Article 20 sang Civil Code: Damages para sa buhat nga batok sa law
Status: May bisa pa
Ano ang ginasiling sang Article 20?
Ang opisyal nga teksto sang kasuguan yara sa English.
Every person who, contrary to law, willfully or negligently causes damage to another, shall indemnify the latter for the same.
Ano ang buot silingon sini sa simple nga tinaga?
Siling sang Article 20 sang Civil Code nga ang tawo nga nakahalit sa iban paagi sa buhat nga batok sa law dapat magbayad sang sina nga halit. Ginasakop sini ang mga buhat nga tinuyo kag ang mga buhat nga bangod sang pagpabaya. Ang pulong nga ginagamit sang article para sa pagbayad amo ang "indemnify".
Ara ang Article 20 dayon pagkatapos sang Article 19, nga nagasiling nga ang kada tawo dapat maghimo sang husto, ihatag sa kada isa ang iya, kag magbuhat sing tampad kag sa good faith. Ang Article 19 ang nagatalana sang sukdanan. Ang Article 20 nagahatag sang isa ka paagi para mapabayad ang tawo nga naglapas sa law.
Paano ini nagaobra sa matuod nga kabuhi?
Si Carmen kag ang ilegal nga pagpanghaboy
Ibutang ta nga may ordinansa ang siyudad nga nagadumili sa paghaboy sang basura sang konstruksyon sa kanal. Pero ginhaboy gihapon ni Carmen sa kanal ang basura halin sa pagpaayo sang iya balay, kag nag-awas ang kanal pasulod sa tindahan sang iya kaingod nga si Lito, kag naguba ang iya paninda. Batok sa ordinansa ang paghaboy. Kon mapamatud-an ni Lito ang halit nga ginhimo sini, ang Article 20 isa ka basehan para pabayaran si Carmen sang paninda nga nadula sa iya.
Ang sala ni Joel bangod sang kawalay-halong
Si Joel mismo ang nagpaayo sang wiring sang kuryente sang iya balay, nga wala nagsunod sa mga rule para sa sina nga obra sa iya siyudad. Nag-short circuit ini kag nagsugod ang gamay nga sunog nga nakaguba sang dingding sang balay sa tupad. Wala gintuyo ni Joel nga makahalit. Pero ginasakop sang Article 20 ang mga buhat bangod sang pagpabaya kag ang tinuyo, gani mahimo pangayuon sang kaingod ang gasto sang pagpaayo kon mapamatud-an ang mga kamatuoran.
Mga ginhimo-himo lang nga halimbawa ini para ipakita kon paano nagaobra ang rule. Ang ordinansa kag ang lokal nga mga rule diri ginhunahuna lang para sa ilustrasyon. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.
Ano ang buot silingon sini sa praktis?
- Ang tawo nga nagapangayo dapat magpamatuod sang tatlo ka butang: ang buhat nga batok sa law, ang tinuyo ukon pabaya nga pamatasan, kag ang halit nga ginhimo sini.
- Kasagaran ginagamit ang Article 20 upod ang Article 2176 parte sa quasi-delicts, ilabi na sa mga aksidente. Tan-awa ang ang tag-iya bala sang salakyan ang responsable sa aksidente sang driver?
- Ang mga claim para sa damages dapat ipasaka sa sulod sang tion nga gintalana sang law. Para sa mga tion, tan-awa ang pila ka tuig mahimo singgilon ang utang?
- Kon ang pabaya nga buhat krimen man, siling sang Article 2177 (ginsulat para sa quasi-delicts) nga lain ang civil liability suno sa Article 2176 sa civil liability suno sa Penal Code, pero indi mahimo mabawi sang biktima ang damages sing makaduha para sa amo man nga buhat ukon pagpabaya.
- Para sa libre ukon barato nga bulig legal, tan-awa ang diin makakita sang bulig legal.
Ano ang siling sang Article 20?
Every person who, contrary to law, willfully or negligently causes damage to another, shall indemnify the latter for the same.
Sa simple nga pulong, tatlo ka butang ang kinahanglan sang Article 20:
- Buhat nga batok sa law. May ginhimo ang tawo nga ginadumili sang law, ukon wala niya ginhimo ang ginapangayo sang law.
- Tinuyo ukon bangod sang pagpabaya. Indi importante kon tinuyo ang buhat ukon bangod lang sang kawalay-halong. Bastante na ang bisan isa.
- Halit sa iban nga tawo. Ang buhat nakahalit sa iban.
Kon ara ang tatlo, dapat "indemnify" sang tawo ang nahalitan. Buot silingon, bayaran ang halit.
Paano lain ang Article 20 sa Articles 21 kag 2176?
May pila ka article ang Civil Code nga nagapabayad sa tawo para sa halit. Nagasapaw sila, pero may kaugalingon nga ginatutukan ang kada isa:
| Article | Ano ang ginasakop sini | Tinuyo ukon pabaya? |
|---|---|---|
| Article 20 | Halit nga ginhimo sang buhat nga batok sa law | Tinuyo ukon bangod sang pagpabaya |
| Article 21 | Halit ukon kasakit nga ginhimo sa paagi nga batok sa morals, good customs ukon public policy | Tinuyo lang |
| Article 2176 | Halit nga ginhimo bangod sang sala ukon pagpabaya; ginatawag nga quasi-delict kon wala sang kontrata nga una nga ara | Sala ukon pagpabaya |
Gani mahimo gamiton ang Article 21 bisan wala sang pinasahi nga law nga ginlapas, pero para lang sa tinuyo nga mga buhat. Ang Article 20 nagakinahanglan sang ginlapas nga law, pero bastante na ang kawalay-halong.
Ano nga damages ang mahimo pangayuon?
Siling sang Article 20 nga dapat magbayad ang tawo "for the same", buot silingon, para sa halit nga ginhimo. Ang general rules sa damages ara sa title sang Civil Code parte sa damages, nga nagasugod sa Article 2195. Halimbawa, luwas kon may ginasiling ang law ukon kasugtanan, ginatugot lang sang Article 2199 ang actual damages para sa pagkadula sang kuwarta nga "duly proved" sang nahalitan. Amo ini kon ngaa importante ang mga resibo, estimate kag iban nga rekord.
Lain nga pamangkot ang moral damages. Ginalista sang Article 2219 ang mga kaso diin mahimo ini mabawi, "and analogous cases". Ginangalanan sang iya item (10) ang Articles 21 kag 26, kag iban pa, pero indi ang Article 20. Ang korte ang magadesisyon, kaso por kaso, kon ano nga damages ang husto.
Masami nga pamangkot
Ano ang buot silingon sang Article 20 sang Civil Code?
Buot silingon sini nga ang tawo nga, batok sa law, nakahalit sa iban dapat magbayad sang sina nga halit. Indi importante kon tinuyo (willfully) ang buhat ukon bangod lang sang pagpabaya (negligently).
Ano ang kinalain sang Article 20 kag Article 21?
Ang Article 20 nagasakop sa halit nga ginhimo sang buhat nga batok sa law, tinuyo ukon bangod sang pagpabaya. Ang Article 21 nagasakop sa halit ukon kasakit nga tinuyo nga ginhimo sa paagi nga batok sa morals, good customs ukon public policy, bisan wala sang pinasahi nga law nga ginlapas.
Ano ang kinalain sang Article 20 kag Article 2176?
Ang Article 20 nakahigot sa buhat nga batok sa law. Ang Article 2176 nagahambal lang sang halit nga ginhimo bangod sang sala ukon pagpabaya, nga wala nagangalan sang ginlapas nga law, kag ginatawag ini nga quasi-delict kon wala sang kontrata nga una nga ara sa tunga sang mga pihak.
Kinahanglan bala nga pamatud-an ko ang halit?
Huo. Ang Article 20 nagahambal sang pagbayad (indemnify) sang halit nga ginhimo. Luwas kon may ginasiling ang law ukon kasugtanan, ginatugot lang sang Article 2199 ang actual damages para sa pagkadula sang kuwarta nga 'duly proved', gani importante ang mga resibo kag iban nga ebidensya.
Kinaandan nga kasayuran lang ini, indi legal nga laygay. Para sa imo kaso, pamangkot sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) ukon sa ahensya.
Nakabulig bala ini nga page?