Article 199 sang Family Code: Han-ay sang mga dapat maghatag sang suporta
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 199?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
Whenever two or more persons are obliged to give support, the liability shall devolve upon the following persons in the order herein provided:
(1) The spouse;
(2) The descendants in the nearest degree;
(3) The ascendants in the nearest degree; and
(4) The brothers and sisters.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Ginadesisyunan sang Article 199 sang Family Code kon sin-o ang una nga magbayad kon may pila ka paryente nga obligado magsuporta sa amo man nga tawo. Amo ini ang han-ay: ang asawa, dayon ang mga descendant (kaliwatan pakanaog) sa pinakamalapit nga degree, dayon ang mga ascendant (kaliwatan pasaka) sa pinakamalapit nga degree, dayon ang mga utod. Ang paryente nga mas nubo sa lista ginatawag kon indi makasuporta ang mga nauna sa iya. Ginapaathag sang Article 200 kon paano ginapartida ang palas-anon.
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Lola Ising: balo nga nagakinahanglan sang bulig
Si Lola Ising, isa ka balo, indi na makaobra. May duha sia ka anak nga dalagku na kag pila ka apo. Suno sa Article 199, ang iya mga anak, ang mga descendant sa pinakamalapit nga degree, ang una nga ginatawag. Ang iya mga apo ginatawag lang kon indi makasuporta ang iya mga anak.
Mia kag Lea: mga estudyante nga indi mabayaran sang ginikanan
Nagakinahanglan si Mia kag Lea sang suporta para sa ila pag-eskwela, pero wala sang isa sa ila ginikanan ang makahatag sini. Suno sa Article 199(3), pareho sang gin-aplikar sa Mangonon, mahimo suguon ang ila lolo nga maghatag sang suporta kon wala ang ginikanan.
Tomas: asawa kag gamay nga anak
Bastante lang ang kita ni Tomas para magsuporta sa isa ka tawo, kag pareho nagapangayo sang suporta ang iya asawa kag ang iya walo ka tuig nga anak nga lalaki. Suno sa Article 200, ang bata nga yara sa idalom sang parental authority ang ginauna.
Mga hinimo-himo lang ini nga halimbawa agod ipakita kon paano nagaobra ang rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Kon ano ang sakop sang suporta yara sa Article 194; ang kantidad nagasunod sa Article 201.
- Mahimo pangayuon ang suporta halin sa tion nga ginakinahanglan ini sang tawo nga may kinamatarong sa iya pagpangabuhi, pero ginabayaran lang ini halin sa petsa sang judicial ukon extra-judicial demand (pagpangayo paagi sa korte ukon sa gwa sang korte) (Article 203).
- Para sa mga anak nga nagasuporta sa ila ginikanan, tan-awa ang dapat bala suportahan sang mga anak ang ila ginikanan?
- Para sa kantidad sang child support, tan-awa ang pila ang child support?
- Tan-awa man ang tabla parte sa han-ay sang suporta.
Ano ang ginasiling sang Article 199?
Whenever two or more persons are obliged to give support, the liability shall devolve upon the following persons in the order herein provided: (1) The spouse; (2) The descendants in the nearest degree; (3) The ascendants in the nearest degree; and (4) The brothers and sisters.
Paano basahon ang han-ay?
Pirme halin sa bahin sang tawo nga nagakinahanglan sang suporta. Ginahan-ay lang sang Article 199 ang mga tawo nga obligado na suno sa Article 195: ang mag-asawa, ang legitimate nga mga ascendant kag descendant, ang ginikanan kag ila mga anak kag apo, kag ang legitimate nga mga utod.
| Tawo nga nagakinahanglan sang suporta | Asawa | Pinakamalapit nga descendants | Pinakamalapit nga ascendants | Mga utod |
|---|---|---|---|---|
| Isa ka tigulang nga balo | (wala sang asawa) | Ang iya mga anak, antes ang iya mga apo | Ang iya ginikanan, kon buhi pa | Ang iya mga utod |
| Isa ka kasado nga lalaki | Ang iya asawa | Ang iya mga anak | Ang iya ginikanan, dayon ang iya lolo kag lola | Ang iya mga utod |
| Isa ka bata | (wala) | (wala) | Ang ginikanan, dayon ang lolo kag lola | Ang mga utod |
Ang "nearest degree" (pinakamalapit nga degree) buot silingon nga ang mas malapit nga henerasyon ang una: mga anak antes ang mga apo, ginikanan antes ang lolo kag lola.
Mahimo bala suguon ang lolo kag lola nga magbayad?
Huo, kon indi makasarang ang ginikanan. Sa Mangonon v. Court of Appeals (2006), nagkaso ang isa ka nanay para sa iya duha ka anak nga babayi para sa suporta sang ila pag-eskwela sa kolehiyo. Nakita sang Korte ang prima facie evidence (ebidensya nga bastante sa una nga tan-aw) kon sin-o ang ginikanan sang mga bata kag siling niya nga ang ginikanan ang primarily charged (una nga responsable) sa ila suporta. Tungod sa indi pagkasarang sang ginikanan, siling sang Korte nga ang obligasyon dapat dalhon sang lolo sang mga bata, bilang "the next immediate relative" (ang masunod nga pinakamalapit nga paryente), kon wala ang ginikanan, suno sa Article 199. Ginbalik niya ang kaso sa trial court para butangan sang kantidad.
Ginalista sang Article 195(3) kag (4) ang ginikanan upod sa ila mga anak kag "the legitimate and illegitimate children of the latter", buot silingon, ang mga apo. Indi nagalapaw ang sini nga pahina sa sina nga mga pulong.
Ano ang ginadugang sang Article 200?
- Ginapartida nga bayad. Kon ang obligasyon nagakadto sa duha ukon sobra ka tawo, ginapartida ang bayad sa ila suno sa resources sang kada isa.
- Dinalian nga kinahanglan. Sa kaso sang dinalian nga kinahanglan kag espesyal nga kahimtangan, mahimo suguon sang hukom ang isa lang sa ila nga maghatag sang suporta sa temporaryo nga paagi, nga wala ginadaot ang iya kinamatarong nga bawion sa iban ang bahin nga utang nila.
- Pila ka nagapangayo, kulang ang ikasarang. Kon duha ukon sobra ka tawo ang nagapangayo sang suporta sa amo man nga tawo, nga indi makasarang sa tanan, ginasunod ang han-ay sang Article 199. Pero kon ang nagapangayo amo ang asawa kag ang bata nga yara sa idalom sang parental authority, ang bata ang ginauna.
Masami nga pamangkot
Sin-o ang una nga dapat maghatag sang suporta suno sa Family Code?
Siling sang Article 199, kon duha ukon sobra ka tawo ang obligado maghatag sang suporta, ang obligasyon nagakadto sa ila sa sini nga han-ay: ang asawa, ang mga descendant sa pinakamalapit nga degree, ang mga ascendant sa pinakamalapit nga degree, kag ang mga utod.
Mahimo bala suguon ang lolo kag lola nga magsuporta sa ila apo?
Huo, kon indi makasuporta ang ginikanan. Sa Mangonon v. Court of Appeals (2006), ginhimo sang Supreme Court nga responsable ang lolo sang duha ka estudyante sa ila suporta, kay indi ini mahatag sang ila ginikanan. Nagsandig ang Korte sa Article 199.
Paano kon duha ka tawo sa pareho nga lebel ang dapat magsuporta?
Siling sang Article 200, ginapartida ang bayad sa ila suno sa resources (ikasarang) sang kada isa. Sa kaso sang dinalian nga kinahanglan kag espesyal nga kahimtangan, mahimo suguon sang hukom ang isa lang sa ila nga maghatag sang suporta sa temporaryo nga paagi, kag mahimo niya bawion sa ulihi ang bahin sang iban.
Paano kon indi masuportahan sang isa ka tawo ang tanan nga nagapangayo?
Siling sang Article 200, ginasunod ang han-ay sa Article 199, luwas kon ang nagapangayo amo ang asawa kag ang bata nga yara sa idalom sang parental authority. Sa sina nga kaso, ang bata ang ginauna.
Mahimo bala nga ang nagahatag sang suporta magpapuyo na lang sa iya balay sa ginasuportahan sa baylo nga magbayad?
Ginahatag sang Article 204 ina nga pilian, pero indi kon may moral ukon legal nga ulang. Sa Mangonon, siling sang Korte nga indi ini magamit sang lolo tungod sa kaakig nga ginpakita samtang ginabista ang kaso.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?