Barangay Conciliation Timeline: Gaano Katagal ang Proseso?
Mga deadline sa barangay: summons sa susunod na working day, 15 araw ng mediation, pangkat sa loob ng 3 araw, at 15 araw (+15) para magkasundo.
| Hakbang | Time limit sa batas | Ano ang nangyayari | Pinagkunan |
|---|---|---|---|
| 1. Complaint (reklamo) | Walang deadline sa mga section na ito (pero tingnan ang note tungkol sa prescription) | Magbabayad ang nagrereklamo ng filing fee at magrereklamo, pasalita o nakasulat, sa lupon chairman (ang punong barangay) (Sec. 410(a)) | Local Government Code, Sec. 410(a), Supreme Court E-Library |
| 2. Summons (patawag) | Sa loob ng susunod na working day pagkatapos ng complaint | Ipapatawag ng lupon chairman ang inirereklamo, na may abiso sa nagrereklamo, para humarap kasama ang kanilang mga saksi para sa mediation (Sec. 410(b)) | Local Government Code, Sec. 410(b), Supreme Court E-Library |
| 3. Mediation ng punong barangay | 15 araw mula sa unang pagkikita ng magkabilang panig | Kung hindi magkasundo sa loob ng 15 araw, ang lupon chairman ay "shall forthwith set a date" para buuin ang pangkat (Sec. 410(b)) | Local Government Code, Sec. 410(b), Supreme Court E-Library |
| 4. Binubuo ang pangkat | Walang takdang bilang ng araw: "forthwith" (agad-agad) ang sabi ng batas | Panel ng tatlong lupon member na pinili ng magkabilang panig; kung hindi sila magkasundo, pipiliin sa palabunutan ng lupon chairman (Sec. 404(a)) | Local Government Code, Secs. 404(a) and 410(b), Supreme Court E-Library |
| 5. Hearing ng pangkat | Hindi lalampas ng 3 araw mula nang mabuo ito | Pakikinggan ng pangkat ang magkabilang panig at ang kanilang mga saksi, at puwede silang ipatawag para humarap (Sec. 410(d)) | Local Government Code, Sec. 410(d), Supreme Court E-Library |
| 6. Panahon ng pangkat para magkasundo | 15 araw mula sa araw na nagtipon ito, puwedeng i-extend nang hanggang 15 araw pa, "except in clearly meritorious cases" | Sinusubukan ng pangkat na magkaroon ng settlement o resolusyon (Sec. 410(e)) | Local Government Code, Sec. 410(e), Supreme Court E-Library |
| 7. Nakasulat na settlement (kasunduan) | Kapag nagkasundo na ang magkabilang panig | Nakasulat, sa wika o dialect na alam ng magkabilang panig, pirmado nila at pinatunayan (attested) ng lupon o pangkat chairman (Sec. 411) | Local Government Code, Sec. 411, Supreme Court E-Library |
| Arbitration (opsyonal, sa kahit anong yugto) | Puwedeng bawiin (repudiate) ang kasunduang mag-arbitrate sa loob ng 5 araw; ang award ay ibibigay pagkatapos noon at sa loob ng 10 araw | Nagkasundo nang nakasulat ang magkabilang panig na susundin ang award ng lupon chairman o ng pangkat (Sec. 413(a)) | Local Government Code, Sec. 413, Supreme Court E-Library |
| 8. Repudiation (pagbawi) | Sa loob ng 10 araw mula sa petsa ng settlement | Ang panig na napapayag dahil sa panloloko, dahas o pananakot ay magfa-file ng sworn statement sa lupon chairman. Ito ang batayan ng certification to file action (Sec. 418) | Local Government Code, Sec. 418, Supreme Court E-Library |
| 9. Nagiging final ang settlement | Pagkalipas ng 10 araw mula sa petsa nito | May bisa na ang settlement o award na parang final na desisyon ng korte, maliban kung na-repudiate ang settlement o may petition na ipawalang-bisa ang award sa city o municipal court (Sec. 416) | Local Government Code, Sec. 416, Supreme Court E-Library |
| 10. Ipinapadala sa korte | Sa loob ng 5 araw mula sa award, o mula sa pagtatapos ng 10-araw na repudiation period | Ipapadala ng lupon secretary ang settlement o award sa city o municipal court at bibigyan ng kopya ang magkabilang panig (Sec. 419) | Local Government Code, Sec. 419, Supreme Court E-Library |
| 11. Enforcement (pagpapatupad) | Sa loob ng 6 na buwan mula sa petsa ng settlement; pagkatapos noon, sa pamamagitan ng kaso sa korte | Puwedeng ipatupad ng lupon ang settlement o award sa pamamagitan ng execution. Pagkalipas ng 6 na buwan, ipapatupad ito sa pamamagitan ng action sa city o municipal court (Sec. 417) | Local Government Code, Sec. 417, Supreme Court E-Library |
Mga tala
- Walang kabuuang haba ng buong proseso na nakasulat sa batas, dahil ang petsa ng pagbuo ng pangkat ay "forthwith" at hindi takdang bilang ng araw, at puwedeng i-extend ang panahon ng pangkat. Hula lang ang kahit anong iisang kabuuang bilang ng araw.
- Kapag nag-file sa barangay, natitigil (interrupted) ang prescriptive periods ng kaso, pero hindi lalampas ng 60 araw mula sa pag-file sa punong barangay. Tuloy ulit ang bilang kapag natanggap ng nagrereklamo ang certification to file action o ang certificate of repudiation (Sec. 410(c)). Tingnan ang Prescription ng civil actions.
- Dapat personal na humarap ang magkabilang panig, walang abogado o representative. Ang mga menor de edad at incompetent lang ang puwedeng samahan ng kamag-anak (next-of-kin) na hindi abogado (Sec. 415). Pampubliko at impormal ang mga hearing, pero puwedeng paalisin ng chairman ang publiko para sa privacy, decency o public morals (Sec. 414).
- Ang kasong sakop ng barangay conciliation ay hindi puwedeng i-file diretso sa korte maliban kung nagharap ang magkabilang panig sa lupon chairman o sa pangkat at nag-certify ang lupon o pangkat secretary na walang naabot na settlement (pinatunayan ng chairman), o maliban kung na-repudiate ang settlement (Sec. 412(a)). May listahan sa batas ng ilang kaso na puwedeng diretso sa korte (Sec. 412(b)). Tingnan ang certificate to file action.
- Puwedeng magkaproblema kung masyadong maagang inilabas ang certification. Sa Bonifacio Law Office v. Bellosillo (2002), ang certification na inilabas nang walang nabuong pangkat at wala pang 15 araw mula sa unang naka-schedule na hearing sa barangay chairman ay tinawag na "improperly and prematurely issued", at puwedeng ibalik ng judge ang kaso sa barangay (E-Library). Sa Lumbuan v. Ronquillo (2006), tinanggap ng Court ang "substantial compliance" dahil nagharap na ang magkabilang panig sa barangay chairman (E-Library).
- Hindi sakop ng page na ito kung magkano ang filing fee, ang mga opisyal na form, o ano ang mangyayari kung hindi humarap ang inirereklamo: nasa implementing rules ang mga ito. Magtanong sa barangay hall ninyo.
- Ang Sections 410 hanggang 413 (mediation, conciliation at arbitration) ay "shall not apply in proceedings where relief is sought" sa ilalim ng Anti-VAWC law, at hindi puwedeng utusan, pilitin o impluwensyahan nang hindi tama ng punong barangay o barangay kagawad ang humihingi ng protection order na makipag-areglo o bitawan ang hinihinging relief (RA 9262, Sec. 33, E-Library). Tingnan ang Paano mag-file ng VAWC case.
- Gawa-gawang halimbawa: Nag-file si Elena ng complaint laban kay Jun noong Lunes dahil sa utang na hindi binayaran. Lumabas ang summons noong Martes. Hindi sila nagkasundo sa mediation sa loob ng 15 araw mula sa unang pagkikita nila, kaya binuo ang pangkat. Nagkita ito sa loob ng 3 araw at may 15 araw, na puwedeng i-extend nang isang beses nang hanggang 15 araw, para magkasundo sila.
- Gawa-gawang halimbawa: Pumirma sina Elena at Jun ng payment plan noong March 1. Walang nag-repudiate sa loob ng 10 araw, kaya may bisa na ito na parang final na desisyon. Kung hindi magbayad si Jun, puwedeng ipatupad ito ng lupon sa loob ng 6 na buwan mula March 1; pagkatapos noon, kailangang mag-file si Elena ng action sa city o municipal court.
- Para malaman kung kailangan munang dumaan sa barangay ang problema mo, tingnan ang Kailangan ko bang pumunta muna sa barangay? Para malaman ang aasahan sa hearing, tingnan ang Proseso ng barangay hearing at Katarungang Pambarangay. Para sa tulong sa sarili mong kaso, tingnan ang Libreng legal help.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?