Puede Ka Bala Pahalinon sa Obra Tungod Nagbusong Ka?

Ang rule amo ang [Article 135 [137]](/law/labor-code/article-135). Article 137 ini antes sang renumbering sang 2015, gani amo ini nga numero ang ginagamit sang mga daan nga desisyon. Siling sini:

Gani ginaprotektahan sang article ang babae nga trabahador sa tatlo ka sitwasyon:

1. Antes niya magamit ang benepisyo. Indi siya puede pahalinon sang employer para indi niya maangkon ang mga benepisyo suno sa Code.
2. Samtang nagabusong ukon naka-leave. Indi siya puede pahalinon sang employer tungod sa pagbusong, ukon samtang naka-leave ukon naka-confine siya tungod sini.
3. Kon magbalik siya. Indi siya puede pahalinon sang employer, ukon indi batunon liwat, tungod nahadlok nga mabusong siya liwat.

Ang maternity leave kag ang mga benepisyo sini ginadumalahan sang lain nga layi, ang Republic Act No. 11210, nga nagaprotektar man sa security of tenure sang mga babae nga nagagamit sang benepisyo. Wala ginausisa liwat sa sini nga pahina ang sina nga mga rules. Tan-awa ang kinamatarung sa maternity leave.

Ginsabat ini sang Supreme Court sa isa ka kaso sang eskwelahan. Sa Leus v. St. Scholastica's College Westgrove (G.R. No. 187226, 2015), nagbusong antes magpakasal ang isa ka non-teaching nga empleyado sang Katoliko nga eskwelahan. Wala sang legal nga sablag sa pagpakasal sa iya kag sa amay, kag nagpakasal sila antes siya ginpahalin. Ginpahalin siya sang eskwelahan tungod sa "disgraceful or immoral conduct" suno sa regulasyon para sa pribado nga eskwelahan.

Ginsiling sang Korte nga illegal ang iya dismissal. Naggamit ini sang test nga may duha ka tikang: una, tan-awon ang kabilugan sang mga sirkumstansya sang buhat; ikaduha, husgahan ini nga mga sirkumstansya base sa "the prevailing norms of conduct, i.e., what the society generally considers moral and respectable", ukon kon ano ang ginaisip sang katilingban nga moral kag matinahuron. Siling sini nga ang morality nga importante amo ang "public and secular morality," kag ginhusgahan sini ang butang "from a strictly neutral and secular point of view." Kon takson sa amo sina nga paagi, ang iya buhat "cannot be considered as disgraceful or immoral."

Ginmando sang Korte ang full backwages kag separation pay imbes nga reinstatement.

Pahanumdom: gindesisyunan sang Korte ang Leus suno sa regulasyon sang eskwelahan kag sa just causes para sa dismissal sa subong amo ang [Article 297 [282]](/law/labor-code/article-297), indi suno mismo sa Article 135 [137]. Konektado nga ruling ini, nga gindesisyunan base sa iya kaugalingon nga mga kamatuoran.

Ang pagbusong indi gid rason. Pero wala ginahimo sang layi nga imposible ang pagpahalin sa nagabusong nga trabahador tungod sa balido nga rason nga indi konektado sa pagbusong. Ang Article 158 sang Labor Code, parte sa mga babae nga night worker, nagasiling sini para sa mga panahon nga ginasakop sini:

Ang bisan ano nga dismissal dapat may just ukon authorized cause, nga ginpamatud-an sang employer, kag dapat nagasunod sa due process. Tan-awa ang balido nga mga rason sa pagpahalin sang empleyado.

Ang Article 158, nga gindugang sang Republic Act No. 10151, nagapilit sang mga lakat para ang mga babae nga dapat sana magaobra sa gab-i may alternatibo sa obra sa gab-i antes kag pagkatapos magbata, para sa indi magnubo sa napulo kag anom (sixteen) ka semana, kag para sa dugang nga panahon kon may medical certificate, lakip samtang nagabusong. Siling man sini:

Sa simple nga pulong: puede lang mag-obra sa gab-i ang nagabusong kag nagapasuso nga mga iloy kon may doktor, nga indi doktor sang kompanya, nga nagapamatuod nga puede sila, kag para sa nagabusong, kon tubtob san-o sa pagbusong sila puede mag-obra sing luwas.

Ang dismissal nga wala sang balido nga rason amo ang illegal dismissal. Ang kasagaran nga mga remedyo amo ang reinstatement nga wala sang pagkadula sang seniority rights kag full backwages suno sa [Article 294 [279]](/law/labor-code/article-294), ukon separation pay kon indi na puede ang reinstatement, pareho sa Leus. Tan-awa ang mga remedyo sa illegal dismissal. Ang mga polisiya nga nagadumili sa pagpakasal may konektado nga pamangkot: tan-awa ang puede bala dumilian sang employer ang mga empleyado nga magpakasal? kag ang [Article 134 [136]](/law/labor-code/article-134).

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga rules. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Joanna nagaobra sa call center. Duha ka semana pagkatapos niya ginsugiran ang iya supervisor nga nagabusong siya, nakabaton siya sang termination notice nga nagasiling nga "can no longer meet targets" siya, bisan maayo ang iya mga rating. Suno sa Article 135 137, illegal ang pagpahalin sa babae tungod sa iya pagbusong. Kon matuod bala ang ginhatag nga rason ukon tabon lang, ginadesisyunan ini base sa ebidensya.

Si Mae nagbalik halin sa maternity leave kag ginsilingan nga ang iya posisyon "given to someone who will not take leave again," ukon ginhatag na sa tawo nga indi na magleave liwat. Ginhimo sang Article 135 137 nga illegal ang indi pagbaton sa iya tungod nahadlok nga mabusong siya liwat.

Si Bea indi kasal nga office worker sa isa ka pribado nga eskwelahan nga nagbusong. Ginsilingan siya sang eskwelahan nga immoral conduct ang pagbusong. Suno sa Leus, ginahusgahan ang buhat base sa public kag secular morality, kag importante ang mga sirkumstansya sang tagsa ka kaso.

Seryoso nga butang ang dismissal nga konektado sa pagbusong, kag nagadalagan ang mga deadline para sa illegal dismissal kag money claim. Tipigi ang tanan nga notice, mensahe kag medical record, kag magpakig-istorya sa abogado, sa union ukon sa Public Attorney's Office sa labing madali nga panahon. Ang reklamo kasagaran nagasugod sa conciliation sa DOLE; tan-awa ang paano mag-file sang labor complaint. Kon wala ka ikasarang sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas.