Article 2176 sang Civil Code: Quasi-delict: responsibilidad sa fault ukon negligence
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 2176?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
Whoever by act or omission causes damage to another, there being fault or negligence, is obliged to pay for the damage done. Such fault or negligence, if there is no pre-existing contractual relation between the parties, is called a quasi-delict and is governed by the provisions of this Chapter.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Nagasiling ang Article 2176 sang Civil Code nga ang bisan sin-o nga nakahalit sa iban paagi sa iya buhat ukon wala paghimo (omission), nga may fault ukon negligence, dapat magbayad sa halit. Kon wala sing kontrata sa tunga sang duha ka tawo, ini nga fault ukon negligence ginatawag nga "quasi-delict". Ang kaso bangod sa quasi-delict dapat isampa sa sulod sang apat ka tuig.
Ang quasi-delict isa sa lima ka ginahalinan sang obligasyon sa Civil Code. Ginalista ini sang Article 1157: law, kontrata, quasi-contract, buhat ukon omission nga ginasilutan sang law, kag quasi-delict. Ang banggaan sang salakyan, nahulog nga mga butang, pabaya nga pag-ayo, kag madamo nga adlaw-adlaw nga aksidente mahimo masakop sang sini nga article.
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Ang naka-park nga salakyan ni Mark
Ginbanggaan sang isa ka jeepney driver ang naka-park nga salakyan ni Mark kay wala sia nagatalupangod. Wala sing kontrata si Mark kag ang driver. Quasi-delict ini. Mahimo pangayuon ni Mark ang gasto sa pagpaayo nga mapamatud-an niya paagi sa resibo (ginatugot sang Article 2199 ang actual damages para sa nadula nga kuwarta nga "duly proved"). May apat sia ka tuig para magsampa sang kaso.
Si Tina kag ang nahulog nga signboard
Pila ka bulan nga wala ginpaayo sang tag-iya sang tindahan ang naluag nga signboard. Nahulog ini kag naigo si Tina, nga nagalakat sa sidewalk. Kon mapamatud-an ni Tina ang pagpabaya sang tag-iya kag ang iya mga pilas, dapat magbayad ang tag-iya sa halit. Ginatugot man sang Article 2219 ang moral damages para sa "Quasi-delicts causing physical injuries".
Si Ben kag ang pagsakay sa bus
Si Ben isa ka nagabayad nga pasahero sang bus nga nabanggaan. May kontrata si Ben sa kompanya sang bus, gani ang ikaduha nga sentence sang Article 2176, nga nagahambal sang mga kaso nga "no pre-existing contractual relation", indi nagatawag nga quasi-delict sang iya reklamo batok sa kompanya. Iban nga rule sa kontrata ang mahimo mag-aplikar. Indi ini ginasakop sang sini nga pahina.
Ini nga mga halimbawa ginhimo lang para ipakita kon paano nagaobra ang rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Pagkatapos sang aksidente sa dalan, magkuha sang police report kag tipigi ang mga ngalan kag address sang mga tawo nga nadalahig. Tan-awa ang ano ang himuon pagkatapos sang aksidente sa dalan.
- Suno sa Section 391 sang Insurance Code, nga ginbag-o sang Republic Act No. 10607, ang claim para sa kamatayon ukon pilas sang pasahero ukon third party sa compulsory motor vehicle insurance ginabayaran "without the necessity of proving fault or negligence of any kind". Tan-awa ang CTPL insurance claim.
- Tipigi ang mga resibo, medical records kag litrato. Ang actual damages ginabayaran lang para sa mga nadula nga napamatud-an.
- Kon indi ang tag-iya sang salakyan ang nagamaneho, tan-awa ang may responsibilidad bala ang tag-iya sang salakyan sa aksidente sang iya driver?
- Para sa libre ukon barato nga bulig legal, tan-awa ang diin makakita sang bulig legal.
Ano ang ginasiling sang Article 2176?
Whoever by act or omission causes damage to another, there being fault or negligence, is obliged to pay for the damage done. Such fault or negligence, if there is no pre-existing contractual relation between the parties, is called a quasi-delict and is governed by the provisions of this Chapter.
Sa simple nga pulong, ang reklamo paagi sa Article 2176 nagakinahanglan sang:
- Buhat ukon omission. May ginhimo ang tawo, ukon may wala niya paghimo.
- Fault ukon negligence. Pabaya ukon may sala ang tawo. Indi kinahanglan nga gintuyo niya maghalit.
- Halit sa iban. May tawo nga nahalitan.
- Kaangtanan sang duha. Ang halit resulta sang buhat ukon omission.
Ang ikaduha nga sentence nagadugang sang kondisyon para matawag ini nga "quasi-delict": dapat wala pa sing kontrata sa tunga sang mga partido. Kon may kontrata, pareho sang pasahero kag kompanya sang bus, iban nga rule sang Civil Code sa obligasyon kag kontrata ang mahimo mag-aplikar.
Ano ang buot silingon sang "negligence"?
Ginapaaplikar sang Article 2178 ang Articles 1172 tubtob 1174 sa quasi-delict. Suno sa Article 1173, ang negligence amo ang indi paggamit sang pag-amlig nga kinahanglan sang klase sang obligasyon kag sang sitwasyon sang mga tawo, sang tion kag sang lugar. Kon wala ginasiling sang law kon daw ano ka dako nga pag-amlig ang kinahanglan, ang sukdanan amo ang "a good father of a family", nga buot silingon isa ka ordinaryo kag maandam nga tawo.
Pila ka tuig ang tion para magkaso sang quasi-delict?
Apat ka tuig. Siling sang Article 1146:
The following actions must be instituted within four years: (1) Upon an injury to the rights of the plaintiff; (2) Upon a quasi-delict;
Dugang sang Article 1150, ang tion ginaisip "from the day they may be brought", ukon halin sa adlaw nga mahimo na isampa ang kaso, luwas kon may espesyal nga rule nga lain ang ginasiling.
Mabayaran ka bala sing makaduha, sa criminal nga kaso kag sa quasi-delict?
Indi. Siling sang Article 2177:
Responsibility for fault or negligence under the preceding article is entirely separate and distinct from the civil liability arising from negligence under the Penal Code. But the plaintiff cannot recover damages twice for the same act or omission of the defendant.
Gani ang pabaya nga buhat, pareho sang reckless driving, mahimo magresulta sang criminal nga kaso kag sang civil nga reklamo. Bulag ang duha, pero isa lang ka beses mabayaran ang biktima para sa amo man nga buhat. Para sa criminal nga bahin, tan-awa ang silot sa reckless imprudence.
Sin-o pa ang mahimo may responsibilidad?
Indi pirme ang tawo lang nga may sala ang magbayad. Ang Article 2180 nagapabayad sa pila ka tawo para sa buhat sang iban: ang mga ginikanan para sa ila menor de edad nga mga anak nga nagaistar upod sa ila, ang mga employer para sa ila mga empleyado nga nagahimo sang ila obra, kag ang mga maestro para sa mga estudyante nga ara sa ila pagbantay, kag iban pa. Wala sila sing responsibilidad kon mapamatud-an nila nga gingamit nila ang diligence sang isa ka good father of a family para malikawan ang halit.
Iban pa nga rule sa amo man nga chapter:
- Madamo nga tawo ang may sala. Solidary ang ila responsibilidad (Article 2194). Suno sa Article 1216, ang biktima mahimo magsukot sa bisan sin-o sa ila, ukon sa pila ukon sa tanan sa ila sa amo man nga tion.
- Pabaya man ang biktima. Kon ang kaugalingon nga pagpabaya sang biktima ang immediate kag proximate cause sang kasakit, wala sia sing makuha. Kon nakadugang lang ini, bubuhinan sang korte ang damages (Article 2179).
- Paglapas sa trapiko. Ang driver nga nagalapas sang traffic regulation sang tion sang aksidente ginabilang nga pabaya (presumed negligent), luwas kon may pamatuod nga indi (Article 2185).
Masami nga pamangkot
Ano ang quasi-delict?
Ini ang fault ukon negligence (pagpabaya) nga nakahalit sa iban kon wala sing kontrata sa tunga sang duha ka partido. Ginapabayad sang Article 2176 sang Civil Code ang tawo nga may sala sa halit.
Pila ka tuig ang akon tion para magkaso sang quasi-delict?
Apat ka tuig. Nagasiling ang Article 1146 sang Civil Code nga ang kaso bangod sa quasi-delict dapat isampa sa sulod sang apat ka tuig. Siling sang Article 1150, ang tion ginaisip halin sa adlaw nga mahimo na isampa ang kaso.
Mahimo bala ako magsampa sang kaso sa quasi-delict kag criminal nga kaso para sa amo man nga aksidente?
Siling sang Article 2177, ang responsibilidad sa quasi-delict lahi kag bulag sa civil liability nga halin sa negligence suno sa Penal Code. Pero indi makakuha ang biktima sang damages sing makaduha para sa amo man nga buhat ukon pagpabaya.
Paano kon pabaya man ang biktima?
Suno sa Article 2179, kon ang kaugalingon nga pagpabaya sang biktima ang immediate kag proximate cause sang iya kasakit, indi sia makakuha sang damages. Kon nakadugang lang ang iya pagpabaya, makakuha pa sia, pero bubuhinan sang korte ang damages.
Sin-o ang magbayad kon duha ukon sobra ka tawo ang nakahalit?
Siling sang Article 2194, solidary ang responsibilidad sang duha ukon sobra ka tawo nga may sala sa quasi-delict. Suno sa Article 1216, ang biktima, bilang creditor, mahimo magsukot sa bisan sin-o sa ila, ukon sa pila ukon sa tanan sa ila sa amo man nga tion.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?