Mapriso ba Ka Tungod sa Utang nga Wala Mabayri sa Pilipinas?

Ang Article III sa 1987 Constitution mao ang Bill of Rights. Ang Section 20 usa ra ka mubo nga sentence: "No person shall be imprisoned for debt or non-payment of a poll tax."

Buot ipasabot, dili ka ipapriso sa korte aron lang mapugos ka sa pagbayad sa loan, credit card balance, wala mabayri nga bill o kwarta nga utang nimo sa higala. Pero tinuod gihapon ang utang. Ubos sa Article 1159 sa Civil Code, ang mga obligasyon gikan sa kontrata "have the force of law between the contracting parties". Ubos sa Article 1953, ang tawo nga nanghulam og kwarta kinahanglan mobayad balik og "an equal amount of the same kind and quality". Mapabayad ka sa nagpahulam, pero pinaagi ra sa civil nga proseso.

Ang balaod naghatag sa nagpahulam og sunod-sunod nga dalan:

1. Magpadala og demand. Ubos sa Article 1169 sa Civil Code, ang nakautang anaa na sa delay gikan sa panahon nga gisingil siya sa nagpautang, sa korte man o gawas sa korte. Ang artikulo naglista og pipila ka kaso nga dili na kinahanglan ang demand.
2. Moadto sa barangay. Kung kamong duha mga indibidwal nga tinuod nga nagpuyo sa samang city o municipality, ang away kasagaran moagi una sa lupon sa barangay para sa conciliation (Local Government Code, Sections 408 ug 412).
3. Mo-file og kaso sa korte for a sum of money. Kung walay settlement, makakaso ang nagpahulam. Mahimong mandoan sa korte ang nakautang nga bayran ang utang ug ang interest.

Ubos sa Article 1170, ang tawo nga anaa sa delay adunay tulubagon sa danyos. Para sa utang nga kwarta, ang danyos kasagaran interest. Kung walay rate sa interest nga gikasabotan sa sinulat, ang mga korte mogamit sa legal rate. Sa Nacar v. Gallery Frames (2013), giingon sa Supreme Court nga kining interest isipon gikan sa default, buot ipasabot gikan sa judicial o extrajudicial nga demand. Tan-awa ang Pila ang legal interest rate sa Pilipinas?

Importante usab ang sinulat nga demand para sa mga deadline. Ubos sa Article 1155, ang sinulat nga extrajudicial demand sa nagpautang mo-interrupt (mohunong) sa panahon sa pagkaso. Tan-awa ang Pila ka tuig masingil ang utang?

Kasagaran, oo, kung ang duha ka partido mga indibidwal nga tinuod nga nagpuyo sa samang city o municipality. Ang Section 410(a) naghisgot sa reklamo sa usa ka indibidwal batok sa laing indibidwal. Ang Section 412(a) sa Local Government Code nag-ingon nga walay kaso sa butang nga sakop sa awtoridad sa lupon nga ma-file direkta sa korte gawas kung ang mga partido una nga nagkaatubang atubangan sa lupon chairman o pangkat ug walay settlement nga naabot, sumala sa certification sa lupon o pangkat secretary.

Adunay mga eksepsiyon. Ang Section 408 wala molakip, pananglitan, sa mga away diin ang usa ka partido mao ang gobyerno, ug sa mga away tali sa mga tawo nga nagpuyo sa lain-laing city o municipality, gawas kung magtapad ang ilang mga barangay ug mouyon sila nga didto mag-settle. Ang Section 412(b) motugot usab sa mga partido nga moadto dayon sa korte sa pipila ka kaso, pananglitan kung ang aksyon "may otherwise be barred by the statute of limitations". Para sa dugang, tan-awa ang Kinahanglan ba moadto una sa barangay?

Ang sinulat nga settlement nga naabot sa barangay adunay tinuod nga legal nga epekto. Ubos sa Section 416, adunay kini kusog sa final nga hukom sa korte human sa napulo ka adlaw, gawas kung i-repudiate kini sa usa ka partido. Ubos sa Section 417, ma-enforce kini sa lupon sulod sa unom ka bulan; human niana, ma-enforce kini pinaagi sa city o municipal court.

Kung adunay lain nga krimen ra. Ang dili pagbayad dili krimen. Pero ang ubang binuhatan nga konektado sa utang mahimong krimen:

• Tseke nga na-bounce. Ang Batas Pambansa Blg. 22 nagsilot sa paghimo o pag-isyu sa tseke nga walay igong pondo o credit. Ang kaso bahin sa tseke, dili bahin sa wala mabayri nga utang.
• Limbong. Kung nakuha sa usa ka tawo ang kwarta pinaagi sa bakak o limbong, mahimo kining estafa ubos sa Article 315 sa Revised Penal Code.

Kini nga mga kaso adunay kaugalingong elements ug silot. Tan-awa ang BP 22 vs estafa: pagtandi sa bouncing check cases ug Estafa sa Pilipinas: elements ug silot.

Ang collector nga moingon nga mapriso ka tungod sa yano nga wala mabayri nga loan naghisgot og butang nga dili gitugot sa Constitution. Ang pagsingil sa utang sa mga lending ug financing company, apil ang mga lending app, adunay kaugalingong mga lagda. Tan-awa ang Harassment sa online lending app: unsay giingon sa balaod.

Mga hinimo-himo ra kini nga pananglitan aron ipakita kung unsaon paglihok sa mga lagda. Dili kini tambag para sa bisan unsang tinuod nga kaso.

Si Liza nagpahulam og ₱20,000 sa iyang silingan nga si Jun. Wala siya mobayad sa due date. Dili mapapriso ni Liza si Jun tungod sa loan. Gipadad-an niya siya og sinulat nga demand letter. Gikan niana nga petsa, anaa na si Jun sa delay (Article 1169). Pareho silang nagpuyo sa samang barangay, busa nag-file si Liza og reklamo sa punong barangay, nga mao ang chairman sa lupon. Kung dili sila magkasabot, makakuha siya og certification ug maka-file og kaso for a sum of money sa korte.

Sa barangay, mipirma si Jun og sinulat nga settlement nga mobayad og ₱2,000 kada bulan. Walay partido nga mi-repudiate niini sulod sa napulo ka adlaw, busa adunay na kini kusog sa final nga hukom (Section 416). Kung mohunong si Jun sa pagbayad, mahimong mohangyo si Liza sa lupon nga i-enforce kini sulod sa unom ka bulan.

Si Carlo mibayad og utang gamit ang postdated check nga na-bounce. Dili gihapon krimen ang iyang wala mabayri nga utang. Pero ang na-bounce nga tseke mismo mahimong mosangpot sa kaso ubos sa BP 22, nga lahi nga pangutana.

Si Mila nanghulam og kwarta ug sa ulahi nawad-an og trabaho, busa dili siya makabayad sa oras. Naa gihapon siyay utang ug basin adunay interest gikan sa demand sa nagpahulam. Pero dili siya mapriso tungod kay dili siya makabayad.

Pakigsulti sa abogado kung nakadawat ka og summons sa korte sa collection case, kung ang nagpautang nag-file o nanghulga og criminal complaint bahin sa tseke o bahin sa paagi sa pagkuha sa kwarta, o kung nagpahulam ka ug nag-andam og demand o kaso. Ang resulta nagdepende sa mga dokumento ug sa mga hitabo. Kung dili nimo maabot ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libreng tabang legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) ug uban pang kapilian.