OFW na Illegally Dismissed: Sahod para sa Natitirang Kontrata

Nasa Section 10 ng Republic Act No. 8042 ang patakaran, ang Migrant Workers and Overseas Filipinos Act of 1995, na inamyendahan ng Republic Act No. 10022 noong 2010. Sinipi ng Supreme Court ang inamyendahang section sa Aldovino v. Gold and Green Manpower (2019). Sa madaling salita, sinasabi nito:

• Kung tinapos ang overseas employment nang walang just, valid o authorized cause, o may hindi awtorisadong kaltas sa sahod ng manggagawa, makukuha ng manggagawa ang buong reimbursement ng placement fee at ng mga kaltas na may interest na 12% kada taon (ayon sa sinipi noong 2019; hindi tiningnan ang mga sumunod na pagbabago), dagdag ang sahod para sa unexpired portion ng kontrata.
• Dinagdagan pa ito ng teksto ng "or for three (3) months for every year of the unexpired term, whichever is less" (o tatlong buwan para sa bawat taon ng natitirang term, alinman ang mas mababa). Void na ngayon ang clause na iyan (tingnan sa ibaba).
• Ang mga Labor Arbiter ng National Labor Relations Commission (NLRC) ang may original at exclusive jurisdiction sa mga claim ng mga manggagawang na-deploy abroad, kasama ang mga claim for damages.
• Joint and several ang pananagutan ng foreign principal o employer at ng recruitment o placement agency, ibig sabihin puwedeng singilin ang alinman sa kanila nang buo. Kung kompanya ang agency, kasama rin nitong mananagot ang mga corporate officer at director nito.

Binasa lang namin ang section na ito ayon sa pagkakasipi sa mga desisyon ng Supreme Court. Hindi namin binasa ang Republic Act No. 8042 ayon sa mga pag-amyenda pagkatapos ng 2010, o ang Republic Act No. 11641, ang batas tungkol sa Department of Migrant Workers (DMW). Tingnan ang kasalukuyang teksto bago umasa sa anumang detalye na lampas sa pinasyahan ng Court.

Serrano v. Gallant Maritime Services (2009). May siyam na buwan at 23 araw pang natitira sa kontrata ng isang seafarer nang illegally dismissed siya. Dahil ginamit ang clause, tatlong buwang sahod lang ang ibinigay sa kanya ng mga mababang tribunal. Idineklara ng Supreme Court na unconstitutional ang clause na "or for three months for every year of the unexpired term, whichever is less" at ibinigay sa kanya ang sahod para sa buong natitirang panahon.

Republic Act No. 10022 (2010). Noong 2010, inamyendahan ng Congress ang Section 10 at pinanatili ang parehong clause sa Section 7 ng bagong batas.

Sameer Overseas Placement Agency v. Cabiles (2014). Ibinasura ulit ng Court ang clause. Sinabi nito: "A law or provision of law that was already declared unconstitutional remains as such unless circumstances have so changed as to warrant a reverse conclusion." Ibig sabihin, nananatiling unconstitutional ang batas na naideklara nang unconstitutional maliban kung nagbago ang mga pangyayari. Idineklarang unconstitutional at "null and void" ang clause sa Section 7 ng Republic Act No. 10022. Basahin ang paliwanag ng kaso na Sameer Overseas Placement Agency v. Cabiles.

Aldovino (2019). Ginamit ulit ng Court ang Sameer para sa mga factory worker sa Taiwan at ibinigay ang sahod nila para sa aktuwal na natitirang bahagi ng kontrata nila.

Pumirma si Joy Cabiles ng one-year contract para sa quality control na trabaho sa Taiwan. Na-deploy siya noong June 26, 1997, at sinabihan noong July 14, 1997, wala pang tatlong linggo, na terminated na siya. Pinauwi siya noong araw ding iyon. Sinabi ng employer niya na inefficient siya, pero walang nakitang ebidensya ang Court, at walang notice o hearing bago siya tinanggal. Dahil walang patunay ng just cause, illegal ang dismissal. Dahil isang taon ang kontrata niya, sinabi ng Court na may karapatan siya sa sahod niya mula July 15, 1997 hanggang June 25, 1998, ang buong natitirang panahon, hindi lang tatlong buwan. May 6% interest kada taon ang salary award mula nang maging final ang judgment.

Sa Sameer (2014), 12% kada taon ang ginamit ng Court. Ipinaliwanag nito na hindi binabago ng 6% legal interest rate na itinakda ng Bangko Sentral ng Pilipinas ang 12% rate na itinakda ng batas para sa refund ng placement fee, dahil "Bangko Sentral ng Pilipinas circulars cannot repeal Republic Act No. 8042" (hindi puwedeng i-repeal ng mga circular ng Bangko Sentral ang Republic Act No. 8042). Sa Aldovino, iniutos ng Court ang refund ng placement fee ng mga manggagawa na may 12% interest, at 6% interest sa natitirang money award mula maging final hanggang mabayaran.

Hindi namin nakumpirma sa opisyal na teksto kung binago ng mas bagong batas ang mga rate na ito. Tanungin ang DMW o ang NLRC tungkol sa kasalukuyang patakaran.

Oo, depende sa mga pangyayari. Sa Aldovino, tinanggal ang mga manggagawa sa salita lang, nang walang notice at walang valid na dahilan. Ibinigay ng Court sa bawat manggagawa ang moral damages na ₱50,000, exemplary damages na ₱25,000 at attorney's fees na 10% ng award. Para sa kasong iyon lang itinakda ang mga halagang ito. Basahin ang Illegally dismissed: ano ang puwede mong makuha?

Pumirma rin ang mga manggagawa sa Aldovino ng compromise agreement sa Taiwan agad pagkatapos silang tanggalin. Sinabi ng Court na hindi nito pinigilan ang kaso nila, dahil para lang ito sa pag-settle ng hindi nabayarang sahod at overtime, at pumirma sila "out of dire necessity" (dahil sa matinding pangangailangan). Idinagdag nito na walang bisa ang mga blanket waiver na nag-aalis ng pananagutan ng employer sa mga claim ng empleyado.

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Marites: Pumirma siya ng two-year contract bilang caregiver abroad. Pagkalipas ng walong buwan, pinauwi siya ng employer niya nang walang valid na dahilan. Kung makita ng Labor Arbiter na illegally dismissed siya, puwede niyang i-claim ang sahod niya para sa natitirang 16 na buwan, hindi lang tatlong buwang sahod para sa bawat natitirang taon, dagdag ang refund ng placement fee niya. Sa Sameer at Aldovino, iniutos ng Court ang ganitong refund na may 12% interest; hindi namin tiningnan kung umiiral pa rin ngayon ang rate na iyon.

Ramon: Seafarer siya at may limang buwan pang natitira sa kontrata niya nang tanggalin siya nang walang valid na dahilan. Kung makitang illegal ang dismissal, sa ilalim ng Serrano at Sameer puwede niyang i-claim ang sahod para sa lahat ng limang buwan, hindi isang halagang may cap.

Ella: Pinapirma siya ng "settlement" sa opisina ng employer abroad noong araw na tinanggal siya, kung saan tinatanggap lang niya ang hindi nabayarang sahod at isinusuko ang lahat ng iba pang claim. Ayon sa Aldovino, ang papel na pinirmahan dahil sa pangangailangan at hindi nabayarang sahod lang ang sakop ay puwedeng hindi pumigil sa kanya na mag-file ng illegal dismissal case dito sa Pilipinas.

• Itabi ang kontrata, payslip, mga mensahe at anumang termination letter o "settlement".
• Tingnan ang status ng recruitment agency mo sa DMW list: basahin ang paano i-check ang agency at ang listahan ng DMW agencies.
• Tanungin ang DMW o ang NLRC kung saan at paano mag-file, at hanggang kailan.

May kinalaman sa kontrata, foreign employer, agency at malalaking halaga ang mga kaso ng OFW, kaya kumausap ng abogado bago pumirma ng anumang settlement o mag-file ng kaso. Kung hindi mo kayang magbayad ng abogado, basahin ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) at iba pang opsyon.