Puede Bala Idumili sang Employer ang Pagpakasal sang Empleyado?

Siling sang Article 134 [136] sang Labor Code (ang [136] amo ang numero sini antes sang renumbering sang 2015):

Apat ka butang ang ginadumili sini para sa babaye nga empleyado:

1. himuon nga kondisyon ang "indi magpakasal" para makakuha ukon makapabilin sa obra;
2. rule, sinulat man ukon indi, nga ang babaye nga magpakasal ginaisip nga resigned ukon separated;
3. i-dismiss ukon i-discharge siya kay nagpakasal siya; kag
4. i-discriminate siya ukon sa iban nga paagi butangan siya sa disbentaha kay nagpakasal siya.

Sa Dela Cruz-Cagampan v. One Network Bank (2022), ginkutlo sang Supreme Court ini nga artikulo bilang "Article 134 [136]" kag siling sini nga ginadumilian sini ang mga employer nga mag-discriminate sa babaye nga empleyado.

Madamo nga kompanya ang may rules batok sa pag-empleyo sang mag-asawa ukon batok sa pagpakasal sang duha ka empleyado. Duha ka importante nga kaso ang gindesisyunan sang Korte parte sini:

• Star Paper Corporation v. Simbol (2006). Siling sang Korte: "The employer has the burden to prove the existence of a reasonable business necessity." Buot silingon, ang employer ang dapat magpamatuod nga may makatarunganon nga business necessity. Gingamit sini ang "the standard of reasonableness of the company policy". Gin-affirm sang Korte ang ruling sang Court of Appeals nga illegal ang mga dismissal suno sa polisiya sang kompanya, upod ang reinstatement kag full backwages.
• Dela Cruz-Cagampan v. One Network Bank (2022). May "Exogamy Policy" ang isa ka bangko: kon magpakasal ang duha ka empleyado, dapat maghalin ang isa. Gin-dismiss ang asawa nga babaye kag nagpabilin sa obra ang bana. Siling sang Korte: "An employer's blanket policy of no-spouse employment is discriminatory. To justify its enforcement, the employer must clearly establish a reasonable business necessity." Buot silingon, discriminatory ang blanket nga no-spouse policy, kag para mapatuman ini, dapat klaro nga pamatud-an sang employer ang makatarunganon nga business necessity. Gindugang sini nga ang pag-dismiss sa empleyado suno sa arbitraryo nga no-spouse rule "is illegal dismissal". Ginbaliskad sini ang Court of Appeals kag ginbalik ang desisyon sang Labor Arbiter nga nagmando sang reinstatement kag full backwages, upod ang modipikasyon.

Sa duha ka kaso, ginbanggit sang Korte ang duha ka requisite halin sa mga ruling sa iban nga pungsod para sa "bona fide occupational qualification": nga ang requirement may makatarunganon nga kaangtanan sa importante nga operasyon sang obra, kag nga may factual nga basehan sa pagpati nga ang tanan ukon halos tanan nga tawo nga sakop sini indi makahimo sang obra sing husto. Sa Pilipinas, ginagamit sang Korte ang standard of reasonableness nga kaangay sang sini nga test.

Wala sang gintakda nga listahan ang Korte. Ang ginsiling sini amo nga:

• ang employer ang may burden of proof;
• ang necessity dapat makatarunganon kag may kaangtanan sa obra; kag
• ang blanket nga rule nga ginagamit sa tanan, nga wala ginapakita kon ngaa, indi makapasar.

Kon makatarunganon bala ang isa ka espesipiko nga polisiya, nagadepende ini sa mga kamatuoran sang tagsa ka lugar sang obra.

Ang Article 134 nagahambal parte sa babaye nga empleyado. Ang mga ginsiling sang Korte parte sa no-spouse policy nga ginkutlo sa ibabaw parte sa polisiya sang employer kag sa business necessity sa likod sini, indi parte sa sekso sang empleyado. Kon ginaprotektahan bala sang isa ka espesipiko nga rule ang isa ka lalaki nga empleyado, nagadepende ini sa mga kamatuoran sang kaso.

Kon makita nga illegal ang dismissal, ang remedyo amo ang para sa illegal dismissal suno sa [Article 294 [279]](/law/labor-code/article-294): reinstatement nga wala nagadula ang seniority rights kag full backwages. Tan-awa ang Illegally dismissed: ano ang puede mo makuha?

Ang pagpakasal indi isa sa mga just cause para sa dismissal nga nakalista sa [Article 297 [282]](/law/labor-code/article-297). Tan-awa ang Mga valid nga rason para i-fire ang empleyado.

Para sa kabilugan nga pagtan-aw sa employment status kag security of tenure, tan-awa ang probationary, regular kag project employee.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga rules. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Carla nagaobra sa isa ka bangko kag nagpakasal sa iya co-worker. Gin-fire siya sang bangko suno sa iya rule nga indi puede nga pareho nagaobra didto ang mag-asawa, kag ginpabilin ang iya bana. Pareho sa Dela Cruz-Cagampan, discriminatory ang blanket nga no-spouse rule luwas kon mapamatud-an sang bangko ang makatarunganon nga business necessity.

Si Mae nagpirma sang kontrata nga may probisyon nga "considered resigned" siya kon magpakasal siya. Suno sa Article 134, illegal ang amo nga kasugtanan para sa babaye nga empleyado.

Si Rina, isa ka sales clerk, ginsaylo sa mas nubo nga posisyon pagkatapos sang iya kasal, kay siling sang manager nga ang mga babaye nga may bana "less available". Ginadumili sang Article 134 ang pag-discriminate ukon paghalit sa babaye nga empleyado tungod lang sang iya pagpakasal.

Magpakig-istorya sa abogado kon gin-dismiss ka, gin-demote ukon ginpilit nga mag-resign pagkatapos magpakasal, ukon kon employer ka nga nagasulat sang polisiya parte sa mga paryente ukon mag-asawa sa lugar sang obra. Ini nga mga kaso nagadepende sa mga rason kag ebidensya sang employer. Kon wala ka ikasarang sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas.