Corpuz v. Sto. Tomas (2010): Panangirehistro iti Foreign Divorce

Ni Gerbert Corpuz ket dati a Filipino a nagbalin a Canadian citizen idi 2000. Idi January 2005, nakikasar isuna ken ni Daisylyn Sto. Tomas, maysa a Filipina, idiay Pasig City. Saan a nagbayag, nagsubli isuna idiay Canada tapno agtrabaho. Idi nagsubli isuna idi April 2005 tapno sorpresaenna ti asawana, naammuanna nga adda affair-na.

Nagsubli ni Gerbert idiay Canada ket nagipila iti divorce. Inaprobaran dayta ti maysa a korte ti Canada idiay Windsor, Ontario, idi December 2005, ket immepekto ti divorce idi January 2006.

Kalpasan ti dua a tawen, kayat ni Gerbert ti makikasar iti baro a Filipina a nobiana iti Pilipinas. Napan isuna iti Pasig City Civil Registry Office, a nangirekord iti Canadian divorce iti marriage certificate-na. Ngem imbaga kenkuana ti maysa nga opisial ti National Statistics Office (NSO) a, babaen ti linteg ti Pilipinas, adda pay laeng ti kasarna ken ni Daisylyn. Masapul nga umuna a bigbigen ti korte ti Pilipinas ti divorce.

Kalpasanna, dinawat ni Gerbert iti Regional Trial Court ti Laoag City a bigbigen ti divorce. Saan a bimmusor ni Daisylyn. Kinunana pay a kayatna met dayta. Saan latta nga inaprobaran ti trial court ti petition. Kinunana a ti laeng Filipino nga asawa ti mabalin a mangusar iti maikadua a paragraph ti Article 26, ket Canadian ni Gerbert. Direkta a nag-apela ni Gerbert iti Supreme Court. Sinuportaran isuna ti Solicitor General.

Ikkan kadi ti maikadua a paragraph ti Article 26 ti Family Code ti ganggannaet nga asawa iti karbengan a dumawat iti korte ti Pilipinas a bigbigen ti foreign divorce decree?

Inaprobaran ti Supreme Court ti petition ni Gerbert, binaliktadna ti trial court ket insublina ti kaso para iti sumaruno a proceedings. Uppat ti paset ti rasonna.

Salakniban ti Article 26 ti Filipino nga asawa. Saan a bigbigen ti family law ti Pilipinas ti absolute divorce iti nagbaetan dagiti Filipino citizen. Ti maikadua a paragraph ti Article 26, nga innayon ti Executive Order No. 227, ket exception a naaramid para iti Filipino nga asawa. Liklikanna ti kasasaad a ti Filipino ket nakasar latta iti ganggannaet a, kalpasan ti divorce, ket saanen a nakasar iti Filipino. Isu nga immanamong ti Korte iti trial court a "only the Filipino spouse can invoke the second paragraph of Article 26 of the Family Code; the alien spouse can claim no right under this provision."

Ngem mabalin latta a dumawat ti ganggannaet iti recognition. Saan a dayta ti rason tapno maibasura ti kaso ni Gerbert. Babaen ti Section 48, Rule 39 ti Rules of Court, ti foreign judgment maibusor iti maysa a tao ket presumptive evidence ti karbengan iti nagbaetan dagiti partido. Kinuna ti Korte a ti panagbalin a direkta a nairaman, wenno ti panagbalin a subject, iti foreign judgment ket umanay nga interes tapno dumawat iti korte ti Pilipinas a bigbigenna dayta.

Masapul a mapaneknekan ti decree ken ti linteg ti sabali a pagilian. Intampok ti Korte nga "our courts do not take judicial notice of foreign judgments and laws." Ti divorce decree ken ti kinapudnona ket masapul a mapaneknekan kas pasamak, agraman ti national law ti ganggannaet nga asawa. Inkabit ni Gerbert ti decree ken dagiti sertipiko ti kinapudnona, ngem saan a ti kopia ti divorce law ti Canada. Mabalin koma nga imbasura ti Korte ti petition gapu iti dayta a kurang. Pinilina nga isubli ti kaso iti trial court, gapu iti suporta ni Daisylyn iti petition. Ti baro a hearing ket mangted met iti gundaway kadagiti dadduma a bumusor iti decree gapu kadagiti rason kas iti awan ti jurisdiction, awan ti notice, collusion, fraud wenno nalawag a biddut.

Void ti panangirehistro iti decree nga awan ti recognition. Inannotar ti Pasig City Civil Registry Office ti divorce iti marriage certificate babaen laeng ti decree. Kinuna ti Korte a kalikaguman ti linteg a mairekord dagiti divorce, ngem kalpasan laeng a bigbigen ti korte ti foreign judgment. Ti panangirehistro nga awan dayta a recognition "is patently void and cannot produce any legal effect."

Nangnayon ti Korte iti dua a praktikal a punto:

• Saan a ma-cancel ti entry iti civil registry gapu laeng iti panangbigbig iti divorce. Babaen ti Article 412 ti Civil Code, ti entry iti civil registry ket mabaliwan laeng babaen ti order ti korte, babaen ti proseso iti Rule 108 ti Rules of Court. Kalikaguman ti Rule 108, kadagiti dadduma, ti panangipila iti Regional Trial Court ti probinsia a yan ti civil registry, ti panangaramid iti civil registrar ken amin dagiti interesado a tao kas partido, ken ti panangipablaak iti hearing iti pagiwarnak a nalawa ti pannakaiwarasna.
• Saan a kayat a sawen daytoy a masapul ti dua a nagsina a kaso. Ti recognition ket mabalin a maaramid iti Rule 108 a kaso a mismo.

Ti laeng Filipino nga asawa ti mabalin a mangusar iti maikadua a paragraph ti Article 26 ti Family Code, ngem ti ganggannaet nga asawa ket mabalin nga agpetision iti korte ti Pilipinas a bigbigen ti foreign divorce decree, a presumptive evidence ti maysa a karbengan; masapul a mapaneknekan kas pasamak ti decree ken ti linteg ti sabali a pagilian, ken void ti annotation iti civil registry a naaramid nga awan ti recognition ti korte.

Adda dagiti tao a padpadasenda nga "irehistro" ti foreign divorce iti local civil registry nga awan ti panagkaso iti korte. Kuna ti Corpuz a saan nga umubra daytoy: ti panangirehistro nga awan ti recognition ti korte ti Pilipinas ket void ken awan ti legal a bisana. Iti Corpuz, ni Gerbert a mismo ti nangibaga iti Korte nga amakenna ti bigamy charge no makikasar isuna iti nobiana iti Pilipinas, ta dua a marriage certificate a nakairamanan isuna ti adda iti rekord.

Ilawlawag met ti Corpuz no asino ti mabalin nga agipila. Usaren ti Filipino nga asawa ti Article 26 tapno maideklara ti karbenganna nga agkasar manen. Ti ganggannaet nga asawa, kas maysa a direkta a nairaman iti foreign judgment, ket mabalin latta a dumawat iti recognition ti decree a mismo. Iti maysa a footnote, innayon ti Korte a ti Filipino a kayatna ti agkasar manen ket masapul latta a mapan iti korte para iti declaration of authority to remarry.

Inaramid a pagarigan: Ni Liza, maysa a Filipina, ket nakikasar ken ni Tom, maysa nga Australian, idiay Cebu. Idi agangay, nakaala ni Tom iti divorce idiay Australia ket kayatna ti agkasar manen iti Pilipinas. Babaen ti Corpuz, saan a mabalin nga usaren ni Tom ti Article 26, ngem mabalinna a dawaten iti korte ti Pilipinas a bigbigen ti Australian decree. Masapul a paneknekanna ti decree ken ti linteg ti Australia maipapan iti divorce. Ni Liza, kas Filipino nga asawa, ti mabalin a mangusar iti Article 26 tapno maideklara ti bukodna a capacity to remarry.

Agbatay ti Corpuz iti Republic v. Orbecido. Dagiti simmaruno a kaso ket immad-adayo pay: inyaplikar ti Fujiki v. Marinay ti panagrasonna iti Rule 108 iti foreign judgment a nangdeklara a void ti bigamous a kasar, ken inkeddeng ti Republic v. Manalo a saan a napateg no asino nga asawa ti nagipila iti divorce iti sabali a pagilian. Para iti sibubukel a ladawan, kitaen ti valid kadi ti foreign divorce iti Pilipinas. No kasano ti panagdawat iti marriage certificate iti PSA, nailawlawag iti giya iti PSA marriage certificate.

Iladawan ti desision no kasano a napaneknekan dagiti dokumento manipud iti sabali a pagilian babaen ti Rules of Court idi 2010. Mabalin a nagbaliw dagiti pagalagadan maipapan iti ebidensia manipud idin. Mabalin nga ilawlawag ti abogado no kasano a mapaneknekan ita dagiti dokumento manipud iti sabali a pagilian; kitaen ti sadino ti pakasarakan iti tulong legal.