Responsable Bala ang Ginikanan sa Ginahimo sang Ila Anak nga Menor?

Amo ini ang Article 221:

May apat ka bahin ang article:

• Sin-o ang liable: ang ginikanan, kag ang iban nga may parental authority, pareho sang lolo ukon lola nga may substitute parental authority.
• Para kay sin-o: "unemancipated children", buot silingon kabataan nga wala pa sa edad sang majority. Halin sang Republic Act No. 6809, ang majority nagasugod sa 18.
• Diin nagaistar ang bata: "living in their company and under their parental authority" (upod nila nagaistar kag yara sa idalom sang ila parental authority).
• Mga depensa: "subject to the appropriate defenses provided by law" (suno sa mga depensa nga ginhatag sang layi).

Ang "civilly liable" buot silingon obligasyon nga magbayad sang danyos. Indi ini nagahimo sa ginikanan nga may sala sa krimen.

Ang Article 2180 sang Civil Code nagabutang sang amo man nga obligasyon kag nagahatag sang depensa:

Subong, ginahatag sang Family Code ang parental authority sa duha ka ginikanan nga magkaupod (Article 211), kag ang Article 221 nagasiling lang sang "parents" nga wala ginauna ang amay ukon ang iloy.

Huo. Sa Libi v. Intermediate Appellate Court (1992), ginpusil sang isa ka menor ang isa ka dalagita kag dayon ang iya kaugalingon gamit ang pusil sang iya amay, kag ginkaso sang ginikanan sang dalagita ang iya ginikanan para sa danyos. Ang Supreme Court, nga en banc, nagsiling nga "the civil liability of parents for quasi-delicts of their minor children, as contemplated in Article 2180 of the Civil Code, is primary and not subsidiary." (ang civil liability sang ginikanan sa quasi-delict sang ila kabataan nga menor primary kag indi subsidiary). Ginpabayad ang ginikanan.

Ginpaathag sang Court ang depensa: "The diligence of a good father of a family required by law in a parent and child relationship consists, to a large extent, of the instruction and supervision of the child." Sa madali nga pagkasiling: ang ginapangayo sang layi sa ginikanan kalabanan pagtudlo kag pagbantay sa bata. Ang ginikanan nga indi makapamatuod sini nga diligence liable gihapon.

Huo. Sa Tamargo v. Court of Appeals (1992), ginpusil sang isa ka 10 anyos nga bata nga lalaki ang isa ka dalagita gamit ang air rifle. May iban nga mag-asawa nga nag-file na sang petisyon nga i-adopt sia antes sang pagpusil, kag gin-aprobahan ang adoption pagkatapos sini. Siling sang Court nga ang Article 221 nagapangayo nga ang bata "shall have been in the actual custody of the parents sought to be held liable." (yara sa actual custody sang ginikanan nga ginapabayad). Wala sini ginhatagan sang retroactive nga epekto ang adoption, gani wala nangin liable ang nag-adopt sa ginhimo sang wala pa sila sing actual custody. Siling sang Court nga ang natural nga ginikanan sang bata indispensable parties (kinahanglan gid nga partido) sa kaso para sa danyos.

Ang Article 221 nagasiling sang "unemancipated" nga kabataan, kag ang emancipation subong natabo sa 18. Pero ang Article 236, nga gin-amend sang Republic Act No. 6809, nagpabilin sang isa ka daan nga rule:

Wala sang desisyon nga ginbasa para sa sini nga pahina nga nagapaathag kon paano ini nagaaplikar sa danyos nga ginhimo sang bata nga 18 tubtob 20 anyos, gani ang teksto lang ang ginabutang sang sini nga pahina.

Ang ginapaathag sang sini nga pahina amo ang civil liability: ang pagbayad sa samad ukon danyos. Siling sang Libi nga ang civil liability sang ginikanan sa krimen nga ginhimo sang ila kabataan nga menor "likewise direct and primary" (direkta kag primary man), kag may depensa man nga wala sila sing sala ukon pagpabaya. Kon puwede bala kasuhan sang krimen ang menor, kag sa ano nga edad, ginadumala ini sang iban nga layi kag wala diri.

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano nagaobra ang mga rule. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Paolo (15). Nagaistar si Paolo upod sa iya ginikanan kag ginbuong niya ang bintana sang kaingod gamit ang tirador. Puwede magpangayo sang danyos ang kaingod sa ginikanan (Article 221). Makalikaw lang sila sa liability kon mapamatud-an nila nga gingamit nila ang diligence of a good father of a family para malikawan ini, pananglitan paagi sa husto nga pagtudlo kag pagbantay (Article 2180 sang Civil Code; Libi).

Rina (12). Patay na ang ginikanan ni Rina, kag nagaistar sia upod sa iya lola, nga may substitute parental authority (Article 214). Kon makaguba si Rina sang gamit sang iya klasmeyt, puwede ipangayo ang bayad sa lola bilang ang may parental authority nga upod ni Rina nagaistar (Article 221).

Magpakig-istorya sa abogado kon nakahimo sang samad ukon danyos ang imo anak kag may nagapangayo sang bayad, ukon kon ang imo pamilya nahalitan bangod sa anak sang iban. Masusi sang abogado ang kamatuoran, ang custody sang bata sang sina nga tion, kag ang ebidensya sang pagbantay.

Kon indi mo kaya ang abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga kapilian.