 14, ang akusado ukon ang bisan sin-o nga nagabulig sa iya puede magdeposito sang kuwarta sa pinakamalapit nga collector of internal revenue ukon sa provincial, city ukon municipal treasurer. Ang kantidad amo ang ginbutang sang korte, ukon ginrekomendar sang prosecutor nga nag-imbestigar ukon nag-file sang kaso. Ginahilway ang akusado pagkatapos ihatag ang certificate of deposit kag ang nasulat nga panaad.

Ang deposito ginagamit sa multa kag gastos. Ang sobra ginabalik sa akusado ukon sa nagdeposito. Ang bail awtomatiko nga ginakansela kon ang akusado na-acquit, na-dismiss ang kaso ukon natuman na ang judgment of conviction (Section 22).

Kon wala nagpakita ang akusado kon kinahanglan, ginadeklarar nga forfeited (nadula) ang bail. May 30 ka adlaw ang mga bondsmen para dal-on ang akusado kag ipaathag kon ngaa wala sia nagpakita (Section 21).

Kasagaran sa korte diin nagadalagan ang kaso. Kon wala ang judge, puede ini i-file sa iban nga trial judge sa amo nga probinsya, siudad ukon munisipyo. Ang tawo nga gin-aresto sa iban nga lugar puede man mag-file sa korte didto. Pero kon discretionary ang bail, ukon nagapangayo ang akusado sang release on recognizance, sa korte lang diin nagadalagan ang kaso puede i-file ang aplikasyon. Ang tawo nga nakabilanggo pero wala pa ginkasuhan sa korte puede mag-apply sang bail sa bisan ano nga korte sa probinsya, siudad ukon munisipyo diin sia naka-detain (Rule 114, Section 17).

Siling sang Rule 114, Section 16 nga ang tawo nga nakabilanggo na sing pareho kalawig sang posible nga maximum nga pagkabilanggo para sa sala nga ginkaso sa iya dapat hilwayon dayon. Padayon ang trial ukon appeal. Ang tawo nga nakabilanggo na sing pareho kalawig sang minimum sang principal penalty puede mahilway sa ginnubuan nga bail ukon sa recognizance, depende sa korte.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Jessa ginkasuhan sang estafa tungod sa paggamit sang kuwarta nga ginsalig sa iya (Article 315, paragraph 1(b) sang Revised Penal Code). Suno sa amendment sang Republic Act No. 10951, ang kabilugan nga silot para sining klase sang estafa indi puede magsobra sa 20 ka tuig, gani indi ini reclusion perpetua kag kinamatarong ang bail antes sang conviction. Nagarekomendar ang prosecutor sang kantidad gamit ang DOJ formula. Ginpangayo sang iya abogado sa korte nga manubuan ini kay diutay gid lang ang iya kinitaan. Suno sa Section 9, ang iya ikasarang sa kuwarta amo ang una nga ginatimbang sang judge.

Si Paolo ginkasuhan suno sa BP 22 tungod sa ₱80,000 nga tseke. Ang iya utod nga babaye nagbayad sang mga ₱12,000 nga cash bail sa city treasurer. Kon sa ulihi multa lang ang silot ni Paolo, ang deposito mapakadto sa multa kag gastos, kag ang nabilin ibalik.

Si Mario indi gid makabayad sang bisan ano nga bail. Pagkatapos sang arraignment, puede sia magpangayo sang release on recognizance.

Ang nagadalagan nga kaso puede man maggua sa ulihi kon mag-apply ang tawo sang NBI clearance. Tan-awa ang ano ang buot silingon sang NBI HIT. Para sa bug-os nga kabilugan, tan-awa ang Pag-aresto, detention kag bail.

Dayon kon may paryente nga gin-aresto ukon kon may warrant nga gin-issue. Puede susihon sang abogado kon kinamatarong ang bail, i-file ang aplikasyon sa husto nga korte, mangayo sang mas nubo nga kantidad, ukon mangayo sang bail hearing sa kaso nga no-bail. Kon indi makaya sang pamilya ang abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO).