BPO vs TPO vs PPO: Ania ti Nagdumaan dagiti VAWC Protection Order?

Awan ti ikeddeng ti linteg nga urnos. Mabalin a mapan ti babai iti barangay para iti BPO, dagus a mapan iti korte para iti TPO ken PPO, wenno aramidenna ti agpada. Kuna ti Section 8 a ti BPO, wenno ti aplikasion para iti dayta a saan pay a nalpas, ket saanna a lapdan isuna nga agaplay, wenno ti korte a mangited, iti TPO wenno PPO.

Agduduma dagiti order iti kinapardas ken kaadu ti sakupenda:

• BPO: ti kapardasan ken kaasitgan, ta maited iti barangay iti aldaw ti panagipila. Ngem sakupenna laeng dagiti aramid iti Section 5(a) ken (b): ti panangdangran iti pisikal, wenno panangbutbuteng a mangdangran iti pisikal, iti babai wenno iti anakna. Agbayag iti 15 nga aldaw. Ad-adu pay iti glossary entry maipapan iti BPO.
• TPO: ited ti korte iti aldaw ti panagipila, nga awan ti umuna a panangdengngeg iti respondent. Mabalin a mairaman ti uray ania kadagiti relief iti baba ket agbayag iti 30 nga aldaw. Ikeddeng ti korte ti hearing ti PPO sakbay wenno iti aldaw a mapaso ti TPO (Section 15).
• PPO: maited kalpasan ti notice ken hearing. Padasen ti korte a gibusen ti hearing iti maysa nga aldaw; no saan a mabalin, pabpabaruenna ti TPO iti 30 nga aldaw iti tunggal maminsan agingga iti final judgment (Section 16).

Ilista ti Section 8 dagiti relief. Ti TPO wenno PPO ket mabalinna, kadagiti dadduma pay:

• lapdan ti respondent a mangbutbuteng wenno mangaramid iti uray ania nga aramid ti violence babaen ti Section 5, babaen ti bagina wenno babaen ti sabali a tao;
• lapdan isuna a mangriribuk, mangtawag wenno mangkontak iti babai iti uray ania a wagas, direkta man wenno saan;
• ikkaten isuna iti pagnanaedan ti babai "regardless of ownership of the residence", temporario, wenno permanente no awan ti karbengan iti sanikua a malabsing;
• ibilin kenkuana nga umadayo iti naituding a distansia manipud iti babai, iti pamiliana, balay, eskuelaan wenno pagtrabahuanna;
• ited iti babai ti temporario wenno permanente a custody dagiti annak;
• ibilin ti suporta para iti babai ken/wenno iti anakna "if entitled to legal support", a ti porsiento ti sueldona ket ikkaten ti employer-na ket direkta nga ipatulod kenkuana (kitaen ti Mano ti child support?);
• ibilin kenkuana nga isukona ti uray ania a paltog wenno makapatay nga armas;
• ibilin kenkuana a bayadanna ti actual damages, kas iti gastos iti panagpaagas, pannakadadael ti sanikua ken napukaw nga income.

Mabalin nga ited dagitoy a relief uray awan ti decree of legal separation, annulment wenno nullity of marriage (Section 8). Mabalin met nga ipaatiddog ti protection order ti 10-day paid leave para kadagiti biktima "when the necessity arises as specified in the protection order" (Section 43); kitaen ti VAWC leave.

Saan laeng a ti babai. Babaen ti Section 9, mabalin nga agipila iti petition dagiti:

• ti nadangran a partido;
• dagiti nagannak wenno guardian-na;
• dagiti ascendant, descendant wenno collateral a kabagian iti uneg ti maikapat a civil degree of consanguinity wenno affinity;
• dagiti opisial wenno social worker ti DSWD, wenno social worker dagiti local government unit;
• dagiti polis, nangnangruna dagiti mangiturong kadagiti women and children's desk;
• ti Punong Barangay wenno Barangay Kagawad;
• ti abogado, counselor, therapist wenno healthcare provider-na;
• saan a kumurang ngem dua a maseknan ken responsable a mammagi ti siudad wenno ili a nakapasamakan ti violence nga addaan iti personal a pannakaammo iti dayta.

Masapul a nakasurat, napirmaan ken na-verify babaen ti sapata ti aplikasion (Section 11). No ti aplikante ket saan a ti biktima, mangikabil iti affidavit maipapan iti pannakaabuso ken iti consent ti biktima. No ti panangibaga iti address ti biktima ket mangipeggad kenkuana, mabalin nga ibaga dayta ti aplikasion ket mangited ketdi iti mailing address. Masapul a tulongan dagiti opisial ti barangay ken dagiti empleado ti korte dagiti aplikante iti panangisagana iti aplikasion.

Para iti BPO, saan a dakamaten ti RA 9262 ti bayad. Iti korte, kuna ti Section 38 a maawat ti aplikasion nga awan ti filing fee, dadduma a bayad ken gastos ti transcript no napanglaw ti biktima, wenno no adda dagus a kasapulan gapu iti asidegen a peligro wenno pangta ti peligro. Saan a nairaman ditoy dagiti bayad iti korte iti sabali a kaso.

No agkiddaw ti babai iti abogado gapu ta saanna a kabaelan ti agbayad, ibilin ti korte iti Public Attorney's Office (PAO) a mangirepresentar kenkuana (Section 13). Ti kinaawan ti access iti kuarta ti pamilia wenno conjugal, kas pagarigan no ti nangabuso ti mangtengngel iti dayta, ket mangted kenkuana iti karbengan iti representasion ti PAO. Kitaen ti libre a tulong legal.

Iti Garcia v. Drilon (2013), pinatalged ti full Court ti RA 9262. Inkeddengna a ti panangited iti BPO ket executive function ti Punong Barangay, saan a panangusar iti judicial power, ken ti ex parte a TPO ket saanna a labsingen ti due process, ta maipakaammo iti respondent ket mabalinna a supiaten kalpasanna.

Iti Tua v. Mangrobang (2014), sinupiat ti asawa a lalaki ti TPO a naited maibusor kenkuana nga awan ti umuna a hearing. Babaen ti panangiyaplay iti Garcia, pinatalged ti Korte ti TPO ket imbilinna iti trial court a dagus nga ikeddeng ti petition para iti PPO.

Dagitoy ket inaramid a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti annuroten. Saanda a balakad para iti uray ania a pudno a kaso.

Mapan ni Joy iti barangay. Ni Joy ken ti live-in partner-na a ni Mark ket addaan iti ubing a lalaki nga anak. Iti alas 9 ti rabii, tinungpa ni Mark ni Joy ket binutbutengna a kabilennanto manen. Ti Punong Barangay iti pagnanaedan ni Joy ket nangited iti BPO iti dayta met laeng nga aldaw kalpasan a ni Joy laeng ti dinengngegna, nga epektibo iti 15 nga aldaw, ket impaiteddanna ken ni Mark (Section 14).

Mapan ni Joy iti korte. Sakbay a malpas ti BPO, nangipila ni Joy iti verified petition iti Family Court ti siudadna. Nangited ti judge iti TPO iti dayta met laeng nga aldaw, nga epektibo iti 30 nga aldaw, a mangibilin ken ni Mark a pumanaw iti balay uray naipanagan kenkuana, ket inkeddengna ti hearing ti PPO (Sections 8, 10 ken 15).

Saan nga immay ni Mark iti hearing. Saan nga immay ni Mark uray naikkan iti umno a notice. Ti laeng ebidensia ni Joy ti dinengngeg ti korte ket nangited iti PPO a mairaman ti suporta para iti anakda, nga ikkaten ti employer ni Mark iti sueldona ket direkta nga ipatulod ken ni Joy (Sections 8 ken 16).

Ti kabsat ni Joy ti agipila para kenkuana. No adda ni Joy iti ospital, ti kabsatna a babai, a kabagian iti uneg ti maikapat a civil degree, ket mabalinna nga ipila ti petition, a mangikabil iti affidavit maipapan iti pannakaabuso ken iti consent ni Joy (Sections 9 ken 11).

Ti protection order ket nagsina iti criminal case para iti VAWC. Matulongannaka ti abogado iti petition, iti hearing ti PPO, ken iti criminal complaint; kitaen ti Kasano ti agipila iti VAWC case. No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaen ti libre a tulong legal.