Unsay Buhaton Human sa Aksidente sa Dalan sa Pilipinas

Ang Section 55 sa Republic Act No. 4136, ang Land Transportation and Traffic Code, naghatag og duha ka obligasyon sa driver.

Una, ipaila ang imong kaugalingon. Ang driver nga anaa didto kinahanglang mopakita sa iyang driver's license, mohatag sa iyang tinuod nga ngalan ug address, ug mohatag sa tinuod nga ngalan ug address sa tag-iya sa sakyanan.

Ikaduha, tabangi ang biktima. Ang driver nga nalambigit sa aksidente dili pwede mobiya sa lugar nga wala motabang sa biktima. Tulo ra ka eksepsiyon ang gitugot sa balaod:

• anaa ang driver sa imminent danger (dinaliang kapeligrohan) nga grabeng masakitan sa ubang tawo tungod sa aksidente;
• i-report sa driver ang aksidente sa pinakaduol nga officer of the law; o
• kinahanglang mopatawag ang driver og doktor o nurse aron motabang sa biktima.

Kini ang mga pulong sa balaod sa 1964 sumala sa gipatik sa Supreme Court E-Library. Ang pagbiya sa nasamdan nga walay tabang mahimong mopabug-at sa criminal penalty. Tan-awa ang Hit and run: silot sa pagbiya sa lugar sa aksidente.

Oo, kung ang aksidente nakamatay o nakasamad og tawo. Ang Section 7 sa Republic Act No. 10586 nag-ingon nga ang maong driver "shall be subjected to chemical tests", lakip ang drug screening test ug, kung kinahanglan, drug confirmatory test. Ang implementing rules midugang nga ang field sobriety test ug breath analyzer test himoon dayon sa lugar "whenever practicable".

Kung modumili ang driver niining mandatory tests, kumpiskahon ug awtomatikong ma-revoke ang iyang driver's license, dugang pa sa ubang silot (Section 8). Para sa mga silot sa drunk driving, tan-awa ang Silot sa drunk driving sa Pilipinas.

Oo, kung ang aksidente nakamatay, nakasamad o nakadaot tungod sa negligence (pagkadinuwaya). Ang Section 56 sa Republic Act No. 4136 nag-ingon nga ang driver nga sad-an sa aksidente nga nakamatay o nakasamad silotan ubos sa Revised Penal Code. Ang kasagarang kaso mao ang reckless imprudence (dili tinuyo pero walay igong pag-amping) ubos sa Article 365, nga nagpasabot niini sama sa ubos:

Sa yanong pagkasulti: nagbuhat ka o wala nagbuhat og usa ka butang nga walay daotang tuyo, pero tungod sa imong dili mapasaylo nga kakulang sa pag-amping, adunay nadaot.

Ang silot nagdepende sa resulta: kamatayon, samad o kadaot sa kabtangan. Ang driver nga wala mohatag dayon sa nasamdan sa tabang nga kaya niyang ihatag makadawat og silot nga usa ka degree nga mas taas. Tan-awa ang Reckless imprudence: silot.

Sa Ivler v. Modesto-San Pedro (2010), miingon ang Supreme Court nga ang usa ka binuhatan nga walay pag-amping usa ra ka offense. Ang tanang samad, kamatayon ug danyos gikan sa usa ka aksidente anaa sa usa ra ka kaso. Dili kini pwedeng bahinon sa lahi-lahi nga kaso.

Ang tawo nga sad-an. Ang Article 2176 sa Civil Code nag-ingon nga bisan kinsa nga makadaot sa uban tungod sa sayop o negligence kinahanglang mobayad niini. Kini gitawag og quasi-delict.

Ang Civil Code aduna usay rule para lang sa mga driver:

Busa ang driver nga nag-overspeeding o milapas sa red light niadtong higayona naa na dayon sa dili maayong posisyon. Siya ang kinahanglang mopamatuod nga dili siya negligent.

Pwede usab nga adunay laing moambit sa bayronon. Ang tag-iya nga nakasakay sa sakyanan mahimong managubalin uban sa driver kung napugngan unta niya ang aksidente. Ang employer mahimong managubalin sa empleyado nga nagmaneho samtang nagtrabaho, gawas kung mapamatud-an sa employer nga gigamit niini ang "all the diligence of a good father of a family" (Article 2180). Tan-awa ang Managubalin ba ang tag-iya sa sakyanan sa aksidente sa iyang driver?

Duha pa ka rule ang importante:

• Ang claim base sa quasi-delict kinahanglang i-file sulod sa upat ka tuig (Article 1146 sa Civil Code).
• Dili mabayran og kaduha ang biktima para sa samang binuhatan, bisan mo-claim siya sa criminal case ug sa lahi nga civil case (Article 2177).

Ang matag motor vehicle sa public highway kinahanglang adunay compulsory third-party liability insurance, o cash o surety bond (Section 387 sa Insurance Code, sumala sa giusab sa Republic Act No. 10607). Ang mga claim para sa kamatayon o samad sa pasahero o third party bayran "without the necessity of proving fault or negligence of any kind" (Section 391). Kini ang no-fault claim, diin dili na kinahanglang pamatud-an kinsay sad-an.

• Ang balaod nagbutang og minimum: ang total indemnity matag tawo "shall not be less than" ₱15,000.
• Mga pruweba, nga isumite ubos sa panumpa: ang police report sa aksidente, uban ang death certificate o medical report ug mga resibo.
• Deadline: ang sinulat nga notice of claim kinahanglang i-file sulod sa unom ka bulan gikan sa aksidente, kay kung dili, ma-waive o mawala na ang claim (Section 397).

Tan-awa ang Unsaon pag-claim sa CTPL insurance human sa aksidente para sa kompletong rules.

Oo. Ang Republic Act No. 10930 nag-ingon nga kung ang aksidente nakamatay, o nakahatag og samad sama sa pagkawala sa usa ka bahin sa lawas o sa paggamit niini, pagkabuang, pagkabuta, o dili na makatrabaho sulod sa labaw sa 90 ka adlaw, ang lisensya sa sad-an nga driver ma-revoke og upat ka tuig "after a finding by the court that such driver was negligent or at fault".

Ang implementing rules midugang nga ang LTO Assistant Secretary pwede gihapong mo-suspend o mo-revoke sa lisensya bisan walay kaso nga gi-file sa korte, o bisan nag-areglo na ang duha ka partido. Mahitabo kini kung makita niya nga ang driver dili angay nga magmaneho.

Kinatibuk-ang tips kini, dili legal requirements:

• mga ngalan, address ug license number sa mga driver, ug ang ngalan ug address sa tag-iya;
• plate number, mga litrato sa mga sakyanan, sa dalan ug sa mga samad;
• mga ngalan ug contact number sa mga saksi;
• ang police report, mga medical certificate, ug tanang resibo sa pagpatambal ug pagpaayo.

Importante ang pruweba sa gasto, kay ang kadaot sa kabtangan gisilotan og multa base sa kantidad sa danyos. Para sa mga butang sa LTO, tan-awa ang among LTO guides ug LTO offices. Para sa mga dokumento sa pulis, tan-awa ang among PNP guides.

Kini mga hinimo-himo nga ehemplo aron ipakita kung giunsa paglihok sa mga rules. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.

Ang sakyanan ni Joy gibanggaan sa likod sa usa ka dalan sa probinsya. Ang duha ka driver kinahanglang mopakita sa ilang lisensya ug mohatag sa ilang tinuod nga ngalan ug address, ug sa ngalan ug address sa mga tag-iya (Section 55). Mokuha si Joy og kopya sa police report. Kung adunay nasamdan, ang report usa sa mga pruweba para sa no-fault insurance claim, nga nagsakop sa kamatayon ug samad, dili sa kadaot sa sakyanan.

Usa ka tricycle ang nakabangga ni Lito samtang naglakaw siya. Wala nakasakay si Lito sa bisan unsang sakyanan, busa ang iyang no-fault claim moadto sa insurer sa "the directly offending vehicle", ang tricycle. Kinahanglan siyang mopadala og sinulat nga notice of claim sulod sa unom ka bulan gikan sa aksidente.

Si Ramon nagmaneho og van sa kompanya, milapas sa red light ug nakabangga og jeepney. Naglapas siya og traffic rule, busa giisip siya nga negligent (Article 2185). Ang iyang employer mahimo usab nga managubalin sa danyos, gawas kung mapamatud-an niini nga gigamit niini ang diligence of a good father of a family (pag-amping sama sa usa ka maayong amahan sa pamilya) aron mapugngan ang danyos (Article 2180).

Pakigsulti sa abogado kung adunay grabeng nasamdan o namatay, kung ikaw ang giakusahan nga hinungdan sa aksidente, o kung ang pikas nagtanyag og areglo ug gipapirma ka og waiver o quitclaim. Ang abogado makapasabot kung unsang mga kaso ang mo-apply, giunsa paghiusa sa criminal ug civil claims, ug unsa ang imong mabawi. Kung dili nimo kaya ang abogado, tan-awa ang Libreng legal nga tabang sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) ug uban pang kapilian.