Siasino ti Mabalin nga Agaplay iti Probation iti Pilipinas?

Ti probation ket nailawlawag iti Section 3 ti Presidential Decree No. 968 (ti Probation Law): kalpasan ti conviction ken sentensia, mawayawayaan ti naidarum, ngem masapul a tungpalenna dagiti kondision nga inkeddeng ti korte ken adda isuna iti panangimaton ti probation officer, imbes nga agserbi iti sentensia iti pagbaludan. Iti sidong ti Section 4, kas inbaliw, mabalin nga isardeng ti trial court ti panangipatungpal iti sentensia ket ikabil ti naidarum iti probation, maibatay kadagiti termino ken kondision nga ibilangna a kasayaatan.

Saan a dagus a maited. Iti Colinares v. People, inawagan ti Supreme Court dayta a pribilehio nga ikeddeng ti trial judge no itedna wenno saan, babaen ti panangkita iti amin a kasasaad ti kaso.

Kitaen met ti panangidilig iti probation vs parole.

Kuna ti Section 4, kas inbaliw ti Republic Act No. 10707, a mabalin nga ited ti trial court ti probation:

• kalpasan nga inkeddengna a nakabasol ken sinentensiaanna ti naidarum iti probationable a dusa, ken
• babaen ti aplikasion ti naidarum iti uneg ti panawen a panangperpekto iti apela.

Iti sidong ti Rule 122, Section 6 ti Rules of Criminal Procedure, masapul a maaramid ti apela iti uneg ti 15 nga aldaw manipud iti promulgation ti judgment. Isu nga ababa ti panawen nga agaplay iti probation.

Mabalin nga ited ti probation para iti sentensia a pannakaibalud wenno para iti multa laeng.

Mangikeddeng ti Section 4 iti tallo nga alagaden:

• Ti panagaplay iti probation ket maibilang a waiver ti kalintegan nga agapela.
• Awan ti aplikasion a maawat wenno maited no ti naidarum ket addaanen iti perfected appeal.
• Ti order a mangited wenno mangilaksid iti probation ket saan a mabalin nga iapela.

Iti praktika, masapul nga agpili ti tao a nakabasol no iapelana ti conviction wenno agaplay iti probation.

Kuna ti Section 9, kas inbaliw ti Republic Act No. 10707, a saan a mabalin ti probation para kadagiti:

1. nasentensiaan nga agserbi iti maximum term of imprisonment a nabaybayag ngem innem a tawen;
2. nakabasol iti aniaman a krimen a maibusor iti national security;
3. dati a nakabasol babaen ti final judgment iti krimen a madusa iti pannakaibalud a nabaybayag ngem innem a bulan ken maysa nga aldaw ken/wenno multa a nangatngato ngem ₱1,000;
4. nakaalan iti probation iti maysa a gundaway iti sidong ti decree; ken
5. agserserbin iti sentensia idi nagbalin a maaplikar ti decree.

Ti umuna a punto ket kitaenna ti maximum term iti sentensia a pudno a naipataw. Pagarigan, iti Colinares v. People ti final a sentensia ket indeterminate penalty a 4 months kas minimum agingga iti 2 years and 4 months kas maximum. Ti maximum, 2 years and 4 months, ket nababbaba ngem innem a tawen.

Wen, iti maysa a kasasaad. Kuna itan ti Section 4 a no ti judgment a mangipataw iti non-probationable a dusa ket naiapela wenno narepaso ket nabaliwan nga agbalin a probationable a dusa, mabalin nga agaplay ti naidarum iti probation maibatay iti nabaliwan a desision, sakbay nga agbalin dayta a final. Maidarum ti aplikasion iti trial court a nangipaay iti orihinal a judgment, wenno iti korte a nangipanan ti kaso kalpasan ti re-raffle.

Adda pakaammo: mapukaw ti naidarum ti benepisio ti probation no agkiddaw iti review ti nabaliwan a desision a mangipataw metten iti probationable a dusa.

Isu met laeng a resulta ti nadanon ti Supreme Court iti Colinares v. People (2011). Ni Arnel Colinares ket nakabasol iti frustrated homicide nga addaan iti maximum nga innem a tawen ken maysa nga aldaw, a saan a nangipalubos iti probation. Iti apela, attempted homicide laeng ti nasarakan ti Korte, nga addaan iti maximum a dua a tawen ken uppat a bulan. Impalubos ti Korte nga agaplay iti probation, ket kinunana a "two judgments of conviction" ti naipataw kenkuana ken naikkat ti umuna. Ti isu met laeng nga alagaden ket adda itan iti linteg.

Kalpasan ti panawen ti probation, ken maibatay iti report ti probation officer, mabalin nga iyorder ti korte ti final discharge ti probationer no tinungpalna dagiti termino ken kondision. Iti sidong ti Section 16, kas inbaliw, ti final discharge:

• isublina amin dagiti civil right a napukaw wenno naisardeng gapu iti conviction; ken
• naan-anay a pukawenna ti criminal liability para iti krimen a nakaitedan ti probation.

Kuna ti Section 12 ti Republic Act No. 10389 a kadawyan a saan a maipalubos ti release on recognizance kalpasan nga agbalin a final ti judgment wenno no mangrugin nga agserbi iti sentensia ti naidarum. Ti laksid ket ti naidarum a maikari iti probation nga agaplay sakbay a mangrugi nga agserbi iti sentensia. Ipalubos ngarud ti korte ti release on recognizance. Kitaen ti release on recognizance.

Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Nestor ket nakabasol iti estafa ket nasentensiaan iti maximum a 6 months. Awan ti dati a conviction-na. Imbes nga agapela, agaplay iti probation iti uneg ti 15 nga aldaw manipud iti promulgation. Ti maximum term-na ket saan a nabaybayag ngem innem a tawen, isu a saan nga igawid ti Section 9.

Cora ket nasentensiaan iti maximum term a 8 years. Gapu ta ti maximum ket nabaybayag ngem innem a tawen, saan a makaala iti probation.

Leo ket nasentensiaan iti nabaybayag ngem innem a tawen gapu iti frustrated homicide ket nagapela. Imbaba ti Court of Appeals dayta iti attempted homicide nga addaan iti maximum a 2 years. Mabalin itan ni Leo ti agaplay iti probation maibatay iti nabaliwan a desision, ngem mapukaw dayta a gundaway no iapelana ti baro a desision.

Dagiti tao nga adda napalabas wenno nakabitin a kasoda ket no dadduma makaala iti HIT no agaplayda iti NBI clearance. Kitaen ti no ania ti kayat a sawen ti NBI HIT. Para iti panawen a maibawas iti sentensia gapu iti nasayaat a kababalin, kitaen ti GCTA: kasano a makuenta ti good conduct time allowance.

Dagus kalpasan ti promulgation ti judgment, gapu ta ababa ti 15 nga aldaw a panawen ken saanen a maisubli ti panagpili iti apela wenno probation. Mabalin a kitaen ti abogado no probationable ti sentensia, no adda makaigawid kenka, ken no mabalin nga ibaba ti apela ti dusa. No saanmo a kaya ti agbayad iti abogado, kitaen ti Libre a tulong legal iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO).