Depensa ba ang Tinuod sa Libel?

Ang Article 361 nag-ingon:

Busa tulo ka kahimtang ang gibutang sa article:

1. Gipasanginlan nimo ang usa ka tawo og krimen. Mahimo nimong pamatud-an nga tinuod kini. Aron ma-acquit, kinahanglan usab nimo ipakita ang good motives ug justifiable ends.
2. Gipasanginlan nimo ang empleyado sa gobyerno og butang bahin sa iyang opisyal nga katungdanan nga dili krimen. Mahimo nimong pamatud-an nga tinuod kini, ug kung mapamatud-an nimo, ma-acquit ka.
3. Gipasanginlan nimo ang pribado nga tawo og butang nga dili krimen (bisyo, depekto, makauulaw nga kamatuoran). Dili gyud dawaton ang pamatuod sa tinuod. Ang pangutana mahimong: aduna ka bay maayong tuyo ug makatarunganon nga motibo, o adunay privilege nga mo-apply?

Kay mao kana ang giingon sa Article 354:

Gipanalipdan sa balaod ang dungog, dili lang batok sa bakak. Ang pagkaylap og tinuod pero pribado nga kamatuoran aron lang maulawan ang usa ka tawo mahimo gihapong libel. Sa Disini v. Secretary of Justice (2014), mao kini ang giingon sa Supreme Court bahin sa mga pribado nga tawo: gituohan sa balaod ang malice gikan sa defamatory nga kinaiya sa statement, ug kinahanglan ipakita sa akusado ang makatarunganon nga rason niini, bisan tinuod pa kini.

Gilista sa Article 354 ang duha ka kaso:

• Private communication nga gihimo sa bisan kinsa ngadto sa lain sa pagtuman sa legal, moral o social nga katungdanan.
• Fair and true report, nga gihimo sa good faith ug walay komentaryo o pahayag, sa judicial, legislative o ubang opisyal nga proceedings nga dili confidential, o sa mga statement nga gihimo niini, o sa mga buhat sa public officers sa ilang mga katungdanan.

Niini nga mga kaso, dili na kinahanglan buntogon una sa nagsulti ang presumption.

Gipasabot sa Disini nga ang Revised Penal Code nagpunting labi na sa libel batok sa pribado nga mga tawo. Kung public official o public figure ang biktima, mas estrikto nga sukdanan ang mo-apply. Kinahanglan pamatud-an sa prosecution ang "actual malice": nga gihimo sa akusado ang statement nga nahibal-an niya nga bakak, o nga walay pagtagad kung bakak ba kini (reckless disregard). Gidugang sa Court nga "Gross or even extreme negligence is not sufficient to establish actual malice."

Matod usab sa Disini, kung public official o public figure ang biktima, magamit ang depensa nga walay actual malice bisan pa nga nahimong bakak ang statement.

Kini mga hinimo-himo nga pananglitan aron ipakita kung unsaon paglihok sa mga lagda. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.

Si Lorna nag-post nga ang iyang kanhing employer na-convict og estafa sa miaging tuig, nga tinuod, ug gi-link niya ang desisyon sa korte kay nangolekta na usab og kwarta ang employer gikan sa bag-ong mga investor sa ilang lungsod. Mahimo niyang sulayan pamatud-an ang tinuod, ug mahimo niyang ipangatarungan ang good motives (pagpasidaan sa publiko) ug justifiable ends. Timbangon sa korte ang duha.

Si Dante nagpapilit og naka-print nga notice sa bungbong sa tindahan nga nag-ingon nga ang iyang silingan nga si Roy "daghan og utang ug palahubog". Bisan tinuod pa, dili kini mga krimen, busa dili tugotan sa Article 361 si Dante nga pamatud-an ang pagkatinuod niini. Ang pangutana: aduna ba siyay maayong tuyo ug makatarunganon nga motibo? (Kung gisulti ra kini ni Dante sa baba, pangutana na kini sa oral defamation.)

Si Wilma misulat sa community newsletter nga ang usa ka barangay official mikuha og kwarta gikan sa relief fund. Public official ang biktima, busa ubos sa Disini kinahanglan pamatud-an sa prosecution ang actual malice. Mahimo usab nga sulayan ni Wilma nga pamatud-an ang pagkatinuod sa iyang statement ubos sa Article 361.

Ang cyber libel ubos sa Republic Act No. 10175 mao ang libel, sumala sa depinisyon sa Revised Penal Code, nga gihimo pinaagi sa computer system. Gi-uphold sa Disini ang Articles 353, 354 ug 361. Busa ang samang mga sinugdanan mo-apply usab online. Para sa mga silot ug deadline, tan-awa ang Libel sa Pilipinas ug Cyber libel: makasohan ba ka tungod sa Facebook post?

Kung molampos ba ang depensa nga tinuod nagdepende sa eksaktong mga pulong, sa ebidensya nga naa nimo, sa imong rason sa pagpatik, ug kinsa ang tawo. Pakigsulti sa abogado sa dili pa nimo ipatik ang seryoso nga pasangil, ug dayon kung makadawat ka og libel complaint o subpoena. Kung dili nimo makaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga legal nga tabang sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) ug uban pang kapilian.