Corpuz v. Sto. Tomas (2010): Pag-register sa Foreign Divorce

Si Gerbert Corpuz kanhi Pilipino nga nahimong Canadian citizen niadtong 2000. Niadtong January 2005, naminyo siya kang Daisylyn Sto. Tomas, usa ka Pilipina, sa Pasig City. Dali ra siyang mibalik sa Canada para sa trabaho. Sa dihang mibalik siya niadtong April 2005 aron sorpresahon si Daisylyn, nahibaw-an niya nga naa kini'y affair.

Mibalik si Gerbert sa Canada ug nag-file og divorce. Gi-grant kini sa usa ka Canadian court sa Windsor, Ontario niadtong December 2005, ug nagsugod ang epekto sa divorce niadtong January 2006.

Duha ka tuig human niana, gusto ni Gerbert nga pakaslan ang bag-o niyang Pilipina nga fiancée sa Pilipinas. Miadto siya sa Pasig City Civil Registry Office, nga nag-record sa Canadian divorce sa iyang marriage certificate. Apan usa ka opisyal sa National Statistics Office (NSO) ang miingon kaniya nga, ubos sa balaod sa Pilipinas, naglungtad pa ang iyang kaminyoon kang Daisylyn. Kinahanglan unang ilhon sa korte sa Pilipinas ang divorce.

Dayon gihangyo ni Gerbert ang Regional Trial Court sa Laoag City nga ilhon ang divorce. Wala mosupak si Daisylyn. Miingon pa gani siya nga parehas ra ang iyang gusto. Gi-deny gihapon sa trial court ang petition. Matod niini, ang Filipino nga kapikas ra ang makagamit sa second paragraph sa Article 26, ug Canadian si Gerbert. Direkta nga miapelar si Gerbert sa Supreme Court. Gisuportahan siya sa Solicitor General.

Ang second paragraph ba sa Article 26 sa Family Code naghatag sa foreigner nga kapikas og katungod nga mohangyo sa korte sa Pilipinas nga ilhon ang foreign divorce decree?

Gi-grant sa Supreme Court ang petition ni Gerbert, gi-reverse ang trial court ug gibalik ang kaso para sa dugang nga proceedings. Upat ka bahin ang rason niini.

Ang Article 26 nagpanalipod sa Filipino nga kapikas. Ang family law sa Pilipinas wala moila sa absolute divorce tali sa duha ka Filipino citizen. Ang second paragraph sa Article 26, nga gidugang sa Executive Order No. 227, usa ka eksepsyon nga gihimo para sa Filipino nga kapikas. Gilikayan niini ang sitwasyon diin ang Pilipino naminyo pa sa foreigner nga, human sa divorce, dili na minyo sa Pilipino. Busa miuyon ang Court sa trial court nga "only the Filipino spouse can invoke the second paragraph of Article 26 of the Family Code; the alien spouse can claim no right under this provision."

Apan ang foreigner makahangyo gihapon og recognition. Dili kana rason aron i-dismiss ang kaso ni Gerbert. Ubos sa Section 48, Rule 39 sa Rules of Court, ang foreign judgment batok sa usa ka tawo presumptive evidence sa usa ka katungod tali sa mga partido. Matod sa Court, ang pagkahimong direkta nga apil, o subject, sa foreign judgment igo na nga interes aron mohangyo sa korte sa Pilipinas nga ilhon kini.

Kinahanglan pamatud-an ang decree ug ang foreign law. Gipasiugda sa Court nga "our courts do not take judicial notice of foreign judgments and laws." Ang divorce decree ug ang pagkatinuod niini kinahanglan pamatud-an isip facts, uban ang national law sa foreigner nga kapikas. Gilakip ni Gerbert ang decree ug ang mga certificate sa pagkatinuod niini, apan dili ang kopya sa Canadian divorce law. Mahimo unta nga gi-dismiss sa Court ang petition tungod niana nga kakulang. Mipili kini nga ibalik ang kaso sa trial court, tungod kay gisuportahan ni Daisylyn ang petition. Ang bag-ong hearing motugot usab sa uban nga mosupak sa decree tungod sa mga rason sama sa lack of jurisdiction, lack of notice, collusion, fraud o klaro nga sayop.

Void ang pag-register sa decree nga walay recognition. Gi-annotate sa Pasig City Civil Registry Office ang divorce sa marriage certificate base lang sa decree. Matod sa Court, nagmando ang balaod nga i-record ang mga divorce, apan human lang ilhon sa korte ang foreign judgment. Ang pag-register nga walay maong recognition "is patently void and cannot produce any legal effect."

Gidugang sa Court ang duha ka praktikal nga punto:

• Ang pag-ila sa divorce, sa iyang kaugalingon, dili mo-cancel sa entry sa civil registry. Ubos sa Article 412 sa Civil Code, ang entry sa civil registry mausab lang pinaagi sa court order, sa proseso sa Rule 108 sa Rules of Court. Ang Rule 108 nagmando, lakip sa uban, sa pagpasaka sa Regional Trial Court sa probinsya diin nahimutang ang civil registry, paghimo sa civil registrar ug sa tanang interesado nga tawo isip mga partido, ug pagpatik sa hearing sa usa ka newspaper of general circulation.
• Wala kini magpasabot og duha ka lahi nga kaso. Ang recognition mahimong buhaton sa Rule 108 nga kaso mismo.

Ang Filipino nga kapikas ra ang makagamit sa second paragraph sa Article 26 sa Family Code, apan ang foreigner nga kapikas makapasaka og petition sa korte sa Pilipinas aron ilhon ang foreign divorce decree, nga presumptive evidence sa usa ka katungod; kinahanglan pamatud-an isip facts ang decree ug ang foreign law, ug void ang annotation sa civil registry nga gihimo nga walay court recognition.

Ang uban mosulay sa pag-"register" sa foreign divorce sa local civil registry nga dili moadto sa korte. Matod sa Corpuz, dili kini molampos: ang pag-register nga walay recognition sa korte sa Pilipinas void ug walay legal nga epekto. Sa Corpuz, si Gerbert mismo ang miingon sa Court nga nahadlok siya sa bigamy charge kung pakaslan niya ang iyang fiancée sa Pilipinas, kay duha ka marriage certificate nga naglambigit kaniya ang naka-file.

Gipatin-aw usab sa Corpuz kung kinsa ang makapasaka. Ang Filipino nga kapikas mogamit sa Article 26 aron ideklara ang katungod nga maminyo pag-usab. Ang foreigner nga kapikas, isip direkta nga apil sa foreign judgment, makahangyo gihapon og recognition sa decree mismo. Sa usa ka footnote, gidugang sa Court nga ang Pilipino nga gustong maminyo pag-usab kinahanglan gihapon moadto sa korte para sa declaration of authority to remarry.

Hinimo-himo nga pananglitan: Si Liza, usa ka Pilipina, naminyo kang Tom, usa ka Australian, sa Cebu. Sa ulahi nakakuha si Tom og divorce sa Australia ug gusto niyang maminyo pag-usab sa Pilipinas. Ubos sa Corpuz, dili magamit ni Tom ang Article 26, apan makahangyo siya sa korte sa Pilipinas nga ilhon ang Australian decree. Kinahanglan niyang pamatud-an ang decree ug ang Australian law bahin sa divorce. Si Liza, isip Filipino nga kapikas, mao ang makagamit sa Article 26 aron ideklara ang iyang kaugalingong kapasidad nga maminyo pag-usab.

Ang Corpuz nagtukod sa Republic v. Orbecido. Ang mas ulahing mga kaso milapad pa: ang Fujiki v. Marinay nag-apply sa iyang pangatarungan bahin sa Rule 108 sa foreign judgment nga nag-void sa bigamous nga kaminyoon, ug ang Republic v. Manalo mihukom nga dili importante kung kinsa nga kapikas ang nag-file og divorce sa abroad. Para sa kompleto nga hulagway, tan-awa ang valid ba ang foreign divorce sa Pilipinas. Kung unsaon pagkuha og marriage certificate sa PSA, gipatin-aw sa giya sa PSA marriage certificate.

Gihulagway sa desisyon kung giunsa pagpamatuod ang foreign documents ubos sa Rules of Court niadtong 2010. Mahimong nausab na ang mga lagda sa ebidensya sukad niadto. Ang abogado makapatin-aw kung giunsa karon pagpamatuod ang foreign documents; tan-awa ang asa makakuha og legal nga tabang.