Article 2180 sang Civil Code: Responsibilidad sang employer, ginikanan kag eskwelahan
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 2180?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
The obligation imposed by article 2176 is demandable not only for one’s own acts or omissions, but also for those of persons for whom one is responsible.
The father and, in case of his death or incapacity, the mother, are responsible for the damages caused by the minor children who live in their company.
Guardians are liable for damages caused by the minors or incapacitated persons who are under their authority and live in their company.
The owners and managers of an establishment or enterprise are likewise responsible for damages caused by their employees in the service of the branches in which the latter are employed or on the occasion of their functions.
Employers shall be liable for the damages caused by their employees and household helpers acting within the scope of their assigned tasks, even though the former are not engaged in any business or industry.
The State is responsible in like manner when it acts through a special agent; but not when the damage has been caused by the official to whom the task done properly pertains, in which case what is provided in article 2176 shall be applicable.
Lastly, teachers or heads of establishments of arts and trades shall be liable for damages caused by their pupils and students or apprentices, so long as they remain in their custody.
The responsibility treated of in this article shall cease when the persons herein mentioned prove that they observed all the diligence of a good father of a family to prevent damage.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Nagasiling ang Article 2180 sang Civil Code nga ang isa ka tawo mahimo magsabat indi lang sa iya kaugalingon nga pabaya nga buhat, kundi pati sa buhat sang mga tawo nga iya ginaatipan. Ginatumod sini ang mga ginikanan, guardian, tag-iya kag manager sang negosyo, employer, ang State sa pila ka kaso, kag mga maestro. Sila ang magbayad sa halit luwas kon mapamatud-an nila nga gingamit nila ang "all the diligence of a good father of a family" para malikawan ini.
Ini ginatawag nga vicarious liability: ang isa ka tawo nagasabat sa buhat sang iban. Nagasandig ini sa Article 2176, nga nagapabayad sa bisan sin-o nga nakahalit paagi sa fault ukon negligence (isa ka quasi-delict kon wala sing kontrata).
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Si Ramon kag ang van sang kompanya
Ginamaneho ni Ramon ang delivery van sang isa ka kompanya. Samtang nagadeliver, naglapas sia sa red light kag nabanggaan ang isa ka jeepney. Mahimo may responsibilidad ang kompanya sa halit, kay ginahimo ni Ramon ang obra nga gintugyan sa iya. Wala na sing responsibilidad ang kompanya lamang kon mapamatud-an sini nga ginhimo sini ang tanan nga diligence sang isa ka good father of a family para malikawan ang halit.
Ang anak ni Lito kag ang nabuong nga bintana
Ang 15 anyos nga anak ni Lito nagaistar upod sa iya. Samtang nagahampang, naghaboy ang bata sang bato kag nabuong ang bintana sang salakyan sang kaingod. Mahimo pangayuon sang kaingod kay Lito, bilang ginikanan, ang gasto sa pagpaayo (Article 2180 kag Family Code Article 221). Mahimo magdepensa si Lito kon mapamatud-an niya nga ginhimo niya ang tanan nga diligence sang isa ka good father of a family para malikawan ang halit.
Si Sara kag ang driver sang pamilya
Nag-hire si Sara sang driver para sa iya pamilya. Sa iya day off, gingamit sang driver ang iya kaugalingon nga motorsiklo kag nakabangga. Ang Article 2180 nagasakop sa mga helper nga nagahimo "within the scope of their assigned tasks". Ang pagsakay sa iya day off, sa iya kaugalingon nga motorsiklo, daw indi obra nga gintugyan sa iya. Tan-awon sang korte ang mga kamatuoran, pero mahimo indi masakop si Sara sang sini nga article.
Ini nga mga halimbawa ginhimo lang para ipakita kon paano nagaobra ang rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Mahimo pa gihapon kasuhan sang biktima ang tawo nga direkta nga nakahalit paagi sa Article 2176. Ang Article 2180 nagadugang sang isa pa ka tawo nga mahimo may responsibilidad.
- Ang bisan sin-o nga nagbayad sa halit nga ginhimo sang iya mga dependent ukon empleyado mahimo magbawi sa ila sang kantidad (Article 2181).
- Kon ang menor de edad nga nakahalit wala sing ginikanan ukon guardian, ang iya kaugalingon nga pagkabutang ang ibayad (Article 2182).
- Sa aksidente sang salakyan, ang responsibilidad sang tag-iya nagadepende man kon ara sia sa salakyan. Tan-awa ang may responsibilidad bala ang tag-iya sang salakyan sa aksidente sang iya driver? kag ano ang himuon pagkatapos sang aksidente sa dalan.
- Para sa mga kinamatarung sang household helper, tan-awa ang kinamatarung sang kasambahay.
- Para sa libre ukon barato nga bulig legal, tan-awa ang diin makakita sang bulig legal.
Ano ang ginasiling sang Article 2180?
Ang una nga paragraph ang nagabutang sang rule:
The obligation imposed by article 2176 is demandable not only for one’s own acts or omissions, but also for those of persons for whom one is responsible.
Dayon ginalista sang article kon sin-o ang may responsibilidad para kay sin-o. Sa simple nga pulong:
| Sin-o ang may responsibilidad | Para kay sin-o | San-o |
|---|---|---|
| Ang amay kag, kon napatay sia ukon indi na makasarang, ang iloy | Ila menor de edad nga mga anak | Nga nagaistar upod sa ila |
| Mga guardian | Mga menor de edad ukon indi makasarang nga tawo sa idalom sang ila awtoridad | Nga nagaistar upod sa ila |
| Mga tag-iya kag manager sang establishment ukon enterprise | Ila mga empleyado | Sa serbisyo sang branch nga ila ginaobrahan, ukon sa tion sang ila hilikuton |
| Mga employer | Ila mga empleyado kag household helper | Nga nagahimo sang obra nga gintugyan sa ila, bisan wala sing negosyo ang employer |
| Ang State | Isa ka special agent | Lamang kon nagahimo ini paagi sa special agent |
| Mga maestro ukon pangulo sang establishment of arts and trades | Ila mga pupil, estudyante ukon apprentice | Samtang ara pa sila sa ila pagbantay |
Makalikaw bala ang employer sa responsibilidad?
Huo. Ang katapusan nga paragraph nagahatag sang depensa sa tanan nga ara sa listahan:
The responsibility treated of in this article shall cease when the persons herein mentioned prove that they observed all the diligence of a good father of a family to prevent damage.
Ginabutang sang article ang kabug-aton sa employer, ginikanan ukon maestro: nagauntat lang ang responsibilidad kon "prove" nila, ukon mapamatud-an nila, ini nga diligence. Ang korte ang magdesisyon base sa mga kamatuoran kon bastante ang pamatuod.
Malapad ang linya parte sa mga employer:
Employers shall be liable for the damages caused by their employees and household helpers acting within the scope of their assigned tasks, even though the former are not engaged in any business or industry.
Gani ang pamilya nga nag-hire sang driver ukon kasambahay mahimo man may responsibilidad, kon ang halit natabo samtang ginahimo sang helper ang obra nga gintugyan sa iya.
Ano ang ginadugang sang Family Code para sa mga ginikanan kag eskwelahan?
May kaugalingon nga mga rule ang Family Code para sa mga ginikanan kag eskwelahan. Siling sang Article 221:
Parents and other persons exercising parental authority shall be civilly liable for the injuries and damages caused by the acts or omissions of their unemancipated children living in their company and under their parental authority subject to the appropriate defenses provided by law.
Para sa mga eskwelahan, ginahatagan sang Article 218 ang eskwelahan, ang mga administrator kag maestro sini sang special parental authority sa menor de edad nga bata samtang ara sia sa ila pagbantay, pagtudlo ukon kustodiya, upod ang mga aktibidad sa gwa sang eskwelahan nga gin-aprubahan. Dayon nagasiling ang Article 219:
Those given the authority and responsibility under the preceding Article shall be principally and solidarily liable for damages caused by the acts or omissions of the unemancipated minor. The parents, judicial guardians or the persons exercising substitute parental authority over said minor shall be subsidiarily liable.
Ang "subsidiarily liable" buot silingon nga ang responsibilidad sang mga ginikanan ikaduha lang, pagkatapos sang sa eskwelahan. Ginatipigan man sang Article 219 ang depensa sang diligence para sa tanan sa ila.
Ano ang nagbag-o sang nangin 18 ang age of majority?
Ginpanubo sang Republic Act No. 6809 ang age of majority halin 21 pakadto 18. Pero ginbag-o sini ang Family Code Article 236 para mapabilin ang responsibilidad sang mga ginikanan kag guardian suno sa Article 2180 para sa mga anak nga wala pa nag-21:
Nothing in this Code shall be construed to derogate from the duty or responsibility of parents and guardians for children and wards below twenty-one years of age mentioned in the second and third paragraphs of Article 2180 of the Civil Code.
Para sa dugang parte sa age of majority, tan-awa ang Article 234 sang Family Code.
Masami nga pamangkot
May responsibilidad bala ang employer sa aksidente sang iya empleyado?
Huo, kon ang empleyado nagahimo sang obra nga gintugyan sa iya. Ginapabayad sang Article 2180 ang mga employer sa halit nga ginhimo sang ila mga empleyado kag household helper sa amo nga kaso, bisan wala sing negosyo ang employer. Wala na sing responsibilidad ang employer kon mapamatud-an niya nga ginhimo niya ang tanan nga diligence sang isa ka good father of a family para malikawan ang halit.
May responsibilidad bala ang mga ginikanan sa halit nga ginhimo sang ila mga anak?
Ginapabayad sang Article 2180 ang mga ginikanan sa halit nga ginhimo sang ila menor de edad nga mga anak nga nagaistar upod sa ila. Ang Family Code Article 221 nagahimo man sa mga ginikanan nga civilly liable sa mga buhat sang ila unemancipated nga mga anak nga nagaistar upod sa ila kag sa idalom sang ila parental authority, suno sa mga depensa nga ginatugot sang law.
Nagauntat bala ang responsibilidad sang ginikanan kon mag-18 na ang anak?
Indi bug-os. Ang Article 236 sang Family Code, nga ginbag-o sang Republic Act No. 6809, nagasiling nga wala sa Code ang nagabuhin sang katungdanan ukon responsibilidad sang mga ginikanan kag guardian suno sa ikaduha kag ikatlo nga paragraph sang Article 2180 para sa mga anak kag ward nga wala pa nag-edad sang twenty-one.
Ano ang depensa nga 'diligence of a good father of a family'?
Ini ang depensa sa katapusan nga paragraph sang Article 2180. Wala sing responsibilidad ang ginikanan, guardian, employer ukon maestro kon mapamatud-an niya nga ginhimo niya ang tanan nga diligence sang isa ka good father of a family, buot silingon ang pag-amlig sang isa ka ordinaryo kag maandam nga tawo, para malikawan ang halit. Ang korte ang magdesisyon kon bastante ang pamatuod.
Mabawi bala sang employer sa empleyado ang iya ginbayad?
Huo. Siling sang Article 2181, ang bisan sin-o nga nagbayad sa halit nga ginhimo sang iya mga dependent ukon empleyado mahimo magbawi sa ila sang iya ginbayad.
May responsibilidad bala ang gobyerno sa halit nga ginhimo sang iya mga empleyado?
Siling sang Article 2180, ang State may amo man nga responsibilidad lamang kon nagahimo ini paagi sa isa ka special agent. Kon ang halit ginhimo sang opisyal nga amo gid ang may hilikuton sina, ang Article 2176 ang mag-aplikar.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?