Bailable ba ang Murder sa Pilipinas?

Matod sa Article 248 sa Revised Penal Code, sumala sa giusab sa Republic Act No. 7659, ang pagpatay nga adunay bisan usa sa gilista nga sirkumstansya (sama sa treachery, bayad o ganti, hilo o kalayo, evident premeditation, o kabangis) kay murder:

Dili na magamit ang death penalty. Gidili kini sa Republic Act No. 9346 ug gipulihan og reclusion perpetua kung ang balaod mogamit sa mga ngalan sa silot sa Revised Penal Code. Busa ang silot sa murder karon kay reclusion perpetua, nga gikan 20 ka tuig ug 1 ka adlaw hangtod 40 ka tuig (Article 27, sumala sa giusab sa Republic Act No. 7659). Gidugang sa Section 3 sa Republic Act No. 9346 nga ang mga tawo nga na-convict sa mga offense nga gisilotan og reclusion perpetua, o kansang sentensya gipaubos ngadto sa reclusion perpetua, tungod niana nga balaod, dili eligible sa parole ubos sa Indeterminate Sentence Law.

Tungod sa silot. Matod sa Rule 114, Section 7:

• walay tawo nga gikasohan og capital offense, o offense nga gisilotan og reclusion perpetua o life imprisonment,
• nga madawat sa bail kung lig-on ang ebidensya sa pagkasad-an,
• bisan unsa pa ang stage sa criminal prosecution.

Wala mag-ingon ang lagda og "dili gyud". Nag-ingon kini og "when evidence of guilt is strong" (kung lig-on ang ebidensya sa pagkasad-an). Mao nga importante ang bail hearing.

Ang akusado (pinaagi sa abogado) mo-file og application for bail. Kung discretionary ang bail, sa korte ra diin pending ang kaso mahimo kining i-file (Section 17). Kinahanglan hatagan sa korte ang prosecutor og makatarunganon nga notice sa hearing o pangayoan og recommendation ang prosecutor (Section 18).

Sa hearing, ang prosecution ang adunay burden nga ipakita nga lig-on ang ebidensya sa pagkasad-an (Section 8). Dili kinahanglan pamatud-an sa akusado nga inosente siya niini nga stage.

• Kung makita sa korte nga lig-on ang ebidensya, walay bail. Magpabilin nga naka-detain ang akusado samtang nagpadayon ang trial.
• Kung makita sa korte nga dili lig-on ang ebidensya, mahimo niining i-grant ang bail ug i-fix ang kantidad.

Ang ebidensya nga gipresentar sa bail hearing awtomatik nga isipon nga gi-reproduce sa trial. Bisan asa nga partido mahimong mangayo sa korte nga tawgon pag-usab ang saksi para sa dugang pangutana, gawas kung patay na ang saksi, naa sa gawas sa nasud o dili makatestigo (Section 8).

Ang pag-apply og bail dili mopugong sa akusado sa pagkuwestiyon sa pag-aresto o sa kakulang sa preliminary investigation, basta i-raise kini sa dili pa mo-enter og plea (Section 26).

Ubos sa DOJ 2018 Bail Bond Guide (Department Circular No. 013), kung ang silot kay reclusion perpetua o life imprisonment, dili matter of right ang bail, busa mo-recommend ang mga prosecutor og "No Bail". Recommendation kini sa prosecutor. Dili niini kuhaon ang katungod sa akusado nga mangayo sa korte og bail hearing.

Oo. Gisilotan sa Article 249 ang homicide og reclusion temporal:

Ang reclusion temporal gikan 12 ka tuig ug 1 ka adlaw hangtod 20 ka tuig. Dili kini reclusion perpetua, busa matter of right ang bail sa dili pa ma-convict sa Regional Trial Court (Rule 114, Section 4). Gamit ang DOJ formula, ang i-recommend nga bail mga 20 × ₱6,000 = ₱120,000. Banabana ra kini; ang korte ang mo-fix sa kantidad. Tan-awa ang Pila ang bail?

Human ma-convict sa Regional Trial Court, ang bail mahimong discretionary (Section 5). Kung ang sentensya sa pagkapriso molapas sa unom ka tuig, i-deny o i-cancel ang bail kung mapakita sa prosecution ang mga sirkumstansya sama sa recidivism, nakaikyas kaniadto, o risgo nga molayas.

Ang magbuot kung homicide ba o murder mao kung napamatud-an ba ang usa ka sirkumstansya sa Article 248. Tan-awa ang Homicide vs murder.

Ang Section 5 ang naghisgot niini. Kung ang desisyon sa trial court mag-usab sa offense gikan sa non-bailable ngadto sa bailable, pananglitan pinaagi sa pag-convict og homicide imbes murder, ang application for bail sa appellate court ra mahimong i-file ug resolbahon.

Kini mga hinimo-himo nga pananglitan. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.

Si Carlo gikasohan og murder. Matod sa kaso, gidunggab niya ang biktima gikan sa likod nga walay pasidaan (treachery). Mo-recommend ang prosecutor og no bail. Ang abogado ni Carlo mo-file og application for bail. Sa hearing, ipresentar sa prosecution ang mga saksi niini. Kung makita sa judge nga lig-on ang ebidensya sa pagkasad-an, magpabilin nga naka-detain si Carlo samtang nagpadayon ang trial.

Si Ben gikasohan og homicide human sa away sa inuman. Walay sirkumstansya sa Article 248 nga gi-allege. Katungod ang bail sa dili pa ma-convict, ug ang iyang pamilya makabayad sa kantidad nga i-fix sa korte.

Si Ramon gikasohan og murder, pero walay treachery nga nakita sa trial court ug gi-convict siya og homicide. Kung mo-appeal siya ug gusto og bail, ang iyang application moadto sa appellate court.

Sa matag kaso sa murder o homicide, sukad sa sinugdanan. Ang abogado maka-file sa application for bail, maka-cross-examine sa mga saksi sa prosecution sa bail hearing, ug maka-raise sa bisan unsang problema sa pag-aresto sa dili pa ang plea. Kung dili makaya sa pamilya ang abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga tabang sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO).