Article 101 sang Family Code: Kon ginbayaan sang asawa ukon bana
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 101?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
If a spouse without just cause abandons the other or fails to comply with his or her obligations to the family, the aggrieved spouse may petition the court for receivership, for judicial separation of property or for authority to be the sole administrator of the absolute community, subject to such precautionary conditions as the court may impose.
The obligations to the family mentioned in the preceding paragraph refer to marital, parental or property relations.
A spouse is deemed to have abandoned the other when her or she has left the conjugal dwelling without intention of returning. The spouse who has left the conjugal dwelling for a period of three months or has failed within the same period to give any information as to his or her whereabouts shall be prima facie presumed to have no intention of returning to the conjugal dwelling.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Sakop sang Article 101 sang Family Code ang asawa ukon bana nga, wala sang husto nga rason, nagbaya sa isa ukon indi nagatuman sang iya obligasyon sa pamilya. Ang isa mahimo mangayo sa korte sang receivership, sang judicial separation of property, ukon sang authority nga sia lang ang magdumala sang community property. Ang asawa ukon bana nga nadula sang tatlo ka bulan nga wala sang balita ginakabig nga wala sang tuyo nga magbalik.
Ang "receivership" buot silingon nga magtudlo ang korte sang tawo nga magaatipan sang propiedad. Ang "judicial separation of property" buot silingon nga order sang korte nga nagabulag sang propiedad sang mag-asawa samtang nagapadayon ang kasal.
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Ian kag Joy: pila ka bulan nga wala sang balita
Naghalin si Ian sa balay sang pamilya kag wala naghatag sang balita sang sobra tatlo ka bulan. Suno sa Article 101, ginakabig nga wala sia sang tuyo nga magbalik. Ang iya asawa nga si Joy mahimo mangayo sa korte sang receivership, judicial separation of property, ukon authority nga sia lang ang magdumala sang community property.
Mon: asawa nga naghalin nga wala sang rason
Naghalin si Mon sa balay sang mag-asawa nga wala sang husto nga rason. Suno sa Article 100(1), wala sia sang kinamatarong nga suportahan.
Rosa kag Tony: yara sa balay, pero wala sang suporta
Nagaistar si Tony sa balay pero, wala sang husto nga rason, ginagasto niya ang iya kita sa sugal kag wala sia nagahatag para sa kinahanglanon sang mga kabataan. Sakop man sang Article 101 ang asawa ukon bana nga indi nagatuman sang iya obligasyon sa pamilya, gani mahimo gamiton ni Rosa ang pareho nga mga remedyo.
Ini mga himo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagadalagan ang rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Ang obligasyon nga magpuyo nga mag-upod yara sa Article 68, pero wala sang korte nga makapilit sa asawa ukon bana nga magpauli.
- Ang abandonment isa man sa mga rason para sa judicial separation of property sa Article 135. Tan-awa ang Article 134.
- Ang mga rule sa pagbaligya sang community ukon conjugal property yara sa Article 96 kag Article 124.
- Para sa suporta sang mga kabataan, tan-awa ang pila ang child support? Para sa economic abuse kag protection order, tan-awa ang paano mag-file sang VAWC case. Para sa pag-istar sing bulag nga may desisyon sang korte, tan-awa ang mga rason para sa legal separation.
- Para sa giya nga pamangkot kag sabat, tan-awa ang ano ang mahimo mo kon ginbayaan sang imo asawa ukon bana ang pamilya?
Ano ang ginasiling sang Article 101?
If a spouse without just cause abandons the other or fails to comply with his or her obligations to the family, the aggrieved spouse may petition the court for receivership, for judicial separation of property or for authority to be the sole administrator of the absolute community, subject to such precautionary conditions as the court may impose.
The obligations to the family mentioned in the preceding paragraph refer to marital, parental or property relations.
A spouse is deemed to have abandoned the other when her or she has left the conjugal dwelling without intention of returning. The spouse who has left the conjugal dwelling for a period of three months or has failed within the same period to give any information as to his or her whereabouts shall be prima facie presumed to have no intention of returning to the conjugal dwelling.
Sa kopya sang E-Library, "her or she" ang nakasulat sa ulihi nga paragraph. Ang pareho nga rule para sa conjugal partnership, ang Article 128, "he or she" ang nakasulat.
Ano ang ginakabig nga abandonment?
Duha ka sitwasyon ang sakop sang Article 101, pareho "without just cause" (wala sang husto nga rason):
- Abandonment. Naghalin ang asawa ukon bana sa conjugal dwelling nga wala sang tuyo nga magbalik.
- Indi pagtuman sang obligasyon sa pamilya. Basi yara pa ang asawa ukon bana, pero indi nagatuman sang iya obligasyon bilang mag-asawa, bilang ginikanan ukon sa propiedad.
Ano ang presumption nga tatlo ka bulan?
Ang asawa ukon bana nga naghalin sa conjugal dwelling sang tatlo ka bulan, ukon wala naghatag sang bisan ano nga balita kon diin sia sa sulod sang tatlo ka bulan, ginakabig nga wala sang tuyo nga magbalik. "Prima facie" ang presumption: nagapadayon ini luwas kon may ebidensya nga nagapakita nga indi.
Ano ang mahimo pangayuon sang isa?
Ang ginbayaan mahimo mag-petition sa korte para sa isa sa tatlo:
- receivership sang propiedad;
- judicial separation of property; ukon
- authority nga sia lang ang magdumala sang absolute community.
Mahimo magbutang ang korte sang mga precautionary condition (mga kondisyon para maprotektahan ang propiedad). Pareho nga tatlo ka remedyo ang ginahatag sang Article 128 para sa mag-asawa nga sakop sang conjugal partnership of gains.
Ano pa ang nagabag-o kon nagaistar sing bulag ang mag-asawa?
May mga rule ang Article 100 para sa mag-asawa nga separated in fact (nagaistar sing bulag pero wala sang desisyon sang korte) sa idalom sang absolute community:
- Ang asawa ukon bana nga naghalin sa balay sang mag-asawa ukon indi magpuyo didto nga wala sang husto nga rason wala sang kinamatarong nga suportahan.
- Kon ginapangayo sang layi ang pagtugot sang isa sa transaksyon sang isa pa, ang authorization sang korte ginakuha paagi sa summary proceeding (madasig nga proseso sa korte).
- Kon kulang ang community property, ang bulag nga propiedad sang mag-asawa solidarily liable (pareho nga responsable) sa suporta sang pamilya. Ang asawa ukon bana nga nabilin mahimo mangayo sa korte, paagi sa summary proceeding, sang authority nga dumalahan ukon i-encumber ang pila ka bulag nga propiedad sang isa kag gamiton ang bunga ukon kita sini para sa bahin sang isa.
Masami nga pamangkot
San-o ginakabig nga ginbayaan sang asawa ukon bana ang pamilya?
Suno sa Article 101, ginbayaan sang asawa ukon bana ang isa kon naghalin sia sa conjugal dwelling (balay sang mag-asawa) nga wala sang tuyo nga magbalik. Ang asawa ukon bana nga nadula sang tatlo ka bulan, ukon wala sang balita kon diin sia sa sulod sang tatlo ka bulan, ginakabig nga wala sang tuyo nga magbalik.
Ano ang mahimo pangayuon sa korte sang ginbayaan?
Receivership, judicial separation of property, ukon authority nga sia lang ang magdumala sang absolute community, suno sa mga kondisyon nga basi ibutang sang korte. Pareho nga mga remedyo ang ginahatag sang Article 128 para sa conjugal partnership.
Final na bala ang rule nga tatlo ka bulan?
Indi. Siling sang article, ang nadula nga asawa ukon bana prima facie ginakabig nga wala sang tuyo nga magbalik. Ang prima facie buot silingon nga nagapadayon ang presumption luwas kon mapamatud-an nga indi ini matuod.
May kinamatarong pa bala sa suporta ang asawa ukon bana nga naghalin?
Suno sa Article 100(1), ang asawa ukon bana nga naghalin sa balay sang mag-asawa ukon indi magpuyo didto nga wala sang husto nga rason wala sang kinamatarong nga suportahan.
Sakop bala sang Article 101 ang asawa ukon bana nga yara sa balay pero indi nagasuporta sa pamilya?
Huo. Sakop man sang Article 101 ang asawa ukon bana nga, wala sang husto nga rason, indi nagatuman sang iya obligasyon sa pamilya, buot silingon ang obligasyon bilang mag-asawa, bilang ginikanan ukon sa propiedad.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?