Ano ang Gagawin Pagkatapos ng Road Accident sa Pilipinas

Dalawang tungkulin ng driver ang itinakda ng Section 55 ng Republic Act No. 4136, ang Land Transportation and Traffic Code.

Una, magpakilala. Ang driver na nandoon ay dapat magpakita ng driver's license, ibigay ang totoo niyang pangalan at address, at ibigay ang totoong pangalan at address ng may-ari ng sasakyan.

Pangalawa, tulungan ang biktima. Ang driver na sangkot sa aksidente ay hindi puwedeng umalis sa scene nang hindi tinutulungan ang biktima. Tatlo lang ang exception na pinapayagan ng batas:

• nasa agarang panganib ang driver na masaktan nang malubha ng ibang tao dahil sa aksidente;
• ire-report ng driver ang aksidente sa pinakamalapit na officer of the law (pulis o awtoridad); o
• kailangang tumawag ng driver ng doktor o nurse para tulungan ang biktima.

Ito ang mga salita ng batas noong 1964, ayon sa pagkakalathala sa Supreme Court E-Library. Kapag iniwan mo ang taong sugatan nang walang tulong, puwedeng bumigat ang criminal penalty. Basahin ang Hit and run: parusa sa pag-alis sa scene.

Oo, kapag may namatay o nasugatan sa aksidente. Sinasabi ng Section 7 ng Republic Act No. 10586 na ang ganitong driver ay "shall be subjected to chemical tests", kasama ang drug screening test at, kung kailangan, drug confirmatory test. Dagdag ng implementing rules, ginagawa sa mismong lugar ang field sobriety test at breath analyzer test "whenever practicable" (kapag kaya).

Ang driver na tatanggi sa mga mandatory test na ito ay kukumpiskahin at awtomatikong ire-revoke ang driver's license niya, bukod pa sa ibang parusa (Section 8). Para sa mga parusa sa drunk driving, basahin ang Drunk driving penalty sa Pilipinas.

Oo, kung ang aksidente ay nagdulot ng kamatayan, pinsala o damage dahil sa kapabayaan. Sinasabi ng Section 56 ng Republic Act No. 4136 na ang driver na may kasalanan sa aksidenteng nagdulot ng kamatayan o pinsala ay parurusahan sa ilalim ng Revised Penal Code. Ang karaniwang kaso ay reckless imprudence (pabaya o walang-ingat na gawa) sa ilalim ng Article 365, na ganito ang depinisyon:

Sa madaling salita: kusang ginawa o hindi ginawa ang isang bagay, walang masamang balak, pero dahil sa sobrang kawalan ng ingat ay nagkaroon ng pinsala.

Depende ang parusa sa resulta: kamatayan, pinsala sa tao, o damage sa ari-arian. Ang driver na hindi nagbigay sa mismong lugar ng tulong na kaya niyang ibigay sa nasugatan ay makakakuha ng parusang isang degree na mas mataas. Basahin ang Reckless imprudence: parusa.

Sa Ivler v. Modesto-San Pedro (2010), sinabi ng Supreme Court na ang isang pabayang gawa ay isang offense lang. Lahat ng pinsala, namatay at damage mula sa iisang aksidente ay nasa iisang kaso. Hindi puwedeng hatiin ang mga ito sa magkakahiwalay na kaso.

Ang may kasalanan. Sinasabi ng Article 2176 ng Civil Code na kung sino ang nakapinsala sa iba dahil sa kasalanan o kapabayaan ay dapat magbayad. Tinatawag itong quasi-delict.

May rule din ang Civil Code na para lang sa mga driver:

Kaya ang driver na nag-o-overspeed o nag-beat the red light noong oras ng aksidente ay dehado na agad. Siya ang kailangang magpatunay na hindi siya naging pabaya.

Puwedeng may iba pang makihati sa bayarin. Ang may-ari na nasa loob ng sasakyan ay puwedeng managot kasama ng driver kung napigilan sana niya ang aksidente. Ang employer ay puwedeng managot para sa empleyadong nagmamaneho habang ginagawa ang trabaho niya, maliban kung mapatunayan ng employer na ginamit nito ang "all the diligence of a good father of a family" (lahat ng ingat ng isang mabuting padre de pamilya) (Article 2180). Basahin ang Mananagot ba ang may-ari ng sasakyan sa aksidente ng driver?

May dalawa pang mahalagang rule:

• Ang claim batay sa quasi-delict ay dapat i-file sa loob ng apat na taon (Article 1146 ng Civil Code).
• Hindi puwedeng mabayaran nang dalawang beses ang biktima para sa iisang gawa, kahit mag-claim siya sa criminal case at sa hiwalay na civil case (Article 2177).

Bawat motor vehicle sa public highway ay dapat may compulsory third-party liability (CTPL) insurance, o cash o surety bond (Section 387 ng Insurance Code, na binago ng Republic Act No. 10607). Ang mga claim para sa kamatayan o pinsala ng pasahero o third party ay binabayaran "without the necessity of proving fault or negligence of any kind", ibig sabihin hindi na kailangang patunayan kung sino ang may kasalanan (Section 391). Ito ang no-fault claim.

• May minimum ang batas: ang kabuuang indemnity kada tao ay "shall not be less than" ₱15,000.
• Mga proof, isusumite under oath: ang police report ng aksidente, kasama ang death certificate o medical report at mga resibo.
• Deadline: dapat i-file ang nakasulat na notice of claim sa loob ng anim na buwan mula sa aksidente, kung hindi ay waived (mawawala) na ang claim (Section 397).

Basahin ang Paano mag-claim sa CTPL insurance pagkatapos ng aksidente para sa buong rules.

Oo. Sinasabi ng Republic Act No. 10930 na kung ang aksidente ay nagdulot ng kamatayan, o pinsala gaya ng pagkawala ng bahagi ng katawan o ng gamit nito, pagkabaliw, pagkabulag, o hindi makapagtrabaho nang mahigit 90 araw, ire-revoke ang lisensya ng driver na may sala nang apat na taon "after a finding by the court that such driver was negligent or at fault".

Dagdag ng implementing rules, puwede pa ring i-suspend o i-revoke ng LTO Assistant Secretary ang lisensya kahit walang kasong na-file sa korte, o kahit nagkaayos na ang dalawang panig. Mangyayari ito kung makita niyang hindi karapat-dapat magmaneho ang driver.

Mga pangkalahatang tip ito, hindi requirement ng batas:

• pangalan, address at license number ng mga driver, at pangalan at address ng may-ari;
• plate number, mga litrato ng mga sasakyan, ng kalsada at ng mga pinsala;
• pangalan at contact number ng mga saksi;
• ang police report, medical certificate, at lahat ng resibo ng pagpapagamot at pagpapagawa.

Mahalaga ang proof ng gastos, dahil ang damage sa ari-arian ay pinaparusahan ng multa na batay sa halaga ng damage. Para sa mga usapin sa LTO, basahin ang aming LTO guides at LTO offices. Para sa mga dokumento ng pulis, basahin ang aming PNP guides.

Gawa-gawang halimbawa lang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga rule. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Binangga sa likod ang kotse ni Joy sa isang provincial road. Dapat ipakita ng dalawang driver ang lisensya nila at ibigay ang totoong pangalan at address nila, pati ang pangalan at address ng mga may-ari (Section 55). Kumuha si Joy ng kopya ng police report. Kung may nasugatan, ang report ay isa sa mga proof para sa no-fault insurance claim, na sumasaklaw sa kamatayan at pinsala sa tao, hindi sa damage sa kotse.

Nabangga ng tricycle si Lito habang naglalakad. Hindi nakasakay si Lito sa anumang sasakyan, kaya ang no-fault claim niya ay sa insurer ng "the directly offending vehicle", ang tricycle. Dapat siyang magpadala ng nakasulat na notice of claim sa loob ng anim na buwan mula sa aksidente.

Si Ramon ay nagmamaneho ng van ng kompanya, lumusot sa red light at bumangga sa jeepney. Lumalabag siya sa traffic rule, kaya ipinapalagay na pabaya siya (Article 2185). Puwede ring managot ang employer niya sa damage, maliban kung mapatunayan nitong ginamit nito ang ingat ng isang mabuting padre de pamilya para maiwasan ang damage (Article 2180).

Kumonsulta sa abogado kung may malubhang nasaktan o namatay, kung ikaw ang inaakusahang nagdulot ng aksidente, o kung nag-aalok ng settlement ang kabilang panig at pinapapirma ka ng waiver o quitclaim. Maipapaliwanag ng abogado kung anong mga kaso ang puwedeng isampa, paano nagtutugma ang criminal at civil claim, at ano ang puwede mong mabawi. Kung wala kang pambayad sa abogado, basahin ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) at iba pang opsyon.