Oral Defamation (Slander): Krimen Bala ang Pagsinggit sang Insulto?

Ang defamation amo ang paghambal sang bisan ano parte sa isa ka tawo nga puede magdala sa iya sang kahuy-anan, pagpakanubo ukon pagtamay. Ginpaathag ini sang Code para sa libel sa Article 353: ang pagpasangil sang krimen, bisyo ukon depekto, matuod man ukon indi, ukon bisan ano nga buhat ukon kahimtangan nga puede makahuluya sa isa ka tawo. Kon ginhimo ini paagi sa sinulatan, imprenta, radyo kag pareho nga paagi, libel ini. Kon ginhimo paagi sa ginhambal nga mga tinaga, oral defamation ini. Tan-awa ang libel kag oral defamation sa amon glossary.

Indi tanan nga bastos nga tinaga defamation. Ang pagtawag sa isa ka tawo nga kawatan, manugdaya ukon mas malain pa sa atubangan sang iban nga tawo puede mangin defamation. Ang away nga wala sang makahuluya nga ginhambal parte sa pihak nga tawo puede indi.

Ang Article 358, nga ginbag-o sang Republic Act No. 10951 (2017), nagasiling:

Sa simple nga numero, gamit ang tabla sang kalawigon sang silot sa Code (Articles 27 kag 76):

Ang matuod nga sentensya nagadepende sa mga detalye sang kaso kag sa iban pa nga patakaran sang Code nga wala namon ginakuwenta diri.

Indi lang ang mga tinaga ang nagadesisyon. Sa Pader v. People (2000), ginsiling sang Supreme Court nga ang defamatory nga mga tinaga nagahulog sa isa ukon sa pihak nga klase depende sa ila kahulugan, kag sa espesyal man nga sitwasyon sang kaso kag sa relasyon sang duha ka tawo, nga puede magpakita kon ano ang katuyoan sang naghambal.

Sa sina nga kaso, may isa ka lalaki nga nagpakita sa gate sang isa ka abogado kag nagsinggit sang "putang ina mo" kag gintawag siya nga wala sang huya. Nagadalagan sadto ang abogado bilang vice mayor. Ginkonbikto sang mababa nga mga korte ang lalaki sang grave oral defamation. Ginpanubo ini sang Supreme Court sa slight oral defamation. Ginsiling sang Korte nga magkaingod ang duha, hubog ang lalaki, kag ang iya kaakig naghalin sa isa ka nauna nga hitabo nga may labot sa iya tatay. Ginsiling man sang Korte nga ang "putang ina mo" masami "just an expletive" (pamuyayaw lang), ginagamit para ipakita ang kaakig kag indi para mag-slander. Multa nga ₱200 ang ginhatag nga silot, ang daan nga kantidad antes sang Republic Act No. 10951.

Isa ka paandam: sa Pader nga resolution, arresto mayor ang ginsiling nga silot sa slight oral defamation. Pero ang Code mismo nagasiling sang arresto menor, antes kag pagkalipas sang Republic Act No. 10951. Sundon ang teksto sang Article 358.

Ang slander by deed amo ang defamation paagi sa buhat, indi paagi sa tinaga. Ginasilutan sang Article 359, nga ginbag-o sang Republic Act No. 10951, ang bisan ano nga buhat nga wala nasakop sang iban nga mga article nga nagahatag sang kahuy-anan, pagpakanubo ukon pagtamay sa isa ka tawo. Halimbawa ang makahuluya nga senyas ukon pagtampa nga ginhimo sa publiko para pakahuy-an ang isa ka tawo. Kon serious ang buhat, ang silot arresto mayor sa iya maximum period tubtob prision correccional sa iya minimum period, ukon multa nga ₱20,000 tubtob ₱100,000. Kon indi serious, arresto menor ukon multa nga tubtob ₱20,000.

Anom ka bulan. Ang Article 90, nga ginbag-o sang Republic Act No. 4661, nagasiling nga "the offenses of oral defamation and slander by deed shall prescribe in six months" (ang oral defamation kag slander by deed nagaprescribe sa anom ka bulan). Ang pagkuwenta nagasugod kon mahibaluan sang biktima, sang mga awtoridad ukon sang ila mga ahente ang krimen (Article 91). Tan-awa ang Pila ka tuig antes mag-prescribe ang criminal case?

Huo. Ang libel amo ang defamation paagi sa sinulatan ukon pareho nga paagi, nga mas mabug-at ang silot kag isa ka tuig ang deadline. Ang cyber libel amo ang libel nga ginhimo paagi sa computer system, pareho sang post sa Facebook. Para makita ang ila kinalain-an, tan-awa ang Oral defamation vs libel vs cyber libel kag ang Libel sa Pilipinas.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Aling Rosa nagsinggit sang "Magnanakaw ka!" sa iya kaingod nga si Linda sa atubangan sang iban nga tawo sa sari-sari store. Ginhambal ini, gani puede ini mangin oral defamation suno sa Article 358. Kon serious ukon slight, nagadepende sa mga tinaga kag sa sitwasyon, pareho sa Pader. May anom ka bulan si Linda para mag-file.

Si Mario kag si Jun nag-away tungod sang parking slot. Halin sadto, kada aga ginaharangan ni Mario ang salakyan ni Jun para lang ma-ugot siya, nga wala sang ginahambal parte kay Jun. Tungod wala sang makahuluya nga ginhambal ukon ginpakita parte kay Jun, puede indi ini defamation. Ang mga buhat nga ginhimo para lang ma-ugot ang isa ka tawo ginatan-aw suno sa unjust vexation.

Si Carmi nagpadala sang voice message sa isa ka group chat nga nagatawag sa iya katrabaho nga kawatan. Ang mga tinaga nga ginpadala paagi sa telepono ukon computer nagadala sang iban pa nga pamangkot, lakip ang cyber libel, nga wala ginasabat sang sini nga pahina.

Madamo nga away sang magkaingod sa pareho nga siyudad ukon banwa nagaagi anay sa barangay. Pero ginabayaan sang Local Government Code ang mga offense nga may multa nga labaw sa ₱5,000, kag ginpataas sang Republic Act No. 10951 ang multa sa slight oral defamation tubtob ₱20,000. Wala sang opisyal nga source nga amon ginagamit nga nagasiling kon ano ang epekto sini, gani pamangkota ang barangay ukon ang prosecutor. Tan-awa ang Kinahanglan bala anay magkadto sa barangay? kag ang amon mga giya parte sa barangay.

Magpakigsugilanon sa abogado kon nagaplano ka nga mag-file, kon may nabaton ka nga reklamo ukon subpoena, ukon kon ang mga tinaga ginpost man ukon ginpadala online. Mabulig ang abogado sa pagtan-aw kon defamatory bala ang mga tinaga, kon serious ukon slight ang kaso, kag kon nalapawan na ang anom ka bulan nga deadline. Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga bulig sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga kapilian.