Pagtatapos ng Trabaho ng Kasambahay: Notice, Indemnity at COE

Depende kung may fixed term ang trabaho. Ayon sa Section 32, hindi puwedeng tapusin ng alinmang panig ang kontrata "before the expiration of the term" (bago matapos ang term) maliban sa mga dahilan sa Sections 33 at 34.

Kung hindi fixed ang tagal ng serbisyo, sa kontrata man o dahil sa uri ng trabaho, puwedeng tapusin ng alinmang panig ang relasyon basta magbigay ng notice "five (5) days before the intended termination of the service" (limang araw bago ang balak na pagtatapos ng serbisyo).

Puwede ring magkasundo ang dalawang panig, sa pamamagitan ng nakasulat na notice, na tapusin nang maaga ang kontrata.

Ayon sa Section 33, puwedeng umalis ang domestic worker anumang oras bago matapos ang kontrata dahil sa alinman sa mga ito:

1. verbal o emotional abuse ng employer o ng kasama sa bahay;
2. hindi makataong pagtrato, kasama ang pananakit, ng employer o ng kasama sa bahay;
3. krimen o offense na ginawa laban sa manggagawa ng employer o ng kasama sa bahay;
4. paglabag ng employer sa kontrata o sa mga pamantayan ng batas;
5. anumang sakit na nakakasama sa kalusugan ng manggagawa, ng employer o ng mga kasama sa bahay;
6. iba pang katulad na dahilan.

Ayon sa Section 34, puwedeng tapusin ng employer ang trabaho bago matapos ang kontrata dahil sa alinman sa mga ito:

1. misconduct o sadyang pagsuway sa legal na utos na may kinalaman sa trabaho;
2. gross o paulit-ulit na pagpapabaya o kawalan ng kakayahan sa paggawa ng trabaho;
3. fraud o sadyang paglabag sa tiwalang ibinigay sa manggagawa;
4. krimen o offense ng manggagawa laban sa employer o sa immediate family member nito;
5. paglabag ng manggagawa sa kontrata o sa mga pamantayan ng batas;
6. anumang sakit na nakakasama sa kalusugan ng manggagawa, ng employer o ng mga kasama sa bahay;
7. iba pang katulad na dahilan.

Ayon sa Section 32, "the compensation already earned plus the equivalent of fifteen (15) days work by way of indemnity" (ang sahod na kinita na, dagdag ang katumbas ng 15 araw na trabaho bilang indemnity). Nakadepende ang halaga sa rate ng sahod ng manggagawa ayon sa kontrata niya.

Dalawa ang epekto ayon sa Section 32:

• Forfeiture. "Any unpaid salary due not exceeding the equivalent fifteen (15) days work shall be forfeited." Ibig sabihin, mawawala ang hindi pa nabayarang sahod na hindi hihigit sa katumbas ng 15 araw na trabaho. Inuulit ito ng Section 28. Limitado sa 15 araw ang forfeiture; dapat pa ring bayaran ang natitirang kinitang sahod.
• Deployment expenses. Puwede ring bawiin ng employer ang deployment expenses na ibinayad nito, kung mayroon, pero kung natapos lang ang serbisyo sa loob ng anim na buwan mula sa simula ng trabaho. Ang deployment expenses ay ang pamasahe para dalhin ang manggagawa mula sa bahay niya papunta sa lugar ng trabaho. Hindi deployment expenses ang mga advance o utang (Section 4(b)).

Bukod sa patakarang ito, labag sa batas ang ipitin ang sahod ng kasambahay (Section 28).

• Sahod na kinita na. Kasama ang anumang hindi pa nabayarang sahod hanggang sa huling araw ng trabaho, at ang tanging puwedeng ibawas ay ayon sa patakaran sa forfeiture sa itaas.
• [13th month pay](/tl/law/glossary/thirteenth-month-pay). Sinasabi ng batas na may karapatan ang domestic worker sa 13th month pay ayon sa batas (Section 25). Basahin ang mga karapatan ng kasambahay.
• Certificate of employment. Ayon sa Section 35, kapag natapos ang trabaho, dapat magbigay ang employer ng certificate of employment "within five (5) days from request" (sa loob ng limang araw mula sa request), na nakasaad ang uri at tagal ng serbisyo at ang work performance.

Tandaan na ang hindi nagamit na service incentive leave ng kasambahay ay hindi ipinapalit sa pera (Section 29).

Ayon sa Section 37, lahat ng labor-related dispute ay dinadala sa DOLE Regional Office na may jurisdiction sa lugar ng trabaho. Ang opisina ay "shall exhaust all conciliation and mediation efforts before a decision shall be rendered" (dapat subukan muna ang lahat ng conciliation at mediation bago magpasya). Puwede pa ring mag-file ng civil o criminal case kung nararapat, at ang mga ordinaryong krimen ng alinmang panig ay dinadala sa regular na korte.

May deadline ang labor money claims. Basahin ang gaano katagal ka puwedeng mag-file ng money claim at paano mag-file ng labor complaint.

Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.

Linda: Yaya si Linda at walang fixed term ang kontrata niya. Gusto na niyang umuwi sa Samar for good. Sinabihan niya ang employer limang araw bago ang huling araw niya. Nabayaran siya ng lahat ng sahod na kinita niya at humingi siya ng certificate of employment, na dapat ibigay ng employer sa loob ng limang araw.

Tess: Tinanggal si Tess matapos mawala ang singsing ng employer niya, nang walang patunay na siya ang kumuha. Kung makitang unjust ang dismissal, makukuha niya ang sahod na kinita niya dagdag ang 15 araw na sahod bilang indemnity. Puwede niyang dalhin ang dispute sa DOLE Regional Office.

Rey: Houseboy si Rey. Dinala siya mula Leyte papuntang Manila at ang employer ang nagbayad ng pamasahe niya sa barko. Pagkatapos ng tatlong buwan, umalis siya isang gabi nang walang notice at walang valid na dahilan. Puwedeng hindi ibigay ng employer ang hanggang 15 araw ng hindi pa nabayarang sahod niya at puwedeng bawiin ang pamasahe sa barko, dahil umalis siya sa loob ng anim na buwan. Dapat pa ring bayaran ang iba pang sahod na kinita ni Rey.

Grace: Cook si Grace. Araw-araw siyang sinisigawan at iniinsulto ng isang kasama sa bahay. Ang verbal o emotional abuse ay dahilan para makaalis siya agad (Section 33). Walang forfeiture kapag umalis dahil sa valid na dahilan.

Kumausap ng abogado o ng Public Attorney's Office (PAO) kung may abuso, kung napagbintangan ng krimen ang kasambahay, o kung ayaw magbayad ng employer o ayaw ibalik ang mga gamit o dokumento. Makakatulong din ang abogado kung pinagtatalunan ang mga pangyayari tungkol sa dahilan ng pag-alis.

Kung hindi mo kayang magbayad ng abogado, basahin ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas.