Pila ka Tuig Masingil ang Utang? Prescription of Actions
Mubo nga tubag
Ang nagpahulam adunay napulo ka tuig sa pagkaso sa sinulat nga loan, sama sa gipirmahan nga promissory note, ug unom ka tuig sa sinultihan nga loan. Ang panahon ihap gikan sa pag-accrue sa katungod sa pagkaso, nga para sa loan nga adunay due date kasagaran mao ang paglabay sa maong petsa nga walay bayad. Ang kaso nga gi-file sa korte, ang sinulat nga demand sa nagpautang, o ang sinulat nga pag-ila sa utang sa nakautang mo-interrupt (mohunong) sa panahon. Kung nahuman na gyud ang panahon, magamit sa nakautang ang prescription isip depensa batok sa kaso.
Unsa kadugay ang panahon sa nagpahulam sa pagkaso?
Nagdepende kini sa klase sa obligasyon. Ang pangunang mga lagda para sa utang anaa sa duha ka artikulo sa Civil Code:
The following actions must be brought within ten years from the time the right of action accrues: (1) Upon a written contract; (2) Upon an obligation created by law; (3) Upon a judgment.
The following actions must be commenced within six years: (1) Upon an oral contract; (2) Upon a quasi-contract.
Busa:
| Klase sa utang | Panahon sa pagkaso | Article |
|---|---|---|
| Sinulat nga loan, promissory note, gipirmahan nga kontrata | 10 ka tuig | 1144(1) |
| Aksyon base sa hukom sa korte | 10 ka tuig gikan sa pagka-final | 1144(3), 1152 |
| Sinultihan nga loan o verbal agreement | 6 ka tuig | 1145(1) |
| Mga aksyon nga walay panahon nga gitakda sa balaod | 5 ka tuig | 1149 |
Para sa ubang panahon, sama sa depekto sa gibaligya nga produkto o ejectment, tan-awa ang table of prescription of civil actions. Para sa criminal cases, sama sa estafa o tseke nga na-bounce, lahi ang mga lagda: tan-awa ang Pila ka tuig sa dili pa ma-prescribe ang criminal case?
Kanus-a magsugod ang panahon?
Ang Article 1150 nag-ingon nga ang panahon ihap "from the day they may be brought", gawas kung lahi ang giingon sa espesyal nga probisyon. Para sa loan nga adunay piho nga due date, kasagaran makakaso na ang nagpahulam kung molabay ang due date nga walay bayad, busa kasagaran gikan niadto modagan ang panahon.
Para sa mga obligasyon sa pagbayad sa principal uban ang interest o annuity, ang Article 1151 adunay espesyal nga lagda: ang panahon "runs from the last payment of the annuity or of the interest."
Para sa hukom sa korte, ang Article 1152 nag-ingon nga ang panahon "commences from the time the judgment became final."
Unsa ang mopahunong sa pagdagan sa panahon?
Ang Article 1155 naglista og tulo ka paagi sa pag-interrupt sa prescription:
The prescription of actions is interrupted when they are filed before the court, when there is a written extrajudicial demand by the creditors, and when there is any written acknowledgment of the debt by the debtor.
- Pag-file sa kaso sa korte.
- Sinulat nga demand sa nagpautang nga gihimo gawas sa korte, sama sa demand letter.
- Sinulat nga pag-ila sa nakautang, sama sa gipirmahan nga sulat nga nag-ingon og "nakautang pa ko nimo og ₱40,000".
Timan-i ang pulong nga "written" sa ikaduha ug ikatulo. Ang sinultihan nga demand o sinultihan nga saad sa pagbayad wala niini nga lista. Kining panid wala moingon kung ang text message o e-mail maisip ba nga sinulat nga demand o pag-ila; pangutana kana para sa abogado.
Ang artikulo nag-ingon nga ang panahon "interrupted". Kining panid wala mopasabot kung pila pa ka panahon ang nahabilin human sa interruption, kay nagdepende kana sa case law nga wala gihisgutan dinhi.
Mopahunong ba sa panahon ang pag-adto sa barangay?
Oo, pero sa limitado ra nga panahon. Ubos sa Section 410(c) sa Local Government Code, samtang ang away anaa sa mediation, conciliation o arbitration, ma-interrupt ang prescriptive periods kung i-file ang reklamo sa punong barangay. Mopadayon kini kung madawat sa nagreklamo ang certification to file action, o ang certificate of repudiation, gikan sa lupon o pangkat secretary. Ang interruption "shall not exceed sixty (60) days from the filing of the complaint with the punong barangay."
Kung hapit na mahurot ang panahon sa pagkaso, ang Section 412(b) motugot usab sa mga partido nga moadto dayon sa korte kung ang aksyon "may otherwise be barred by the statute of limitations". Tan-awa ang Kinahanglan ba moadto una sa barangay?
Mawala ba gyud ang wala mabayri nga utang?
Mahimong mawala ang katungod sa pagkaso niini. Ang Article 1139 nag-ingon: "Actions prescribe by the mere lapse of time fixed by law." Kung dugay kaayo naghulat ang nagpahulam ug walay naka-interrupt sa panahon, magamit sa nakautang ang prescription sa korte, ug mahimong mapakyas ang kaso tungod niana.
Ang Article 1154 nagdugang og usa ka proteksyon para sa mga nagpautang: ang panahon nga ang nagpautang "was prevented by a fortuitous event from enforcing his right is not reckoned against him."
Unsaon kini sa tinuod nga kinabuhi?
Mga hinimo-himo ra kini nga pananglitan aron ipakita kung unsaon paglihok sa mga lagda. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.
Si Elena nagpahulam og kwarta kang Rey pinaagi sa gipirmahan nga note nga due sa January 15, 2020. Wala mobayad si Rey. Sinulat nga kontrata kini, busa si Elena adunay napulo ka tuig gikan sa panahon nga una siyang makakaso (Article 1144). Sa 2026, gipadad-an niya si Rey og sinulat nga demand letter. Ubos sa Article 1155, ang sulat mo-interrupt sa prescription sa iyang aksyon.
Sa ulahi, mipirma si Rey og sulat: "Nakautang pa ko kang Elena og ₱40,000 ug mobayad ko sunod bulan." Kining sinulat nga pag-ila sa utang mo-interrupt usab sa prescription (Article 1155).
Si Bong nagpahulam og ₱10,000 sa usa ka kauban sa trabaho pinaagi sa verbal agreement, due sa 2018. Sa telepono ra siya naningil ug wala gyud sa sinulat, ug ang kauban wala gyud moila sa utang sa sinulat. Ang panahon para sa sinultihan nga kontrata unom ka tuig (Article 1145). Kung mokaso si Bong karon, magamit sa kauban ang prescription isip depensa.
Si Lani nag-file og reklamo sa barangay batok sa silingan nga nakautang kaniya og kwarta. Samtang anaa ang kaso sa barangay, ma-interrupt ang prescriptive period, pero dili molapas sa 60 ka adlaw (Local Government Code, Section 410(c)).
Kanus-a ka manginahanglan og abogado?
Pakigsulti sa abogado kung daghang tuig na ang milabay sukad sa due date sa utang, kung dili ka sigurado kung ang demand o mensahe ba naka-interrupt sa panahon, o kung gikasohan ka bahin sa daang utang ug gusto nimong gamiton ang prescription. Ang pag-ihap sa panahon nagdepende sa mga dokumento ug petsa sa matag kaso. Kung dili nimo maabot ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libreng tabang legal sa Pilipinas.
Unsang mga probisyon ang gipasukaran niini nga tubag?
Kanunay nga pangutana
Pila ka tuig makakaso ang nagpahulam para sa wala mabayri nga loan sa Pilipinas?
Napulo ka tuig kung sinulat nga kontrata ang loan (Article 1144) ug unom ka tuig kung sinultihan nga kontrata (Article 1145) sa Civil Code. Ang panahon ihap gikan sa panahon nga mo-accrue (motungha) ang katungod sa pagkaso.
Mo-expire ba ang utang sa Pilipinas?
Ang katungod sa pagkaso niini mahimong ma-prescribe. Ang Article 1139 nag-ingon nga ang mga aksyon ma-prescribe tungod lang sa paglabay sa panahon nga gitakda sa balaod. Kung nahuman na ang panahon nga walay interruption, magamit sa nakautang ang prescription batok sa kaso.
Mopahunong ba sa prescriptive period ang demand letter?
Ang sinulat nga extrajudicial demand sa nagpautang mo-interrupt sa prescription sa aksyon (Article 1155). Ingon usab ang pag-file sa kaso sa korte, ug bisan unsang sinulat nga pag-ila sa utang sa nakautang.
Mopahunong ba sa panahon ang pag-file sa barangay?
Oo, hangtod 60 ka adlaw. Ang Section 410(c) sa Local Government Code nag-ingon nga ma-interrupt ang panahon kung i-file ang reklamo sa punong barangay ug mopadayon kini kung madawat ang certification o repudiation, pero ang interruption dili molapas sa 60 ka adlaw.
Unsa kadugay ang panahon sa nagpautang sa pagkaso base sa hukom sa korte?
Ang aksyon base sa hukom kinahanglan i-file sulod sa napulo ka tuig (Article 1144), ihap gikan sa panahon nga nahimong final ang hukom (Article 1152). Ang Rules of Court adunay lain nga mga lagda bahin sa pagpatuman sa hukom, nga wala niining tubaga.
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini, dili legal nga tambag. Alang sa imong kaso, pangutana sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatabang ba kini nga page?