Mabalin Kadi a Mairuarak Uray Awan ti Bail? Release on Recognizance

Ti recognizance ket maysa kadagiti uppat a porma ti bail a nailista iti Rule 114, Section 1 ti Rules of Criminal Procedure. Ilawlawag dayta ti Republic Act No. 10389:

• Para iti tao a naibalud gapu iti maysa a krimen a saan a makabayad iti bail gapu iti nakaro a kinapanglaw (Section 3).
• Iyawat ti korte a nakaidatagan ti kaso ti akusado iti kualipikado a custodian manipud iti barangay, siudad wenno ili a pagnanaedan ti akusado (Section 3).
• Awan ti kasapulan a cash, surety bond wenno property.

Kuna ti linteg a mabalin nga ibilang ti korte nga indigent (napanglaw) ti maysa a tao uray no saan a nadanon dagiti requirement maipapan iti sueldo ken sanikua. Mabalin met a kitaen ti korte no ti akusado ti mangtartaraken iti pamilia wenno dadduma pay a sumarsarunod kenkuana (Section 4).

Iti sidong ti Section 5, kalintegan (matter of right) ti release on recognizance no ti krimen ket saan a madusa iti death, reclusion perpetua wenno life imprisonment, ken maidatag ti aplikasion:

• sakbay wenno kalpasan ti conviction (pannakakondenar) ti Metropolitan, Municipal, Municipal Trial Court in Cities wenno Municipal Circuit Trial Court; wenno
• sakbay ti conviction ti Regional Trial Court.

Isu nga awan daytoy a kalintegan ti tao a nakasuan iti murder, a madusa iti reclusion perpetua. Kitaem ti Bailable kadi ti murder?

Adda sabali nga alagaden iti Section 5. Ti tao a naibaluden iti panawen a kapada wenno ad-adu ngem ti minimum ti principal penalty ti krimen a naisuan kenkuana ket masapul a mairuar iti recognizance. Saklawen met ti Rule 114, Section 16 ti Rules of Court ti isu met laeng a kasasaad, ken ipalubosna iti korte ti agpili iti nakissayan a bail wenno recognizance.

Ilista ti Section 6 dagiti masapul a maaramid sakbay nga ibilin ti korte ti pannakairuar. Maaramid ti aplikasion babaen ti motion iti korte a yan ti kaso.

1. Sworn declaration of indigency. Agsapata ti akusado a saanna a kabaelan ti agbayad iti cash bail wenno mangted iti property kas garantia ti bail bond.
2. Certification of indigency manipud iti social welfare office. Masapul nga aggapu dayta iti pangulo ti social welfare and development office ti ili wenno siudad a pudno a pagnanaedan ti akusado.
3. Arraignment. Masapul a na-arraign ti akusado (nabasa kenkuana a pormal ti akusasion iti korte ken nadamag no guilty wenno saan).
4. Pakaammo iti sanggunian. Ipakaammo ti korte iti konseho ti siudad wenno ili a pagnanaedan ti akusado. Adda 10 nga aldaw ti konseho nga agkomento wenno agsupiat, babaen ti resolusion nga inanamongan ti mayor, ken mangirekomenda kadagiti organisasion a pagpilian ti korte iti custodian.
5. Dokumentasion. Maretratuan ken mapanagan ti fingerprint ti akusado. Kuna ti linteg a ti siudad wenno ili ti agbayad iti gastos.
6. Hearing. Ipakaammo ti korte iti prosecutor iti uneg ti 24 nga oras manipud iti aplikasion. Maaramid ti hearing saan a nasapsapa ngem 24 nga oras ken saan a naladladaw ngem 48 nga oras kalpasan a maawat ti prosecutor ti pakaammo.

Laglagipem ti nagdumaan: sabali a dokumento ti barangay certificate of indigency. Ti kiddawen ti linteg ket ti certification ti social welfare office ti siudad wenno ili. Ti giya mi iti barangay clearance ket maipapan kadagiti dokumento ti barangay, a saan nga isu met laeng.

Kuna ti Section 8 a ti custodian ket masapul a:

• nasayaat ti dayawna ken napudno;
• agnaed iti isu met laeng a barangay a pagnanaedan ti akusado;
• saan a kabagian ti akusado iti uneg ti fourth degree of consanguinity wenno affinity; ken
• kameng ti simbaan, eskuelaan, grupo ti social welfare wenno salun-at, cause-oriented group, charitable organization, wenno organisasion a mangtulong iti rehabilitasion dagiti nakabasol, nga accredited ti local social welfare and development officer.

No awan ti kameng dagitoy a grupo iti barangay, mabalin nga agbalin a custodian ti kualipikado nga agnanaed iti siudad wenno ili. Sabali dagiti alagaden para kadagiti children in conflict with the law (ubbing a nakabasol).

Pirmaan ti custodian ti undertaking (panangikari) nga iyegna ti akusado iti korte no kasapulan (Section 9). Ti custodian a saan a mangiparang iti akusado nga awan ti nainkalintegan a rason ket mabalin a maibalud iti innem a bulan agingga iti dua a tawen. Kalpasan ti pannakairuar, bantayan ti probation office ti akusado ken agipadamag iti korte iti kada bulan (Section 10).

Iti sidong ti Section 7, mabalin a saan nga ipalubos ti korte iti akusado a:

• nangted iti saan a pudno a sasao iti sworn declaration;
• recidivist, quasi-recidivist wenno habitual delinquent (sigud a nakabasol), wenno nakaaramid iti krimen nga aggravated by reiteration;
• nakalibas iti pagbaludan idi, nangliklik iti sentensia, wenno nangsalungasing kadagiti kondision ti bail wenno recognizance nga awan ti umiso a rason;
• nakaaramid iti krimen bayat ti probation, parole wenno conditional pardon;
• mabalin nga agtalaw;
• dakkel ti peggad a makaaramid iti sabali a krimen bayat nga adda pay ti kaso; wenno
• addaan iti sabali a kaso nga isu met laeng wenno nangatngato ti dusana.

Saan met a maipalubos ti recognizance kalpasan nga agbalin a final ti judgment wenno no mangrugi ti akusado nga agserbi iti sentensia. Ti laeng sabali ket ti akusado nga agaplay iti probation sakbay nga agserbi iti sentensia (Section 12). Kitaem ti Siasino ti mabalin nga agaplay iti probation?

Wen. Kuna ti Section 11 nga ibilin ti korte ti pannakatiliw ti akusado no, kas pagarigan, saan nga umatender iti korte nga awan ti rason uray naipakaammo kenkuana, riribuken ti complainant, prosecutor wenno dagiti saksi, wenno naidatagan iti reklamo gapu iti sabali a krimen a mainaig iti moral turpitude.

Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Ni Mario, maysa nga ama nga awan trabahona, ket naibalud gapu iti theft (panagtakaw) ket saanna a kabaelan ti bail nga inkeddeng ti korte. Kalpasan ti arraignment-na, nangidatag ti abogadona manipud iti PAO iti motion for release on recognizance. Pinirmaan ni Mario ti sworn declaration of indigency, ken sinertipikaran ti social welfare office ti siudad a napanglaw isuna. Dinutokan ti korte ti maysa a boluntario ti simbaan iti barangayna kas custodian.

Ni Liza ket nangiyeg laeng iti barangay certificate of indigency. Iti sidong ti Section 6, kasapulan met ti korte ti certification ti social welfare office ti siudad wenno ili.

Ni Arnold ket kayatna nga agbalin a custodian-na ti kasinsinna. Iti Article 966 ti Civil Code, uppat a degree ti kaadayo ti kasinsin, isu a kabagian dayta iti uneg ti fourth degree ken, iti sidong ti Section 8, saan a mabalin nga agbalin a custodian.

Tapno maidilig iti panagbayad iti bail, kitaem ti Mano ti bail?

Dagus. Ti aplikasion ket motion iti korte, nga addaan kadagiti dokumento ken hearing iti uneg ti sumagmamano nga aldaw. Mabalin nga isagana ti abogado ti motion ken iparang dagiti papeles ti kinapanglaw. Para iti libre a legal a tulong, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO).