Article 166 ng Family Code: Mga ground para i-impugn ang legitimacy
Status: May bisa
Ano ang sinasabi ng Article 166?
Nasa English ang opisyal na teksto ng batas.
Legitimacy of a child may be impugned only on the following grounds:
(1) That it was physically impossible for the husband to have sexual intercourse with his wife within the first 120 days of the 300 days which immediately preceded the birth of the child because of:
(a) the physical incapacity of the husband to have sexual intercourse with his wife;
(b) the fact that the husband and wife were living separately in such a way that sexual intercourse was not possible; or
(c) serious illness of the husband, which absolutely prevented sexual intercourse;
(2) That it is proved that for biological or other scientific reasons, the child could not have been that of the husband, except in the instance provided in the second paragraph of Article 164; or
(3) That in case of children conceived through artificial insemination, the written authorization or ratification of either parent was obtained through mistake, fraud, violence, intimidation, or undue influence.
Ano ang ibig sabihin nito sa simpleng salita?
Legitimate ang batang nabuo o ipinanganak habang kasal ang mga magulang. Nakalista sa Article 166 ng Family Code ang tanging mga ground para kuwestiyunin sa korte ang legitimacy na iyon. Ang mister lang ang puwedeng magsampa ng kaso, o ang kanyang mga tagapagmana sa ilang sitwasyon, at sa loob lang ng maiikling panahong nasa Article 170. Pagkatapos noon, nagiging permanente na ang status ng bata.
Ang "impugn legitimacy" ay ang paghingi sa korte na ideklarang hindi anak ng mister ang batang ipinanganak ng isang babaeng may asawa.
Paano ito gumagana sa totoong buhay?
Zeny at Arman: ang sinabi ng nanay
Nanganak si Zeny habang kasal kay Arman. Sa isang away, sinabi niyang ibang lalaki ang ama. Legitimate pa rin ang bata (Article 167). Si Arman lang, o ang kanyang mga tagapagmana sa mga kaso ng Article 171, ang puwedeng mag-impugn, at sa ground lang ng Article 166.
Arman: ang panahong isang taon
Nakatira si Arman sa parehong lungsod kung saan ipinanganak at nairehistro ang bata. Dapat siyang mag-file sa loob ng isang taon mula nang malaman niya ang kapanganakan o ang pagtatala nito. Kung nakatira siya sa abroad, tatlong taon ang mayroon siya. Pagkalipas ng panahon, permanente na ang status ng bata.
Gawa-gawa lang ang mga halimbawang ito para ipakita kung paano gumagana ang patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Ano ang ibig sabihin nito sa praktika?
- Sino ang legitimate: Article 164. Paano pinapatunayan ang filiation: Article 172.
- Para sa mga anak ng kasal na kalaunan ay na-annul o idineklarang void, tingnan ang legitimate pa ba ang mga anak matapos ang annulment?
- Hindi puwedeng gamitin ng lalaking hindi mister ang Article 166. Sa Concepcion (2005), ang lalaking void ang sariling kasal sa nanay dahil kasal pa ito sa iba ay hindi kailanman nagkaroon ng karapatang i-impugn ang legitimacy ng anak nito.
- Puwedeng gamitin ng batang ipinanganak sa labas ng kasal ang apelyido ng tatay kapag kinilala siya ng tatay sa record of birth o sa nakasulat na pag-amin. Sa ganitong kaso, sa ilalim ng Article 176, may karapatan ang tatay na magsampa ng kaso sa regular na korte habang buhay siya para patunayang hindi siya ang ama (non-filiation).
- Para sa gabay na tanong-at-sagot, tingnan ang puwede bang itanggi ng mister na siya ang ama ng anak ng misis niya?
Ano ang sinasabi ng Article 166?
Legitimacy of a child may be impugned only on the following grounds: (1) That it was physically impossible for the husband to have sexual intercourse with his wife within the first 120 days of the 300 days which immediately preceded the birth of the child because of: (a) the physical incapacity of the husband to have sexual intercourse with his wife; (b) the fact that the husband and wife were living separately in such a way that sexual intercourse was not possible; or (c) serious illness of the husband, which absolutely prevented sexual intercourse;
(2) That it is proved that for biological or other scientific reasons, the child could not have been that of the husband, except in the instance provided in the second paragraph of Article 164; or
(3) That in case of children conceived through artificial insemination, the written authorization or ratification of either parent was obtained through mistake, fraud, violence, intimidation, or undue influence.
Ano ang ibig sabihin ng tatlong ground?
- Pisikal na imposibilidad. Magbilang pabalik ng 300 araw mula sa kapanganakan. Sa unang 120 araw nito, dapat pisikal na imposible ang pagtatalik ng mag-asawa, dahil sa physical incapacity ng mister, dahil magkahiwalay sila ng tirahan sa paraang imposible ang pagtatalik, o dahil sa malubhang sakit ng mister. Sa Concepcion v. Court of Appeals (2005), sinabi ng Korte na dapat ipakita beyond reasonable doubt na walang access na puwedeng nagbigay-daan para maging ama ng bata ang mister.
- Biological o siyentipikong dahilan. Napatunayang hindi puwedeng anak ng mister ang bata. Hindi ginagamit ang ground na ito sa batang nabuo sa artificial insemination na parehong pinahintulutan o pinagtibay ng mag-asawa sa sulat bago ang kapanganakan, sa ilalim ng ikalawang talata ng Article 164.
- Artificial insemination. Nakuha ang nakasulat na pahintulot o pagpapatibay ng alinmang magulang sa pamamagitan ng pagkakamali, panloloko, dahas, pananakot o undue influence.
Binabago ba ng salita ng nanay ang status ng bata?
Hindi. Ayon sa Article 167, itinuturing pa ring legitimate ang bata kahit nagsalita ang nanay laban sa pagiging legitimate nito o nahatulan siya bilang adulteress. Sa Concepcion v. Court of Appeals (2005), sinabi ng Supreme Court na "the status and filiation of a child cannot be compromised" at hindi puwedeng alisan ng legitimate status ang isang menor de edad dahil lang sa salita ng nanay o ng sinasabing ama.
Sino ang puwedeng mag-file, at hanggang kailan?
Sino. Sinabi ng Supreme Court na ang pag-impugn ng legitimacy ay mahigpit na personal na karapatan ng mister o, sa mga pambihirang kaso, ng kanyang mga tagapagmana (Liyao, Jr. v. Tanhoti-Liyao, 2002, na napagpasyahan sa ilalim ng mas naunang patakaran ng Civil Code na may parehong prinsipyo; at Concepcion, 2005). Hindi puwedeng pumili ng ibang ama ang bata: kung hindi mag-impugn ang mister, permanente na ang status ng bata. Sa ilalim ng Article 171, puwede lang mag-impugn ang mga tagapagmana kung namatay ang mister bago natapos ang panahon, namatay siya matapos mag-file nang hindi binabawi ang kaso, o kung ipinanganak ang bata matapos siyang mamatay.
Kailan. Ang Article 170 ang nagtatakda ng mga panahon:
The action to impugn the legitimacy of the child shall be brought within one year from the knowledge of the birth or its recording in the civil register, if the husband or, in a proper case, any of his heirs, should reside in the city or municipality where the birth took place or was recorded.
If the husband or, in his default, all of his heirs do not reside at the place of birth as defined in the first paragraph or where it was recorded, the period shall be two years if they should reside in the Philippines; and three years if abroad. If the birth of the child has been concealed from or was unknown to the husband or his heirs, the period shall be counted from the discovery or knowledge of the birth of the child or of the fact of registration of said birth, whichever is earlier.
Sa Aguilar v. Siasat (2015), inulit ng Korte na kapag lumipas ang mga panahong ito, hindi na legal na posible ang kaso at ang status na ibinigay ng presumption ay "becomes fixed and unassailable".
Mga madalas itanong
Puwede bang itanggi ng mister na kanya ang anak na ipinanganak ng misis niya?
Sa pag-impugn lang (pagkuwestiyon) sa legitimacy ng bata sa korte, sa mga ground na nasa Article 166 at sa loob ng panahong nasa Article 170. Legitimate ang batang nabuo o ipinanganak habang kasal, ayon sa Article 164.
Ano ang mga ground para i-impugn ang legitimacy?
Tatlo: pisikal na imposibleng pagtatalik sa unang 120 ng 300 araw bago ang kapanganakan, dahil sa incapacity ng mister, magkahiwalay na tirahan o malubhang sakit; patunay na dahil sa biological o iba pang siyentipikong dahilan ay hindi puwedeng anak ng mister ang bata; at, para sa artificial insemination, pahintulot na nakuha sa pagkakamali, panloloko, dahas, pananakot o undue influence.
Puwede bang sabihin ng nanay na hindi ang mister niya ang ama?
Hindi nito binabago ang status ng bata. Ayon sa Article 167, itinuturing pa ring legitimate ang bata kahit nagsalita ang nanay laban sa pagiging legitimate nito. Sa Concepcion v. Court of Appeals (2005), sinabi ng Supreme Court na hindi puwedeng alisan ng legitimate status ang isang menor de edad dahil lang sa salita ng nanay.
Sino ang puwedeng mag-file ng kaso?
Ang mister. Puwede lang mag-file ang kanyang mga tagapagmana sa tatlong kasong nasa Article 171. Tinawag ng Supreme Court ang pag-impugn ng legitimacy na isang mahigpit na personal na karapatan ng mister o, sa mga pambihirang kaso, ng kanyang mga tagapagmana.
Gaano katagal ang mister para mag-file?
Sa ilalim ng Article 170, isang taon mula nang malaman ang kapanganakan o ang pagtatala nito kung nakatira siya sa lungsod o munisipyo kung saan nangyari o naitala ang kapanganakan; dalawang taon kung nakatira siya sa ibang lugar sa Pilipinas; tatlong taon kung nasa abroad. Kung itinago ang kapanganakan, magsisimula ang bilang mula nang matuklasan ito.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?