Masbate v. Relucio (2018): Illegitimate Child ken Dagiti Lolo ken Lola

Nagkadua a nagnaed da Renalyn Masbate ken Ricky James Relucio, nga awan ti kasar, iti balay dagiti nagannak ni Renalyn. Nayanak ti anakda a babai idi 2012. Nagpatingga ti relasionda idi April 2015. Napan ni Renalyn idiay Manila nga agadal ket, sigun ken ni Ricky James, imbatina ti anakda iti panangtaripatona.

Kinuna ni Ricky James a idi November 2015, innala dagiti nagannak ni Renalyn, dagiti agassawa a Masbate, ti ubing iti eskuela a nangipaenrolanna kenkuana. Nagkedkedda a mangisubli ket impakitada ti special power of attorney a nangtedan ni Renalyn kadakuada iti parental rights ken custody. Nangidatag ni Ricky James iti petition para iti habeas corpus ken child custody iti Regional Trial Court ti Legazpi City, Albay.

Iti hearing, inyeg ni Renalyn ti ubing ket kinunana a kayatna nga agtalinaed kenkuana ti anakna. Inted ti trial court ti custody ken ni Renalyn babaen ti Article 213 ket pinasardengna ti kaso. Nag-apela ni Ricky James. Kinunana a ti tender-age presumption ket mabalin a maparmek babaen ti pammaneknek ti panangbaybay-a, panangtallikud ken kinaawan ti trabaho, ken tinallikudan ni Renalyn ti ubing.

Insubli ti Court of Appeals ti kaso iti trial court para iti sibubukel a trial, tinaginayonna ti custody ken ni Renalyn iti agdama, ket inikkanna ni Ricky James iti panangsarungkar iti dua nga aldaw iti maysa a lawas. Kalpasanna, inikkanna pay isuna iti "temporary custody" maminsan iti maysa a bulan agingga iti 24 nga oras. Nag-apela da Renalyn ken dagiti nagannakna iti Supreme Court. Kinunada nga awan pulos ti karbengan iti custody ti ama ti illegitimate child, ken maiyaplikar laeng ti Article 213 kadagiti nagkasar a nagannak.

Umiso kadi ti panangisubli ti Court of Appeals iti kaso iti trial court tapno ikeddengna no siasino ti addaan iti custody ti ubing?

Inaprobaran ti Supreme Court ti paset ti petition. Inanamonganna ti bilin a mangisubli iti kaso para iti trial, ngem inikkatna ti temporary custody nga inted iti ama. Nagtalinaed ti visitation rights-na iti dua nga aldaw iti maysa a lawas, ket mabalinna laeng nga iruar ti anakna no adda nakasurat a consent ni Renalyn. Naibilin iti trial court a dagus a denggenna ti kaso.

Ti ina ti addaan iti sole parental authority. Babaen ti Article 176, dagiti illegitimate child ket adda iti sidong ti parental authority ti inada. Kinuna ti Korte nga addaan dagiti ina iti sole parental authority kadagiti illegitimate child-da "notwithstanding the father's recognition of the child," ket taginayonenda ti custody malaksid no adda nakaro a rason a mangipakita a saanda a maitutop. Ti joint parental authority babaen ti Article 211 ket para kadagiti annak dagiti nagkasar a nagannak.

Sakupen ti tender-age rule dagiti illegitimate child. Nagbatay dagiti petitioner iti Pablo-Gualberto v. Gualberto, a nangibaga a ti Article 213 ket para kadagiti nagkasar a nagannak. Inlawlawag ti Korte a daytoy a sasao ket naggapu iti Briones v. Miguel ken maipapan iti karbengan ti ubing a mangpili iti nagannak, a maiyaplikar laeng kadagiti nagkasar a nagannak. Ti maikadua a paragrapo ti Article 213, nga awan ti ubing a kurang pay iti pito ti tawenna ti "shall be separated from the mother unless the court finds compelling reasons to order otherwise," ket saan nga agilasin iti legitimate ken illegitimate nga annak. Isu a masapul a denggen ti trial court ti ebidensia no adda nakaro a rason, kas iti panangbaybay-a wenno panangtallikud.

Umuna dagiti lolo ken lola, ngem saan nga automatiko. No masarakan a saan a maitutop ti ina, ited ti Family Code ti substitute parental authority nga umuna iti sibibiag a lolo wenno lola (Articles 214 ken 216). Ngem kinuna ti Korte a ti preference dagiti lolo ken lola ket agpannuray iti pannakaitutopda. Ni Ricky James ti pudno a nangiggem iti ubing sakbay ti riri, isu a mabalin a mapan isuna iti korte tapno maala manen ti custody kas pudno a nangtaripato kenkuana. Saan nga awaten ti Korte ti natangken a panangkita a mangserra kenkuana, gapu ta ti kasayaatan para iti ubing ti kangrunaan a kitaen. Kinunana a ni Ricky James "deserves, at the very least, to be given his day in court."

Panangsarungkar sakbay ti trial, saan a custody. Ti Rule on Custody of Minors ket mangted iti temporary visitation rights sakbay ti trial. Ti temporary custody ket mabalin laeng a maited iti judgment kalpasan ti trial. Babaen ti panangted ken ni Ricky James iti custody uray 24 nga oras iti maysa a bulan, binaliktad ti Court of Appeals ti tender-age presumption babaen laeng kadagiti "bare allegations"-na. Kinuna ti Korte a masapul a maikeddeng iti trial ti pannakaitutop ni Renalyn sakbay a mabalin a saan a maited kenkuana ti custody "even for the briefest of periods."

Ti tender-age presumption iti maikadua a paragrapo ti Article 213 ti Family Code ket maiyaplikar kadagiti illegitimate child; ti ina ti illegitimate child ket addaan iti sole parental authority ken custody malaksid no mapaneknekan iti trial dagiti nakaro a rason, ket sakbay ti trial mabalin a maikkan ti ama iti visitation rights ngem saan a temporary custody, nupay ti ama a pudno a nangtaripato iti ubing ket mabalin nga agdarum tapno maala manen ti custody.

Dua a punto ti ikeddeng ti Masbate. Umuna, ti proteksion dagiti ubbing a kurang pay iti pito ti tawenda ket saan laeng a para kadagiti nagkasar a nagannak: ti ina a saan a nakaasawa ket addaan met iti isu met laeng a tender-age presumption a pabor kenkuana. Maikadua, ti ama ti illegitimate child ket saan a naan-anay a mailaksid. No pudno nga isu ti nangpadakkel iti ubing ken mapaneknekan a saan a maitutop ti ina, mabalin a timbangen ti korte no ti custody kenkuana ti kasayaatan para iti ubing, uray no addaan dagiti lolo ken lola iti preference babaen ti linteg.

Agingga nga agdesidir ti korte kalpasan ti trial, ti ina ti mangtaginayon iti custody ken parental authority. Dagiti karbengan ti ama ket limitado kadagiti panangsarungkar nga ipalubos ti korte, ket kasapulan ti nakasurat a consent ti ina tapno mairuar ti ubing, kas iti Grande v. Antonio. Kitaen ti siasino ti addaan iti custody ti illegitimate child ken custody ti ubing a kurang pay iti pito ti tawenna.

Inaramid a pagarigan: Saan pulos a nagkasar da Liza ken Paolo. Idi tallo ti tawen ti anakda a lalaki, napan ni Liza idiay Manila nga agadal ket imbatina ti ubing ken ni Paolo iti adu a bulan. Kalpasanna, innala dagiti nagannak ni Liza ti ubing. Babaen ti Masbate, ni Liza ti mangtaginayon iti custody bayat nga agtultuloy ti kaso, gapu ta kurang pay iti pito ti tawen ti ubing. Mabalin a sarungkaran ni Paolo ti ubing. No paneknekan ni Paolo iti trial a binaybay-an wenno tinallikudan ni Liza ti anakda, ikeddeng ti korte no ti ubing ket masapul nga adda kadagiti lolo ken lolana wenno ken ni Paolo, sigun iti kasayaatan para iti ubing.

Basaen ti sibubukel a desision iti Supreme Court E-Library (adda ti link kadagiti source iti baba). Para iti riri maipapan iti custody ti pudno nga ubing, kitaen ti sadino ti pakasarakan iti tulong legal.