Article 101 sa Family Code: Pagbiya sa asawa o bana
Status: Epektibo pa
Unsa ang giingon sa Article 101?
Ang opisyal nga teksto sa balaod naa sa English.
If a spouse without just cause abandons the other or fails to comply with his or her obligations to the family, the aggrieved spouse may petition the court for receivership, for judicial separation of property or for authority to be the sole administrator of the absolute community, subject to such precautionary conditions as the court may impose.
The obligations to the family mentioned in the preceding paragraph refer to marital, parental or property relations.
A spouse is deemed to have abandoned the other when her or she has left the conjugal dwelling without intention of returning. The spouse who has left the conjugal dwelling for a period of three months or has failed within the same period to give any information as to his or her whereabouts shall be prima facie presumed to have no intention of returning to the conjugal dwelling.
Unsa ang buot ipasabot niini sa simple nga pulong?
Ang Article 101 sa Family Code bahin sa asawa o bana nga, walay igong rason (without just cause), mobiya sa pikas o dili motuman sa iyang mga obligasyon sa pamilya. Ang pikas mahimong mangayo sa korte og receivership, judicial separation of property, o authority nga siya ra ang modumala sa community property. Kung tulo ka bulan nang wala ang asawa o bana ug walay balita, giisip nga wala siyay tuyo nga mobalik.
Ang "receivership" nagpasabot nga motudlo ang korte og tawo nga moatiman sa propiedad. Ang "judicial separation of property" usa ka order sa korte nga magbulag sa propiedad sa magtiayon samtang nagpadayon ang kaminyoon.
Giunsa kini paglihok sa tinuod nga kinabuhi?
Ian ug Joy: pipila ka bulan nga walay balita
Mibiya si Ian sa ilang balay ug walay balita sulod sa kapin sa tulo ka bulan. Ubos sa Article 101, giisip nga wala siyay tuyo nga mobalik. Ang iyang asawa nga si Joy mahimong mangayo sa korte og receivership, judicial separation of property, o authority nga siya ra ang modumala sa community property.
Mon: bana nga mibiya nga walay rason
Mibiya si Mon sa conjugal home nga walay igong rason. Ubos sa Article 100(1), wala siyay katungod nga suportahan.
Rosa ug Tony: naa pa sa balay, apan walay suporta
Nagpuyo si Tony sa balay apan, nga walay igong rason, gigasto niya ang iyang kita sa sugal ug walay gihatag para sa kinahanglanon sa mga anak. Sakop usab sa Article 101 ang asawa o bana nga dili motuman sa iyang mga obligasyon sa pamilya, busa magamit ni Rosa ang samang mga remedyo.
Mga hinimo-himo lang kini nga example aron ipakita kung giunsa paglihok sa lagda. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.
Unsa ang buot ipasabot niini sa praktis?
- Ang obligasyon nga magpuyo nga magkauban naa sa Article 68, apan walay korte nga makapugos sa asawa o bana nga mopauli.
- Ang abandonment usa usab sa mga rason para sa judicial separation of property sa Article 135. Tan-awa ang Article 134.
- Ang mga lagda sa pagbaligya sa community o conjugal property naa sa Article 96 ug Article 124.
- Para sa suporta sa mga anak, tan-awa ang pila ang child support? Para sa economic abuse ug protection order, tan-awa ang unsaon pag-file og VAWC case. Para sa pagbulag og puyo nga adunay decree sa korte, tan-awa ang mga grounds para sa legal separation.
- Para sa giya nga pangutana ug tubag, tan-awa ang unsa ang mahimo kung gibiyaan sa asawa o bana ang pamilya?
Unsa ang giingon sa Article 101?
If a spouse without just cause abandons the other or fails to comply with his or her obligations to the family, the aggrieved spouse may petition the court for receivership, for judicial separation of property or for authority to be the sole administrator of the absolute community, subject to such precautionary conditions as the court may impose.
The obligations to the family mentioned in the preceding paragraph refer to marital, parental or property relations.
A spouse is deemed to have abandoned the other when her or she has left the conjugal dwelling without intention of returning. The spouse who has left the conjugal dwelling for a period of three months or has failed within the same period to give any information as to his or her whereabouts shall be prima facie presumed to have no intention of returning to the conjugal dwelling.
Ang kopya sa E-Library nag-imprenta og "her or she" sa kataposang paragraph. Ang samang lagda para sa conjugal partnership, ang Article 128, nag-ingon og "he or she".
Unsa ang giisip nga abandonment?
Duha ka sitwasyon ang sakop sa Article 101, pareho nga "without just cause" (walay igong rason):
- Abandonment (pagbiya). Mibiya ang asawa o bana sa conjugal dwelling nga walay tuyo nga mobalik.
- Dili pagtuman sa mga obligasyon sa pamilya. Mahimong naa pa ang asawa o bana apan dili motuman sa iyang marital, parental o property nga mga obligasyon.
Unsa ang tulo ka bulan nga presumption?
Ang asawa o bana nga tulo ka bulan nang mibiya sa conjugal dwelling, o tulo ka bulan nga walay gihatag nga balita kung asa siya, giisip nga walay tuyo nga mobalik. "Prima facie" ang presumption: mopatigbabaw kini gawas kung ang ebidensya magpakita og lahi.
Unsa ang mapangayo sa pikas nga asawa o bana?
Ang naagrabyado nga asawa o bana mahimong mo-petition sa korte para sa usa niining tulo:
- receivership sa propiedad;
- judicial separation of property; o
- authority nga siya ra ang modumala (sole administrator) sa absolute community.
Mahimong mopahamtang ang korte og mga precautionary nga kondisyon. Ang Article 128 naghatag sa samang tulo ka remedyo para sa mga magtiayon ubos sa conjugal partnership of gains.
Unsa pa ang mausab kung nagbulag og puyo ang magtiayon?
Ang Article 100 nagtakda og mga lagda para sa magtiayon nga nagbulag na sa tinuod (separated in fact) ubos sa absolute community:
- Ang asawa o bana nga mibiya sa conjugal home o midumili sa pagpuyo didto nga walay igong rason walay katungod nga suportahan.
- Kung ang balaod nanginahanglan sa pagtugot sa usa para sa transaksyon sa pikas, ang authorization sa korte makuha pinaagi sa summary proceeding.
- Kung dili igo ang community property, ang separate property sa duha ka magtiayon solidarily liable (managsama nga manubag) sa suporta sa pamilya. Ang asawa o bana nga nahibilin mahimong mangayo sa korte, pinaagi sa summary proceeding, og authority nga modumala o mo-encumber sa piho nga separate property sa pikas ug gamiton ang abot o halin niini para sa bahin sa pikas.
Kanunay nga pangutana
Kanus-a isipon nga gibiyaan sa asawa o bana ang pamilya?
Ubos sa Article 101, gibiyaan sa asawa o bana ang pikas kung mibiya siya sa conjugal dwelling (balay sa magtiayon) nga walay tuyo nga mobalik. Kung tulo ka bulan na siyang wala, o tulo ka bulan nga walay balita kung asa siya, giisip nga wala siyay tuyo nga mobalik.
Unsa ang mapangayo sa korte sa gibiyaan nga asawa o bana?
Receivership, judicial separation of property, o authority nga siya ra ang modumala sa absolute community, uban sa mga kondisyon nga mahimong ipahamtang sa korte. Ang Article 128 naghatag sa samang mga remedyo para sa conjugal partnership.
Final na ba ang lagda sa tulo ka bulan?
Dili. Matod sa artikulo, ang wala nga asawa o bana prima facie nga giisip nga walay tuyo nga mobalik. Ang prima facie nagpasabot nga mopatigbabaw ang presumption gawas kung mapamatud-an sa ebidensya nga dili kini tinuod.
Aduna pa bay katungod sa suporta ang asawa o bana nga mibiya?
Ubos sa Article 100(1), ang asawa o bana nga mibiya sa conjugal home o midumili sa pagpuyo didto nga walay igong rason walay katungod nga suportahan.
Sakop ba sa Article 101 ang asawa o bana nga nagpabilin apan dili mosuporta sa pamilya?
Oo. Sakop usab sa Article 101 ang asawa o bana nga, walay igong rason, dili motuman sa iyang mga obligasyon sa pamilya, buot ipasabot ang marital, parental o property nga mga obligasyon.
Kinatibuk-ang impormasyon lang kini, dili legal nga tambag. Alang sa imong kaso, pangutana sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatabang ba kini nga page?