Article 130 ng Family Code: Liquidation ng conjugal partnership matapos mamatay
Status: May bisa
Ano ang sinasabi ng Article 130?
Nasa English ang opisyal na teksto ng batas.
Upon the termination of the marriage by death, the conjugal partnership property shall be liquidated in the same proceeding for the settlement of the estate of the deceased.
If no judicial settlement proceeding is instituted, the surviving spouse shall liquidate the conjugal partnership property either judicially or extra-judicially within six months from the death of the deceased spouse. If upon the lapse of the six-month period no liquidation is made, any disposition or encumbrance involving the conjugal partnership property of the terminated marriage shall be void.
Should the surviving spouse contract a subsequent marriage without compliance with the foregoing requirements, a mandatory regime of complete separation of property shall govern the property relations of the subsequent marriage.
Ano ang ibig sabihin nito sa simpleng salita?
Ayon sa Article 130 ng Family Code, kapag natapos sa pagkamatay ang kasal na nasa conjugal partnership of gains, dapat i-liquidate ang conjugal property. Ginagawa ito sa kaso sa korte para sa estate. Kung walang ganitong kaso, dapat itong i-liquidate ng naiwang asawa sa loob ng anim na buwan mula sa pagkamatay. Pagkalipas ng anim na buwan nang walang liquidation, void ang anumang benta o mortgage ng conjugal property.
Ang conjugal partnership of gains ay pangunahing regime ng mga mag-asawang ikinasal nang walang prenup bago naging epektibo ang Family Code, at ng mga pumili nito sa isang marriage settlement. Ang mga nasa absolute community ay sumusunod sa parehong patakaran sa Article 103, pero isang taon sa halip na anim na buwan.
Paano ito gumagana sa totoong buhay?
Rey at Luz: ikinasal noong 1980
Ikinasal sina Rey at Luz noong 1980 nang walang prenup, kaya conjugal partnership of gains ang kanilang regime. Namatay si Luz noong 2024 at walang estate case na na-file. Sa ilalim ng Article 130, dapat i-liquidate ni Rey ang conjugal property, sa korte o labas ng korte, sa loob ng anim na buwan mula nang mamatay si Luz. Kung ibenta niya ang isang conjugal na lote pagkalipas ng anim na buwan nang walang liquidation, sinasabi ng batas na "shall be void" ang benta.
Rey: ikalawang kasal
Nag-asawa ulit si Rey pagkalipas ng isang taon nang hindi nagli-liquidate. Sa ilalim ng huling talata ng Article 130, mandatory na complete separation of property ang regime ng bago niyang kasal.
Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Ano ang ibig sabihin nito sa praktika?
- Nakadepende sa petsa ng kasal at sa prenup, kung mayroon, kung aling regime ang gagamitin. Tingnan ang Article 75 at ang paghahambing na absolute community vs conjugal partnership.
- Habang buhay ang mag-asawa, kailangan ng written consent ng kabilang asawa o pahintulot ng korte para ibenta o i-mortgage ang conjugal property (Article 124). Tingnan din ang puwede bang ibenta ng asawa ang conjugal property nang walang pahintulot?
- Ipinapaliwanag ang pag-settle ng estate sa labas ng korte sa extrajudicial settlement of estate.
- Para sa gabay na tanong-at-sagot, tingnan ang pagbenta ng conjugal property matapos mamatay ang asawa.
Ano ang sinasabi ng Article 130?
Upon the termination of the marriage by death, the conjugal partnership property shall be liquidated in the same proceeding for the settlement of the estate of the deceased.
If no judicial settlement proceeding is instituted, the surviving spouse shall liquidate the conjugal partnership property either judicially or extra-judicially within six months from the death of the deceased spouse. If upon the lapse of the six-month period no liquidation is made, any disposition or encumbrance involving the conjugal partnership property of the terminated marriage shall be void.
Should the surviving spouse contract a subsequent marriage without compliance with the foregoing requirements, a mandatory regime of complete separation of property shall govern the property relations of the subsequent marriage.
Paano nili-liquidate ang conjugal partnership?
Nakalista sa Article 129 ang mga hakbang. Sa madaling salita:
- Isang inventory na naglilista nang hiwalay ng conjugal property at ng exclusive property ng bawat asawa.
- Ibinabalik sa partnership ang perang inabono nito para sa personal na utang ng isang asawa, at binabayaran pabalik ang bawat asawa para sa kanyang exclusive na pera o property na ginamit ng partnership.
- Binabayaran mula sa conjugal assets ang mga utang at obligasyon ng partnership, at ibinibigay sa bawat asawa ang natira sa kanyang exclusive property.
- Ang net remainder ang profit. Hinahati ito nang pantay sa mister at misis, maliban kung iba ang hatiang nasa marriage settlement o may share ng isang asawa na na-waive o na-forfeit.
Ano ang sinabi ng Supreme Court tungkol sa benta bago ang liquidation?
Dalawang desisyon ang tumingin sa mga benta ng naiwang mister bago na-liquidate ang conjugal property:
- Sa Heirs of Protacio Go, Sr. v. Servacio (2011), sinabi ng Korte na ang benta ng naiwang asawa ng isang bahagi ng conjugal property nang walang naunang liquidation na hinihingi ng Article 130 ay "is not necessarily void" kung hindi pa naibibigay ang bahaging iyon sa ibang tagapagmana. Sinabi rin nito na hindi nakakasama sa vested rights ang requirement ng naunang liquidation.
- Sa Domingo v. Spouses Molina (2016), sinabi ng Korte na hindi gagamitin ang patakaran ng Article 130 dahil hindi dapat makasama ang Family Code sa vested rights na nakuha sa ilalim ng Civil Code. May one-half na hindi pa nahahating share ang naiwang asawa sa mga property habang hinihintay ang liquidation.
Sa parehong kaso, namatay ang misis bago naging epektibo ang Family Code (noong 1987 at noong 1968), kaya ginamit ng Korte ang Civil Code at ang mga patakaran sa co-ownership. Sa unang kaso, sinabi rin nito na para sa conjugal partnership na umiiral pa nang maging epektibo ang Family Code, ang disposition matapos ma-dissolve ang partnership ay dapat gawin lang pagkatapos ng liquidation, kung hindi ay void ito. Walang desisyong binasa para sa pahinang ito na gumamit ng Article 130 sa pagkamatay na nangyari matapos maging epektibo ang Family Code.
Anong mga desisyon ng Supreme Court ang kaugnay?
Mga madalas itanong
Ano ang nangyayari sa conjugal property kapag namatay ang isang asawa?
Nili-liquidate ang conjugal partnership sa kaso sa korte para sa settlement ng estate ng namatay na asawa. Kung walang ganitong kaso, dapat itong i-liquidate ng naiwang asawa, sa korte o labas ng korte, sa loob ng anim na buwan mula sa pagkamatay.
Paano kung walang liquidation sa loob ng anim na buwan?
Ayon sa Article 130, pagkalipas ng anim na buwan nang walang liquidation, void ang anumang disposition o encumbrance ng conjugal partnership property ng natapos na kasal.
Puwede bang ibenta ng naiwang asawa ang conjugal property bago ang liquidation?
Ginagawang void ng Article 130 ang ganitong benta kapag lumipas ang anim na buwan nang walang liquidation. Sa Heirs of Protacio Go, Sr. v. Servacio (2011) at Domingo v. Spouses Molina (2016), pinagtibay ng Supreme Court ang mga benta ng naiwang mister, pero sa parehong kaso namatay ang misis bago naging epektibo ang Family Code, kaya ang vested rights sa ilalim ng Civil Code ang ginamit.
Paano kung mag-asawa ulit ang naiwang asawa nang hindi nagli-liquidate?
Ayon sa Article 130, mandatory na complete separation of property ang susundin sa property relations ng bagong kasal.
Paano hinahati ang conjugal partnership?
Ang Article 129 ang nagtatakda ng mga hakbang: inventory, pagbabayad ng mga utang at reimbursement, at saka hinahati nang pantay sa mag-asawa ang net remainder, ang profits, maliban kung iba ang sinasabi ng marriage settlement o may share na na-waive o na-forfeit.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?