Hit and Run sa Pilipinas: Ano ang Silot sa Pagbiya sa Aksidente?

Huo, sa praktika, bisan wala ginagamit sang layi ang amo nga tinaga. Tatlo ka rule ang nagaupod.

1. Ang traffic law. Siling sang Section 55 sang Republic Act No. 4136 nga wala sang driver nga nadalahig sa aksidente nga "shall leave the scene of the accident without aiding the victim", luwas sa tatlo ka sitwasyon (tan-awa sa idalom).
2. Nagataas ang silot sang reckless imprudence. Ang Article 365 sang Revised Penal Code, sa iya subong nga teksto, nagatapos sa sini nga rule:

Sa simple nga pagkasiling: ang driver nga wala nagbulig sa napilasan sa amo mismo nga lugar, kon sarang niya, makaangkon sang silot nga isa ka degree nga mas mataas.

3. Lain nga krimen sang indi pagbulig. Ginasilutan sang Article 275 sang Code ang pagbaya sa tawo nga ara sa katalagman. Ang ikaduha nga item sini para sa mga driver nga nakapilas sang tawo sa aksidente:

Ang arresto mayor amo ang silot nga prisohan halin isa ka bulan kag isa ka adlaw tubtob anom ka bulan (Article 27). Wala ginasiling sang mga source nga amon nabasa kon paano ginapili sang prosecutor ang Article 275 ukon ang mas mataas nga silot sang Article 365 sa kaso sa dalan. Nagadepende ina sa mga natabo kag sa kaso nga ginsampa.

Nagadepende ini sa natabo sa biktima. Ang ginasuguran amo ang silot sang Article 365 para sa resulta sang aksidente: kamatayon, pilas ukon danyos sa propiedad. Para sa driver nga wala nagbulig sa napilasan sa amo mismo nga lugar, ginagamit sang korte ang silot nga isa ka degree nga mas mataas sina.

Para sa normal nga mga silot, tan-awa ang Reckless imprudence resulting in homicide, injuries or damage: ano ang silot. Wala kami nagahatag diri sang eksakto nga tuig para sa mas mataas nga degree, kay ang resulta nagadepende sa paggamit sang korte sang mga rule sang Code parte sa silot.

Ang tanan nga resulta sang isa ka aksidente ara sa isa lang ka kaso. Sa Ivler v. Modesto-San Pedro (2010), siling sang Supreme Court nga ang isa ka pabaya nga buhat isa lang ka offense suno sa Article 365. Indi ginakasuhan ang driver sing tagsa-tagsa para sa kada biktima ukon kada sarakyan nga nadanyos.

Tatlo lang ka sitwasyon ang ginalista sang Section 55:

• ang driver ara sa malapit nga katalagman nga mahalitan sing grabe sang bisan sin-o tungod sa aksidente;
• ginareport sang driver ang aksidente sa pinakamalapit nga opisyal sang layi; ukon
• kinahanglan sang driver magtawag sang doktor ukon nurse para buligan ang biktima.

Ang pagbiya tungod sa iban nga rason, pareho sang paglikaw sa pulis, indi isa sa sini nga mga exception.

Huo. Suno sa Republic Act No. 10930 kag sa Section 20 sang iya implementing rules, kon ang aksidente nagresulta sa kamatayon, ukon sa pilas pareho sang pagkadula sang bahin sang lawas ukon sang paggamit sini, pagkabuang, pagkabulag, ukon indi na makaobra sa sobra 90 ka adlaw, ma-revoke ang lisensya sing apat ka tuig. Matabo ini "after a finding by the court that such driver was negligent or at fault", buot silingon, pagkatapos makita sang korte nga pabaya ukon may sala ang driver.

Ginatugutan man sang implementing rules ang LTO Assistant Secretary nga i-suspend ukon i-revoke ang lisensya bisan wala sang kaso sa korte, ukon pagkatapos sang areglo, kon makita niya nga indi angay magmaneho ang driver.

• I-report ini. Magkadto sa pulis kag ihatag ang tanan nga detalye nga ara sa imo: ang plate number, ang kolor kag klase sang sarakyan, ang oras kag lugar, kag ang mga saksi. Tan-awa ang amon mga giya sa PNP.
• Magpabulong kag tipigi ang mga papeles. Ang medical report kag mga resibo amo ang pamatuod para sa insurance claim kag para sa danyos.
• I-claim ang no-fault insurance. Ang biktima nga wala nagasakay sa sarakyan, pareho sang naglakat, nagaclaim sa insurer sang "the directly offending vehicle" (ang sarakyan nga direkta nga nakabangga) nga indi na kinahanglan pamatud-an ang sala, gani dapat makilala ina nga sarakyan. Ang biktima nga nagasakay sa sarakyan nagaclaim sa insurer sang sarakyan nga iya ginsakyan (Section 391 sang Insurance Code). Ipadala ang sinulat nga notice of claim sa sulod sang anom ka bulan halin sa aksidente (Section 397). Tan-awa ang Paano mag-claim sang CTPL insurance.
• Mangayo sang danyos. Ang driver nga may sala, kag sa pila ka kaso ang tag-iya ukon employer, puede pabayaron. Tan-awa ang Ano ang himuon pagkatapos sang aksidente sa dalan.

Kon nabanggaan ang naglakat kag wala gid makilala ang sarakyan, wala ginasiling sang mga layi nga amon nabasa kon ano ang puede i-claim sang biktima, ukon kay sin-o.

Inbento lang ini nga mga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Dante nakasagi sang motorsiklo sa gab-i kag nagpadayon sang drive samtang ang rider nagahamtang sa dalan. Kon makonbikto sia sang reckless imprudence resulting in physical injuries, ihatag sang korte ang silot nga isa ka degree nga mas mataas, kay wala sia nagbulig sa napilasan nga rider sa amo mismo nga lugar.

Si Cora nakabangga sang naglakat, kag ginhulga sia sang naakig nga kadam-an. Diretso sia nagdrive pakadto sa pinakamalapit nga police station kag gin-report ang aksidente. Ginatugutan sang Section 55 ang driver nga magbiya sa duha ka sitwasyon nga ini: malapit nga katalagman sa iya kaugalingon, kag pag-report sa pinakamalapit nga opisyal sang layi.

Si Ben nagalakat sang nabanggaan sia sang kotse nga nagdalagan dayon, pero ginsulat sang isa ka nagatan-aw ang plate number. Puede mag-claim si Ben sang no-fault indemnity sa insurer sang amo nga kotse. Ang police report, nga ginhatag nga may panumpa upod ang iya medical report kag mga resibo, bahin sang pamatuod nga ginalista sang layi.

Makighambal dayon sa abogado kon ikaw ang driver nga nagbiya sa lugar sang aksidente, ukon kon biktima ka nga gusto magsampa sang criminal case kag mag-claim sang danyos. Mapaathag sang abogado kon ano nga mga kaso ang puede i-file, ano nga ebidensya ang importante, kag paano nagaupod ang criminal case kag ang claim para sa danyos. Kon indi mo kaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga paagi.