Pag-kaso sa Kapamilya: Ang Earnest Efforts Rule
Dasig nga sabat
Puwede mo kasuhan ang malapit nga paryente, pero dapat ka anay magtilaw nga mag-areglo. Suno sa Article 151 sang Family Code, indi magapadayon ang kaso sang mga miyembro sang amo man nga pamilya luwas kon ginapakita sang verified complaint nga may earnest efforts (matuod nga pagtilaw) nga mag-areglo kag napaslawan ini. Ang "pamilya" diri buot silingon ang mag-asawa, ginikanan kag kabataan, iban nga ascendants kag descendants, kag mga utod lang. Indi nagaaplikar ang rule kon may taga-gwa nga partido man, ukon kon ang kaso indi puwede maareglo suno sa Civil Code.
Ano ang ginasiling sang layi?
No suit between members of the same family shall prosper unless it should appear from the verified complaint or petition that earnest efforts toward a compromise have been made, but that the same have failed. If it is shown that no such efforts were in fact made, the same case must be dismissed.
Ang "earnest efforts toward a compromise" buot silingon ang matuod nga pagtilaw nga areglohon ang gamo paagi sa pagkasugot. Ang "verified" nga complaint amo ang ginpanumpaan. Dapat isiling sang complaint mismo nga ginhimo ini nga mga pagtilaw kag napaslawan.
Sin-o ang mga miyembro sang amo man nga pamilya?
Family relations include those: (1) Between husband and wife; (2) Between parents and children; (3) Among other ascendants and descendants; and (4) Among brothers and sisters, whether of the full or half-blood.
Higpit ini nga listahan. Sa *Martinez v. Martinez* (2005), siling sang Supreme Court nga ang Article 151 "must be construed strictly, it being an exception to the general rule. Hence, a sister-in-law or brother-in-law is not included in the enumeration." (dapat basahon nga higpit, tungod eksepsyon ini sa general nga rule. Gani wala sa listahan ang hipag ukon bayaw). Sakop ang mga lolo, lola kag apo bilang ascendants kag descendants. Wala sa listahan ang mga tiyo, tiya, hinablos kag pakaisa.
Nagaaplikar bala ang rule kon may taga-gwa nga partido man?
Indi. Sa *Hiyas Savings and Loan Bank v. Acuña* (2006), siling sang Court nga ang Article 151 para sa kaso "exclusively between or among family members" (sa tunga lang sang mga miyembro sang pamilya), kag ang miyembro lang sang amo man nga pamilya ang makagamit sini. Ang bangko nga ginkasuhan sang bana upod ang iya asawa indi makagamit sini.
Sa *Moreno v. Kahn* (2018), ang kaso sang duha ka full-blood nga utod nag-upod man sang mga hinablos. Siling sang Court nga mga "strangers" (estranghero) sila para sa Article 151, gani ang kaso wala na sakop sang rule.
Ano ang matabo kon wala napakita ang earnest efforts?
Premature ang complaint kag puwede ibasura, pero kon magkontra lang ang pihak nga partido sa husto nga tion. Sa *Moreno v. Kahn*, siling sang Court nga ang indi pagtuman "is not a jurisdictional defect" (indi jurisdictional defect) nga nagatugot sa korte nga ibasura ang kaso sa iya kaugalingon. Condition precedent ini: dapat ini ibangon sang ginakasuhan sa pinakauna nga higayon, sa motion to dismiss ukon sa answer. Kon indi, madula ini.
May mga kaso bala nga indi upod?
Huo. Siling sang ikaduha nga paragraph sang Article 151 nga ang rule "shall not apply to cases which may not be the subject of compromise under the Civil Code." (indi nagaaplikar sa mga kaso nga indi puwede maareglo suno sa Civil Code). Wala ginalista sang sini nga pahina ina nga mga kaso, tungod wala ginbasa para sa sini nga pahina ang probisyon sang Civil Code parte sa ila.
Pareho bala ini sa barangay conciliation ukon family mediation?
Lain-lain ini nga mga rule:
- Barangay conciliation. Madamo nga gamo sang mga tawo nga nagaistar sa amo man nga siudad ukon banwa dapat anay idangat sa barangay. Tan-awa ang Kinahanglan bala anay ako magkadto sa barangay? Wala sang desisyon nga ginbasa para sa sini nga pahina nga nagasiling kon ang proseso sa barangay ginakabig nga earnest efforts suno sa Article 151.
- Court-annexed family mediation. Ang Rule on Family Mediation sang Supreme Court (A.M. No. 24-02-06-SC) nagaaplikar sa mga kaso sa korte sang mag-asawa, ginikanan kag kabataan, iban nga ascendants kag descendants, kag mga utod. Ginasakop man sini ang mga paryente sa sulod sang fourth civil degree kag ang magkaupod sa common-law, dating ukon sexual nga relasyon. Proseso ini sa korte, indi ang requirement sang Article 151.
Paano ini sa matuod nga kabuhi?
Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Pia kag ang iya utod. Gusto ni Pia kasuhan ang iya utod nga si Quino para singilon ang utang. Dapat isiling sang iya verified complaint nga may earnest efforts nga mag-areglo kag napaslawan ini.
Rina kag ang iya bayaw. Ginkasuhan ni Rina ang iya bayaw nga si Sam parte sa isa ka balay. Indi nagaaplikar ang Article 151, tungod wala ang in-laws sa listahan sang Article 150, pareho sang ginsiling sa kaso nga *Martinez*.
Tess, ang iya utod kag ang kabataan sini. Ginkasuhan ni Tess nga dungan ang iya utod kag ang duha sini ka bata parte sa lote. Estranghero ang mga hinablos para sa Article 151, gani indi nagaaplikar ang rule sa kaso, pareho sa kaso nga *Moreno*.
Uri kag ang iya utod nga babayi. Ginkasuhan ni Uri ang iya utod nga babayi nga wala ginsiling ang earnest efforts. Indi maibasura sang korte ang kaso sa iya kaugalingon tungod sina. Dapat ini ibangon sang iya utod sa motion to dismiss ukon sa iya answer, kon indi, madula ang depensa.
Kasagaran nga kaso sa pamilya ang claim para sa support (dapat bala magsustento ang kabataan sa ila ginikanan?) kag ang gamo parte sa duta nga ginapanag-iyahan nga dungan (puwede bala ibaligya sang co-owner ang iya bahin?).
San-o ka nagakinahanglan sang abogado?
Magpakig-istorya sa abogado antes kasuhan ang paryente. Masusi sang abogado kon nagaaplikar ang Article 151, kon paano isulat sa verified complaint ang mga pagtilaw nga mag-areglo, kag kon kinahanglan man ang barangay conciliation ukon family mediation. Kon ikaw ang ginakasuhan kag wala sang earnest efforts, mabangon sang abogado ang depensa sa tion.
Kon indi mo kaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga kapilian.
Ano nga mga probisyon ang ginbasihan sini nga sabat?
Masami nga pamangkot
Puwede ko bala kasuhan ang akon utod sa Pilipinas?
Huo, pero dapat ipakita sang verified complaint nga may earnest efforts (matuod nga pagtilaw) nga mag-areglo kag napaslawan ini. Siling sang Article 151 sang Family Code nga indi magapadayon ang kaso sang mga miyembro sang amo man nga pamilya kon wala sini.
Sin-o ang ginakabig nga pamilya para sa earnest efforts rule?
Ang mga ara lang sa Article 150: bana kag asawa, ginikanan kag kabataan, iban nga ascendants kag descendants, kag mga utod nga full ukon half-blood. Sa Martinez v. Martinez (2005), siling sang Supreme Court nga indi upod ang mga in-laws, pareho sang bayaw kag hipag.
Nagaaplikar bala ang rule kon kasuhan ko nga dungan ang akon utod kag ang iya kabataan?
Indi. Sa Moreno v. Kahn (2018), siling sang Supreme Court nga ang mga hinablos mga estranghero para sa Article 151, gani ang kaso nga ginlakip sila upod ang full-blood nga utod wala sakop sang rule.
Ibasura bala sang korte sa iya kaugalingon ang akon kaso kon wala ko ginsiling ang earnest efforts?
Indi. Sa Moreno v. Kahn (2018), siling sang Court nga ang indi pagtuman indi jurisdictional defect. Dapat ini ibangon sang isa ka partido sa pinakauna nga higayon, sa motion to dismiss ukon sa answer. Kon indi, madula ini (waived).
Pareho bala ang barangay conciliation kag earnest efforts?
Duha ini ka lain nga requirement. Wala sang desisyon nga ginbasa para sa sini nga pahina nga nagapaathag kon ang proseso sa barangay ginakabig nga earnest efforts suno sa Article 151, gani wala ini ginasiling sang sini nga pahina.
May mga kaso bala nga indi kinahanglan ang earnest efforts?
Huo. Siling sang Article 151 nga indi nagaaplikar ang rule sa mga kaso nga indi puwede maareglo (compromise) suno sa Civil Code.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?