Article 992 sang Civil Code: Ang iron curtain rule
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 992?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
An illegitimate child has no right to inherit ab intestato from the legitimate children and relatives of his father or mother; nor shall such children or relatives inherit in the same manner from the illegitimate child.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Ang Article 992 sang Civil Code ginatawag nga "iron curtain" rule. Siling sini, ang illegitimate nga anak indi makapanubli nga wala sing will halin sa legitimate nga mga anak kag paryente sang iya amay ukon iloy, kag sila man indi makapanubli sa amo nga paagi halin sa bata. Sa Aquino v. Aquino (2021), ginbasa liwat sang Supreme Court ang article: ang apo nga wala nagpakasal ang iya mga ginikanan makapanubli na subong sa iya lolo ukon lola paagi sa pagbulos sa lugar sang ginikanan nga nauna napatay. Ginbilin sang Court nga bukas ang iban nga sitwasyon.
Ang article parte sa pagpanubli "ab intestato". Ang Latin nga pulong nga ina buot silingon wala sing will, suno sa mga rule sang intestate succession. Wala ini nagabag-o sang kinamatarung sang illegitimate nga anak sa estate sang iya kaugalingon nga ginikanan. Ina nga anak compulsory heir sang ginikanan (Article 887).
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Si Rica kag si Lolo Pedro
Ang amay ni Rica nga si Dante napatay antes sia makapakasal sa iloy ni Rica. Anak si Dante ni Lolo Pedro. Pila ka tuig ang naglabay, napatay si Lolo Pedro nga wala sing will. Antes sang Aquino, gin-aplikar ang Article 992 para pugngan ang apo pareho ni Rica. Pagkatapos sang Aquino, mahimo pangayuon ni Rica ang bahin nga makuha unta ni Dante, paagi sa right of representation, kon mapamatud-an niya nga anak sia ni Dante.
Si Carlo kag si Tita Rosa
Natawo si Carlo sa gwa sang kasal. Ang utod nga babayi sang iya iloy, si Tita Rosa, napatay nga soltera, wala sing anak kag wala sing will. Gusto ni Carlo magpanubli sa iya. Ini isa ka claim batok sa collateral nga paryente, sa iya kaugalingon nga kinamatarung. Wala ini nga sitwasyon gindesisyunan sang Aquino, gani wala ginasulbad sang sina nga kaso ang sabat.
Si Dina kag ang iya kaugalingon nga amay
Natawo si Dina sa gwa sang kasal. Ang iya amay nga si Jun napatay nga wala sing will, kag nagbilin sang asawa kag duha ka legitimate nga anak. Wala ginapugngan sang Article 992 si Dina nga magpanubli kay Jun mismo. Kon mapamatud-an na ang iya filiation, compulsory heir sia ni Jun suno sa Article 887, kag ang Family Code Article 176 nagabutang sang iya legitime sa katunga sang legitime sang isa ka legitimate nga anak.
Ini nga mga halimbawa ginhimo lang para ipakita kon paano nagaobra ang rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Ang una nga tikang kasagaran ang pamatuod sang filiation, ang legal nga relasyon sang ginikanan kag anak. Suno sa Family Code Article 175, mahimo ini pamatud-an sang illegitimate nga anak sa amo man nga paagi kag ebidensya pareho sang legitimate nga anak. Isa ka paagi ang record of birth sa civil register (Family Code Article 172). Tan-awa ang giya sa PSA birth certificate.
- May limitasyon man ang Article 175 kon san-o mahimo isampa ang kaso. Kon ang pamatuod nagasandig sa ikaduha nga paragraph sang Article 172, pareho sang open kag continuous possession of the status of a child, siling sang article nga ang kaso mahimo isampa samtang buhi pa ang ginaangkon nga ginikanan. Ang abogado makapaathag kon paano ini mag-aplikar sa kamatuoran sang isa ka pamilya.
- Sa Aquino, gintugutan sang Court ang DNA evidence para makabulig sa pagpamatuod sang filiation, bisan napatay na ang amay.
- Ang Article 992 parte sa pagpanubli nga wala sing will. Para sa kon sin-o ang manunubli kon wala sing will, tan-awa ang sin-o ang manunubli kon wala sing will?
- Para sa bahin sang illegitimate nga anak sa estate sang ginikanan, tan-awa ang makapanubli bala ang illegitimate nga anak? kag Family Code Article 176.
- Para sa libre ukon barato nga bulig legal, tan-awa ang diin makakita sang bulig legal.
Ano ang ginasiling sang Article 992?
An illegitimate child has no right to inherit ab intestato from the legitimate children and relatives of his father or mother; nor shall such children or relatives inherit in the same manner from the illegitimate child.
Sa simple nga pulong, ang article nagabutang sang pader sa tunga sang duha ka bahin sang pamilya kon wala sing will:
- Sa isa ka bahin: ang illegitimate nga anak.
- Sa pihak nga bahin: ang legitimate nga mga anak kag ang mga paryente sang amay ukon iloy sang sina nga bata, pareho sang lolo kag lola, tiya, tiyo kag pakaisa.
Nagaobra ang pader sa duha ka direksyon. Indi makapanubli ang bata sa ila nga wala sing will, kag indi man sila makapanubli sa bata nga wala sing will.
Ngaa ginatawag ini nga iron curtain rule?
Sa Aquino v. Aquino, ginpaathag sang Supreme Court nga tuman ka estrikto ang pagdumili nga gintawag ini sang Court nga "iron curtain" nga nagapabulag sa marital kag nonmarital nga mga paryente. Ang mas daan nga mga desisyon, nga ginhambal man sa Aquino, nagsiling nga ang rule nagasandig sa ginapatihan nga kaakig sa tunga sang legitimate nga pamilya kag sang bata nga natawo sa gwa sang kasal.
Sa Aquino, ginsikway sang Court ina nga ideya. Ginsiling sini nga ang bata mahimo matawo sa gwa sang balido nga kasal tungod sa madamo nga rason, pareho sang amay nga napatay antes sia makapakasal sa iloy. Siling sini, ang amo sina nga mga bata mahimo wala sing "antagonism or incompatibility" nga ginahambal. Dayon ginbayaan sang Court ang pagpati nga ang nonmarital nga mga anak bunga sang illicit nga relasyon ukon nga awtomatiko sila nga nagakabuhi sa pamilya nga may kaakig.
Ano ang ginbag-o sang Aquino v. Aquino?
Sa Aquino v. Aquino (2021), ang bug-os nga Supreme Court (En Banc) nagdesisyon sa estate sang isa ka lolo. Nangayo sang bahin ang iya apo nga babayi. Ang iya amay anak sang lolo. Napatay ang iya amay antes sia natawo kag wala gid nagpakasal sa iya iloy. Gin-aplikar sang Court of Appeals ang Article 992 para indi sia makapanubli.
Ginumpisahan sang Court ang iya desisyon sa sini nga rule: "A child whose parents did not marry each other can inherit from their grandparent by their right of representation, regardless of the grandparent's marital status at the birth of the child's parent."
Ang representation buot silingon nga ang apo nagabulos sa lugar sang ginikanan nga nauna napatay sang sa lolo ukon lola. Siling sang Article 982 sang Civil Code, ang mga apo kag iban pa nga kaliwatan "shall inherit by right of representation". Siling sang Court, wala sing ginapalain ini nga article base sa kahimtangan sang pagkatawo sang apo. Ginsunod sini ang pagbasa sang Article 992 nga nagatugot sa mga anak, bisan ano pa ang sitwasyon sang ila pagkatawo, nga magpanubli sa ila direct ascendant, pareho sang lolo ukon lola, paagi sa representation.
Wala gilayon ginhatag sang Court sa apo ang bahin. Dapat pa niya pamatud-an ang iya filiation, buot silingon, nga anak sia sang iya amay. Ginbalik sang Court ang kaso sa trial court para desisyunan ang iya filiation, upod ang pagbaton sang DNA evidence, kag dayon ang iya bahin sa estate suno sa bag-o nga pagbasa sang Article 992.
Ano ang wala ginadesisyunan sang Aquino?
Ginbutangan sang Court sang klaro nga limitasyon ang iya desisyon. Siling sini, ang desisyon nagaaplikar lamang kon ang nonmarital nga anak nagarepresentar sa ginikanan sa estate sang lolo ukon lola. Gindugang pa sini nga wala sing ginasiling ang desisyon parte sa collateral nga mga paryente, pareho sang mga utod, tiya, tiyo kag pakaisa, nga mahimo panublian sang bata sing direkta.
Gani wala ginadesisyunan sang Aquino kon ang illegitimate nga anak makapanubli nga wala sing will halin, halimbawa, sa tiya, tiyo ukon half-sibling, ukon sa lolo ukon lola sa iya kaugalingon nga kinamatarung. Siling sang Court: "We are not now ruling on the extent of the right of a nonmarital child to inherit in their own right."
Wala nagasiling ini nga pahina nga ginapugngan pa sang Article 992 ina nga mga kaso, ukon nga indi na. Bukas pa ang pamangkot. Ang abogado makapaathag kon paano ini mag-aplikar sa isa ka pamilya.
Ano nga mga desisyon sang Supreme Court ang may kaangtanan?
Masami nga pamangkot
Ano ang iron curtain rule sa Pilipinas?
Amo ini ang kasagaran nga tawag sa Article 992 sang Civil Code. Siling sang article, ang illegitimate nga anak indi makapanubli nga wala sing will halin sa legitimate nga mga anak kag paryente sang iya amay ukon iloy, kag sila man indi makapanubli sa amo nga paagi halin sa sina nga anak.
Makapanubli bala sa lolo ukon lola ang illegitimate nga apo?
Huo, paagi sa right of representation. Sa Aquino v. Aquino (2021), nagsiling ang Supreme Court En Banc nga ang bata nga wala nagpakasal ang iya mga ginikanan mahimo magpanubli sa iya lolo ukon lola paagi sa pagrepresentar sa ginikanan nga nauna napatay. Dapat gihapon pamatud-an sang bata ang filiation.
Ginpanas na bala ang Article 992?
Wala. Ara pa ang article sa Civil Code. Sa Aquino v. Aquino (2021), ginhatagan ini sang Supreme Court sang bag-o nga pagbasa para sa mga apo nga nagapanubli paagi sa representation. Wala ini ginpanas sang Court.
Makapanubli bala ang illegitimate nga anak sa tiya, tiyo ukon half-sibling suno sa Aquino?
Wala ina ginadesisyunan sang Aquino. Siling sang Court, wala sing ginasiling ang iya desisyon parte sa collateral nga mga paryente kag wala ini nagadesisyon sa kinamatarung sang nonmarital nga anak nga magpanubli sa iya kaugalingon nga kinamatarung. Ang abogado makapaathag kon paano mag-aplikar ang law sa amo sina nga kaso.
Ginapugngan bala sang Article 992 ang illegitimate nga anak nga magpanubli sa iya kaugalingon nga ginikanan?
Indi. Ang Article 992 parte sa legitimate nga mga anak kag paryente sang ginikanan. Ang illegitimate nga anak compulsory heir sang iya kaugalingon nga ginikanan suno sa Article 887, nga may legitime nga katunga sang sa legitimate nga anak (Family Code Article 176).
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?