Ano ang Himuon Pagkatapos sang Aksidente sa Dalan sa Pilipinas?

Ang Section 55 sang Republic Act No. 4136, ang Land Transportation and Traffic Code, may duha ka obligasyon para sa driver.

Una, ipakilala ang imo kaugalingon. Ang driver nga ara sa lugar dapat magpakita sang iya driver's license, maghatag sang iya matuod nga ngalan kag address, kag sang matuod nga ngalan kag address sang tag-iya sang sarakyan.

Ikaduha, buligi ang biktima. Ang driver nga nadalahig sa aksidente indi dapat magbiya sa lugar nga wala nagbulig sa biktima. Tatlo lang ka exception ang ginatugot sang layi:

• ang driver ara sa delikado nga sitwasyon kag puede sia halitan sing grabe sang iban nga tawo tungod sa aksidente;
• ginareport sang driver ang aksidente sa pinakamalapit nga opisyal sang layi; ukon
• kinahanglan sang driver magtawag sang doktor ukon nurse para buligan ang biktima.

Amo ini ang mga tinaga sang layi sang 1964 nga ginpublikar sa Supreme Court E-Library. Ang pagbaya sa napilasan nga wala sang bulig puede magpabug-at sang criminal nga silot. Tan-awa ang Hit and run: silot sa pagbiya sa lugar sang aksidente.

Huo, kon may napatay ukon napilasan sa aksidente. Siling sang Section 7 sang Republic Act No. 10586 nga ang amo nga driver "shall be subjected to chemical tests", upod ang drug screening test kag, kon kinahanglan, drug confirmatory test. Dugang sang implementing rules nga ang field sobriety test kag breath analyzer test ginahimo sa mismo nga lugar "whenever practicable", buot silingon, kon mahimo.

Ang driver nga nagdumili sa sini nga mandatory nga test kumpiskahan kag awtomatiko nga i-revoke ang iya driver's license, dugang pa sa iban nga silot (Section 8). Para sa silot sa drunk driving, tan-awa ang Silot sa drunk driving sa Pilipinas.

Huo, kon ang aksidente nagresulta sa kamatayon, pilas ukon danyos tungod sa pagpabaya. Siling sang Section 56 sang Republic Act No. 4136 nga ang driver nga may sala sa aksidente nga nagresulta sa kamatayon ukon pilas ginasilutan suno sa Revised Penal Code. Ang kasagaran nga kaso amo ang reckless imprudence (pabaya nga buhat nga wala sang malisya) suno sa Article 365, nga nagasiling sini:

Sa simple nga pagkasiling: reckless imprudence ang pagbuhat ukon indi pagbuhat sang isa ka butang nga hungod pero wala sang malisya, nga nagresulta sa danyos tungod kay wala nag-amlig ang tawo sa paagi nga indi mapatawad (inexcusable lack of precaution).

Ang silot nagadepende sa resulta: kamatayon, pilas ukon danyos sa propiedad. Ang driver nga wala naghatag sa napilasan, sa amo mismo nga lugar, sang bulig nga sarang niya ihatag, makaangkon sang silot nga isa ka degree nga mas mataas. Tan-awa ang Reckless imprudence: ano ang silot.

Sa Ivler v. Modesto-San Pedro (2010), siling sang Supreme Court nga ang isa ka pabaya nga buhat isa lang ka offense. Ang tanan nga pilas, kamatayon kag danyos halin sa isa ka aksidente ara sa isa lang ka kaso. Indi ini puede pihak-pihakon sa tagsa-tagsa nga kaso.

Ang tawo nga may sala. Siling sang Article 2176 sang Civil Code nga ang bisan sin-o nga nakahalit sa iban tungod sa sala ukon pagpabaya dapat magbayad sini. Ini ginatawag nga quasi-delict, ang obligasyon nga magbayad sang danyos bisan wala sang kontrata.

May rule man ang Civil Code para lang sa mga driver:

Sa simple nga pagkasiling: kon wala sang pamatuod nga kabaliskaran, ginabilang nga pabaya ang driver kon nagalapas sia sang bisan ano nga traffic rule sang tion sang aksidente.

Gani ang driver nga nagapadalagan sing sobra kadasig ukon nagalapas sa red light sang tion sang aksidente nagasugod nga dehado. Sia ang dapat magpamatuod nga indi sia pabaya.

Puede may iban nga mag-upod sa pagbayad. Ang tag-iya nga ara sa sulod sang kotse puede mabutangan sang responsibilidad upod ang driver kon napunggan niya kuntani ang aksidente. Ang employer puede mabutangan sang responsibilidad para sa empleyado nga nagmaneho samtang nagahimo sang iya obra, luwas kon mapamatud-an sang employer nga gingamit niya ang "all the diligence of a good father of a family", buot silingon, ang bug-os nga pag-amlig sang isa ka maayo nga ginikanan (Article 2180). Tan-awa ang May responsibilidad bala ang tag-iya sang kotse sa aksidente sang driver?

Duha pa ka rule ang importante:

• Ang claim nga nakasandig sa quasi-delict dapat i-file sa sulod sang apat ka tuig (Article 1146 sang Civil Code).
• Indi puede mabayaran sing makaduha ang biktima para sa amo man nga buhat, bisan pa i-claim niya ini sa criminal case kag sa lain nga civil case (Article 2177).

Ang tanan nga sarakyan sa public highway dapat may compulsory third-party liability (CTPL) insurance, ukon cash ukon surety bond (Section 387 sang Insurance Code, nga gin-amend sang Republic Act No. 10607). Ang mga claim para sa kamatayon ukon pilas sang pasahero ukon third party ginabayaran "without the necessity of proving fault or negligence of any kind" (Section 391), buot silingon, indi na kinahanglan pamatud-an kon sin-o ang may sala. Amo ini ang no-fault claim.

• May minimum nga ginbutang ang layi: ang kabilugan nga indemnity kada tawo "shall not be less than" ₱15,000.
• Mga pamatuod, nga ginahatag nga may panumpa: ang police report sang aksidente, upod ang death certificate ukon medical report kag mga resibo.
• Deadline: dapat i-file ang sinulat nga notice of claim sa sulod sang anom ka bulan halin sa aksidente, kay kon indi, madula ang claim (Section 397).

Tan-awa ang Paano mag-claim sang CTPL insurance pagkatapos sang aksidente para sa bug-os nga mga rule.

Huo. Siling sang Republic Act No. 10930 nga kon ang aksidente nagresulta sa kamatayon, ukon sa pilas pareho sang pagkadula sang bahin sang lawas ukon sang paggamit sini, pagkabuang, pagkabulag, ukon indi makaobra sa sobra sa 90 ka adlaw, ang lisensya sang driver nga may sala i-revoke sing apat ka tuig "after a finding by the court that such driver was negligent or at fault", buot silingon, pagkatapos makita sang korte nga pabaya ukon may sala ang driver.

Dugang sang implementing rules nga puede gihapon i-suspend ukon i-revoke sang LTO Assistant Secretary ang lisensya bisan wala sang kaso nga ginsampa sa korte, ukon kon nag-areglo ang duha ka bahin. Matabo ini kon makita niya nga indi angay magmaneho ang driver.

Mga tip lang ini, indi requirement sang layi:

• ang mga ngalan, address kag license number sang mga driver, kag ang ngalan kag address sang tag-iya;
• ang mga plate number, mga litrato sang mga sarakyan, sang dalan kag sang mga pilas;
• ang mga ngalan kag contact number sang mga saksi;
• ang police report, mga medical certificate, kag tanan nga resibo sang pagpabulong kag pagpakay-o.

Importante ang pamatuod sang gasto, kay ang danyos sa propiedad ginasilutan paagi sa multa nga nakasandig sa kantidad sang danyos. Para sa mga butang sa LTO, tan-awa ang amon mga giya sa LTO kag mga opisina sang LTO. Para sa mga dokumento sang pulis, tan-awa ang amon mga giya sa PNP.

Inbento lang ini nga mga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Ang kotse ni Joy ginbanggaan sa likod sa isa ka dalan sa probinsya. Ang duha ka driver dapat magpakita sang ila lisensya kag maghatag sang ila matuod nga ngalan kag address, kag sang ngalan kag address sang mga tag-iya (Section 55). Nagkuha si Joy sang kopya sang police report. Kon may napilasan, ang report isa sa mga pamatuod para sa no-fault insurance claim, nga nagasakop sa kamatayon kag pilas, indi sa danyos sang kotse.

Nabanggaan sang tricycle si Lito samtang nagalakat sia. Wala nagasakay si Lito sa bisan ano nga sarakyan, gani ang iya no-fault claim mapakadto sa insurer sang "the directly offending vehicle", ang sarakyan nga direkta nga nakabangga, amo ang tricycle. Dapat sia magpadala sang sinulat nga notice of claim sa sulod sang anom ka bulan halin sa aksidente.

Si Ramon nagamaneho sang van sang kompanya, naglapas sa red light kag nakabangga sang jeepney. Nagalapas sia sang traffic rule, gani ginabilang sia nga pabaya (Article 2185). Ang iya employer puede man mabutangan sang responsibilidad sa danyos, luwas kon mapamatud-an sini nga gingamit niya ang diligence of a good father of a family para mapunggan ang danyos (Article 2180).

Makighambal sa abogado kon may grabe nga napilasan ukon napatay, kon ginapasibangdan ka nga ikaw ang nagtuga sang aksidente, ukon kon ang pikas nga bahin nagatanyag sang areglo kag ginapapirmahan ka sang waiver ukon quitclaim. Mapaathag sang abogado kon ano nga mga kaso ang puede isampa, paano nagaupod ang criminal kag civil nga claim, kag ano ang mabawi mo. Kon indi mo kaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga paagi.