Malimod ba sa Bana nga Siya ang Amahan sa Anak sa Iyang Asawa?
Mubo nga tubag
Sa pipila lang ka kaso. Ang bata nga na-conceive o natawo samtang kasado gi-presume nga legitimate nga anak sa bana (Article 164 sa Family Code). Ang bana, o sa pipila ka kaso iyang heirs (manununod), ang makakontra ("impugn") niini, pero sa mga ground lang nga gilista sa Article 166, ug sulod lang sa mga deadline sa Article 170: usa, duha o tulo ka tuig depende kung asa siya nagpuyo. Kung dili siya molihok sa saktong panahon, mahimong fixed na ang legitimate status sa bata. Ang pulong sa inahan nga dili ang iyang bana ang amahan dili makausab sa status sa bata.
Unsa ang sinugdanan nga lagda?
Children conceived or born during the marriage of the parents are legitimate.
Kini usa ka presumption (pangagpas sa balaod). Mo-apply kini bisan pa lahi ang ingon sa bana o sa asawa, hangtod nga modaog ang bana sa kaso aron i-impugn kini.
Unsa nga mga ground ang magamit sa bana aron i-impugn ang legitimacy?
Ang Article 166 ra ang naghatag sa mga ground:
Legitimacy of a child may be impugned only on the following grounds: (1) That it was physically impossible for the husband to have sexual intercourse with his wife within the first 120 days of the 300 days which immediately preceded the birth of the child because of: (a) the physical incapacity of the husband to have sexual intercourse with his wife; (b) the fact that the husband and wife were living separately in such a way that sexual intercourse was not possible; or (c) serious illness of the husband, which absolutely prevented sexual intercourse;
Ang ikaduhang ground mao ang "That it is proved that for biological or other scientific reasons, the child could not have been that of the husband" (napamatud-an nga tungod sa biological o laing scientific nga rason, dili mahimong anak sa bana ang bata), gawas sa bata nga na-conceive pinaagi sa artificial insemination nga gi-authorize sa mag-asawa sa sinulat (Article 164, ikaduhang paragraph). Ang ikatulong ground mahitungod sa artificial insemination kung ang sinulat nga consent nakuha pinaagi sa sayop, panlimbong, pagpanlupig, pagpanghadlok o undue influence.
Taas ang sukdanan. Sa *Concepcion v. Court of Appeals* (2005), bahin sa pagpuyo nga bulag, giingon sa Court nga "it must be shown beyond reasonable doubt that there was no access that could have enabled the husband to father the child."
Walay desisyon nga gibasa para niini nga page nga nag-ingon kung igo ba ang DNA result lang para sa ground nga "biological or other scientific reasons", busa wala kini giingon niini nga page.
Importante ba ang pulong sa inahan?
Dili:
The child shall be considered legitimate although the mother may have declared against its legitimacy or may have been sentenced as an adulteress.
Sa *Concepcion*, giingon sa Supreme Court nga "a minor cannot be deprived of his/her legitimate status on the bare declaration of the mother and/or even much less, the supposed father." Gidugang niini: "The status and filiation of a child cannot be compromised."
Kinsa ang makapasaka sa kaso?
Ang bana ra, ug ang iyang heirs sa talagsaong mga kaso. Sa *Liyao v. Tanhoti-Liyao* (2002), nga gidesisyonan ubos sa daang lagda sa Civil Code sa samang punto, giingon sa Supreme Court: "Impugning the legitimacy of the child is a strictly personal right of the husband, or in exceptional cases, his heirs". Ang rason, matod sa Court, kay siya ang direktang nag-atubang sa kaulawan sa pagluib sa asawa. Gidugang niini: "The child himself cannot choose his own filiation."
Ang heirs makalihok lang sa tulo ka kaso sa Article 171: namatay ang bana sa wala pa matapos ang iyang panahon sa pagpasaka, namatay siya human makapasaka nga wala gi-withdraw ang kaso, o natawo ang bata human sa iyang kamatayon.
Dili usab maatake ang legitimacy sa bata sa kaso nga lahi og hisgutanan. Sa *Concepcion*, giingon sa Court nga ang legitimacy "could not be contested collaterally". Ang lalaki nga void ang kaugalingong kasal sa inahan, kay kasado pa ang inahan sa laing lalaki, "never acquired any right to impugn the legitimacy of her child".
Unsa ang mga deadline?
The action to impugn the legitimacy of the child shall be brought within one year from the knowledge of the birth or its recording in the civil register, if the husband or, in a proper case, any of his heirs, should reside in the city or municipality where the birth took place or was recorded.
Kung ang bana o tanan niyang heirs nagpuyo sa laing lugar, duha ka tuig ang panahon kung sa Pilipinas sila nagpuyo ug tulo ka tuig kung sa gawas sa nasud. Kung gitago ngadto sa bana ang pagkatawo o wala siya kahibalo niini, magsugod ang ihap sa panahon nga iyang nadiskobrehan ang pagkatawo o ang pag-rehistro niini, bisan hain ang nauna.
Human sa panahon, sirado na ang kaso. Sa *Aguilar v. Siasat* (2015), gikutlo sa Court ang naunang desisyon: human sa mga panahon sa Articles 170 ug 171, "the action to impugn the legitimacy of a child would no longer be legally feasible and the status conferred by the presumption becomes fixed and unassailable."
Unsa kung wala gyud naminyo ang mga ginikanan?
Dili sakop ang bata sa presumption of legitimacy. Para sa bata nga natawo gawas sa kasal, ang Article 176 nag-ingon nga ang amahan "has the right to institute an action before the regular courts to prove non-filiation during his lifetime." Kung unsaon pagpamatuod ang filiation sa ingon nga bata, tan-awa ang Unsaon pagpamatuod ang paternity.
Unsaon kini sa tinuod nga kinabuhi?
Kini mga hinimo-himo nga pananglitan aron ipakita kung giunsa paglihok ang mga lagda. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.
Zeny ug Arman. Nanganak si Zeny samtang kasado kang Arman. Gisultihan niya ang mga paryente nga laing lalaki ang amahan. Legitimate gihapon ang bata (Article 167). Si Arman ra ang maka-impugn niini, ug sa ground lang sa Article 166.
Ang deadline ni Arman. Nagpuyo si Arman sa samang siyudad diin natawo ug na-rehistro ang bata. Kinahanglan siyang mopasaka sulod sa usa ka tuig gikan sa pagkahibalo sa pagkatawo o sa pag-rehistro niini (Article 170). Human niana, fixed na ang status sa bata.
Rico. Nagtrabaho si Rico sa gawas sa nasud sulod sa tibuok tuig sa wala pa manganak ang iyang asawa ug wala gyud siya mopauli niadtong panahona. Ang pagpuyo nga bulag sa paagi nga imposible ang paghilawas sulod sa panahon sa Article 166(1)(b) usa ka ground. Tungod kay sa gawas siya nagpuyo, tulo ka tuig ang iyang panahon gikan sa pagkahibalo sa pagkatawo (Article 170).
Kanus-a ka kinahanglan og abogado?
Pakigsulti dayon sa abogado kung bana ka nga nagduhaduha nga imo ang bata, o asawa o anak nga nag-atubang sa ingon nga kaso. Mubo ang mga deadline ug, kung molabay na kini, dili na mausab ang status sa bata. Masusi sa abogado kung unsang ground ang mo-apply ug unsang ebidensya ang kinahanglan.
Kung dili nimo kaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga tabang sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) ug uban pang kapilian.
Unsang mga probisyon ang gipasukaran niini nga tubag?
Kanunay nga pangutana
Awtomatik ba nga anak sa bana ang bata nga natawo samtang kasado?
Mao kana ang presumption sa balaod. Ang Article 164 sa Family Code nag-ingon nga legitimate ang mga anak nga na-conceive o natawo samtang kasado ang mga ginikanan. Ang bana ra, o usahay iyang heirs, ang makakontra niini, sa mga ground sa Article 166.
Unsa nga mga ground ang magamit sa bana aron i-impugn ang legitimacy sa bata?
Tulo ang gilista sa Article 166: imposible sa pisikal nga makighilawas siya sa iyang asawa sulod sa unang 120 ka adlaw sa 300 ka adlaw sa wala pa ang pagkatawo; ang biological o laing scientific nga rason nagpakita nga dili niya anak ang bata; o, sa artificial insemination, nakuha ang sinulat nga consent pinaagi sa sayop, panlimbong, pagpanlupig, pagpanghadlok o undue influence.
Hangtod kanus-a ang bana makapasaka og kaso?
Ang Article 170 mohatag og usa ka tuig gikan sa pagkahibalo sa pagkatawo o sa pag-rehistro niini kung nagpuyo siya sa lugar diin natawo o na-rehistro ang bata, duha ka tuig kung sa laing lugar sa Pilipinas, ug tulo ka tuig kung sa gawas sa nasud. Kung gitago ang pagkatawo, magsugod ang ihap sa pagkadiskobre niini.
Makaingon ba ang inahan nga dili ang iyang bana ang amahan?
Wala kini legal nga epekto. Ang Article 167 nag-ingon nga legitimate gihapon ang bata bisan pa nag-ingon ang inahan nga dili. Sa Concepcion v. Court of Appeals (2005), giingon sa Supreme Court nga dili mawala sa bata ang legitimate status tungod lang sa pulong sa inahan.
Makakontra ba sa legitimacy ang biological nga amahan o ang bata mismo?
Dili. Matod sa Supreme Court, ang pag-impugn sa legitimacy usa ka strictly personal nga katungod sa bana o, sa talagsaong kaso, sa iyang heirs. Sa Liyao v. Tanhoti-Liyao (2002), giingon niini nga dili makapili ang bata nga mahimong anak sa giingong hinigugma sa inahan.
Unsa ang mahitabo kung dili makapasaka ang bana sa saktong panahon?
Mahimong fixed na ang status sa bata. Sa pagkutlo sa usa ka naunang desisyon, giingon sa Court sa Aguilar v. Siasat (2015) nga human sa mga panahon sa Articles 170 ug 171, dili na legally feasible ang kaso ug fixed na ug dili na makontra ang status.
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini, dili legal nga tambag. Alang sa imong kaso, pangutana sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatabang ba kini nga page?