Depensa bala ang Kamatuoran sa Libel?

Siling sang Article 361:

Gani tatlo ka sitwasyon ang ginabutang sang article:

1. Ginakusahan mo ang isa ka tawo sang krimen. Puede mo pamatud-an nga matuod ini. Para ma-acquit, dapat ipakita mo man ang maayo nga motibo kag makatarunganon nga katuyuan.
2. Ginakusahan mo ang empleyado sang gobyerno sang butang parte sa iya opisyal nga obligasyon nga indi krimen. Puede mo pamatud-an nga matuod ini, kag kon mapamatud-an mo, ma-acquit ka.
3. Ginakusahan mo ang pribado nga tawo sang butang nga indi krimen (bisyo, depekto, makahuluya nga kamatuoran). Indi gid ginabaton ang pamatuod sang kamatuoran. Ang pamangkot amo kon may maayo ka bala nga intensyon kag makatarunganon nga motibo, ukon kon may privilege nga sakop.

Kay amo ina ang siling sang Article 354:

Ginaprotektahan sang layi ang dungog, indi lang batok sa mga butig. Ang pagpalapnag sang matuod pero pribado nga butang para lang huyaan ang isa ka tawo puede gihapon nga libel. Sa Disini v. Secretary of Justice (2014), amo ini ang siling sang Supreme Court para sa pribado nga mga tawo: ginaisip sang layi nga may malice halin sa defamatory nga kinaiya sang ginsiling, kag dapat ipakita sang akusado ang makatarunganon nga rason para sini, bisan matuod pa ini.

May duha ka kaso nga ginalista ang Article 354:

• Pribado nga komunikasyon nga ginhimo sang bisan sin-o sa iban sa pagtuman sang legal, moral ukon social nga obligasyon.
• Husto kag matuod nga report, nga ginhimo sing tampad (in good faith) kag wala komentaryo ukon dugang nga hambal, sang judicial, legislative ukon iban nga opisyal nga proceedings nga indi confidential, ukon sang mga ginsiling didto, ukon sang mga buhat sang public officers sa ila obligasyon.

Sa sini nga mga kaso, indi na kinahanglan nga lampuson anay sang naghambal ang presumption of malice.

Ginpaathag sang Disini nga ang Revised Penal Code labi na para sa libel batok sa pribado nga mga tawo. Kon ang ginsalaan public official ukon public figure, mas estrikto nga standard ang ginagamit. Dapat pamatud-an sang prosecution ang "actual malice": nga ginhambal sang akusado ang butang nga nahibal-an niya nga indi matuod, ukon nga wala gid sia nagsapak kon matuod bala ini ukon indi. Dugang sang Korte nga "Gross or even extreme negligence is not sufficient to establish actual malice." (Ang grabe nga pagpabaya indi bastante para mapamatud-an ang actual malice.)

Siling man sang Disini nga kon ang ginsalaan public official ukon public figure, puede gamiton ang depensa nga wala sang actual malice bisan pa nga indi matuod ang ginsiling.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagadalagan ang mga patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Lorna nag-post nga ang iya anay employer na-convict sang estafa sang nagligad nga tuig, nga matuod, kag gin-link niya ang desisyon sang korte kay ang employer nagatipon liwat sang kuwarta halin sa bag-o nga mga investor sa iya banwa. Puede niya tilawan nga pamatud-an ang kamatuoran, kag puede niya isiling nga maayo ang iya motibo (paandam sa publiko) kag makatarunganon ang katuyuan. Ginatimbang sang korte ang duha.

Si Dante nagpapilit sang naimprenta nga paskil sa dingding sang tindahan nga nagasiling nga ang iya kaingod nga si Roy "may problema sa utang kag sobra mag-inom". Bisan matuod, indi ini krimen, gani indi gintugutan sang Article 361 si Dante nga pamatud-an ang kamatuoran sini. Ang pamangkot amo kon may maayo sia bala nga intensyon kag makatarunganon nga motibo. (Kon ginhambal lang ini ni Dante sing tingog, pamangkot ini sang oral defamation.)

Si Wilma nagsulat sa newsletter sang komunidad nga ang isa ka opisyal sang barangay nagkuha sang kuwarta halin sa relief fund. Public official ang ginsalaan, gani suno sa Disini dapat pamatud-an sang prosecution ang actual malice. Puede man tilawan ni Wilma nga pamatud-an ang kamatuoran sang iya ginsiling suno sa Article 361.

Ang cyber libel suno sa Republic Act No. 10175 amo ang libel, suno sa kahulugan sini sa Revised Penal Code, nga ginhimo paagi sa computer system. Ginpabilin sang Disini ang Articles 353, 354 kag 361. Gani pareho nga mga suguran ang ginagamit online. Para sa mga silot kag deadline, tan-awa ang Libel sa Pilipinas kag Cyber libel: puede ka bala kasuhan tungod sa Facebook post?

Kon magaepektibo bala ang depensa sang kamatuoran nagadepende sa mismo nga mga tinaga, sa ebidensya nga yara sa imo, sa imo rason sa pagpublikar, kag kon sin-o ang tawo. Makighambal sa abogado antes mo ipublikar ang serioso nga akusasyon, kag dayon kon makabaton ka sang libel complaint ukon subpoena. Kon indi mo makaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga pilian.