Child Custody Under 7: Siasino ti Makaala iti Ubing iti Pilipinas?
Napardas a sungbat
Iti Pilipinas, ti ubing a kurang ngem 7 a tawen ket agtalinaed iti inana malaksid no makita ti korte nga adda compelling reasons (napigsa a rason) a mangibaga iti sabali (Article 213 ti Family Code). Daytoy ti maawagan iti tender-age presumption. Kinuna ti Supreme Court a maabak laeng daytoy babaen ti napigsa nga ebidensia a saan a maitutop ti ina, kas pagarigan panangbaybay-a, panangpanaw, panagdroga wenno panangdangran iti ubing. Saan nga umanay ti baro a relasion wenno "moral laxity" no dayta laeng, malaksid no madangran ti ubing.
Ania ti kunaen ti linteg maipapan iti custody dagiti ubbing?
Ti Article 213 ti Family Code ket para kadagiti dadakkel nga agsina:
In case of separation of the parents, parental authority shall be exercised by the parent designated by the Court. The Court shall take into account all relevant considerations, especially the choice of the child over seven years of age, unless the parent chosen is unfit. No child under seven years of age shall be separated from the mother unless the court finds compelling reasons to order otherwise.
Isu a dua ti alagaden:
- Kurang ngem 7: agtalinaed ti ubing iti ina, malaksid no makita ti korte nga adda compelling reasons.
- 7 ken nasurok: ti korte ti agpili iti nagannak, babaen ti panangkita iti amin a maitutop a pasamak, nangnangruna ti pinili ti ubing.
Maiyaplikar ti alagaden no agsina ti pagnanaedan dagiti dadakkel, uray awan ti kaso iti korte. Iti *Pablo-Gualberto v. Gualberto* (2005), kinuna ti Supreme Court a sakupen ti Article 213 dagiti dadakkel a naisina babaen ti decree of legal separation wenno basta laeng nagsina iti pudno a biag.
Bayat nga agkadua nga agnaed dagiti nagasawa a dadakkel, agbingayda iti parental authority (Article 211). Kitaem ti Ania ti parental authority?
Ania ti maibilang a "compelling reason" a mangisina iti ubing iti inana?
Inlawlawag daytoy ti Supreme Court iti Pablo-Gualberto v. Gualberto. Ti tender-age presumption ket "may be overcome only by compelling evidence of the mother's unfitness", kayatna a sawen, maabak laeng babaen ti napigsa nga ebidensia a saan a maitutop ti ina. Inlista ti Korte dagiti kasasaad a nakitaan dagiti ina a saan a maitutop:
- panangbaybay-a wenno panangpanaw;
- awan ti trabaho;
- immoralidad;
- kanayon a panagbartek wenno panagdroga;
- panangdangran iti ubing;
- panagmauyong;
- panagsakit iti makaakar a sakit.
Ngem nangnayon ti Korte iti napateg a beddeng: "sexual preference or moral laxity alone does not prove parental neglect or incompetence." Kayatna a sawen, saan a mangpaneknek iti panangbaybay-a ti sexual preference wenno moral laxity no dayta laeng. Tapno maikkat ti custody, ti ama ket "must clearly establish", kayatna a sawen, masapul a nalawag a paneknekanna a dinangran ti ugali ti ina ti pagimbagan ti ubing. Iti dayta a kaso, intudo ti ama ti kunana a relasion ti ina iti maysa a babai. Awan ti nakita ti Korte a pammaneknek a nadangran ti agarup 4 a tawen nga anakda a lalaki, ket insublina ti order ti trial court a mangted iti custody iti ina bayat nga agtultuloy ti kaso.
Ebidensia ti kitaen ti korte, saan a pammabasol. Ti nagannak a dumawat iti custody ti masapul a mangpaneknek a pudno a madangran ti ubing iti ugali ti ina.
Ania ti mapasamak no agtawen ti ubing iti 7?
Malpas ti presumption a para iti ina. Iti sidong ti umuna a parapo ti Article 213, ti korte ti mangikeddeng no siasino a nagannak ti addaan iti custody. Ikabilanganna ti "all relevant considerations, especially the choice of the child over seven years of age, unless the parent chosen is unfit", kayatna a sawen, amin a maitutop a banag, nangnangruna ti pinili ti ubing a nasurok a pito ti tawenna, malaksid no saan a maitutop ti napili a nagannak.
Saan a ti ubing ti mangikeddeng. Dengngen ti korte ti pinili ti ubing ken ikabilanganna dayta, ngem ti korte ti agdesision, ket saanna a suroten ti pinili no saan a maitutop ti napili a nagannak.
Maiyaplikar daytoy a panagpili kadagiti nagasawa a dadakkel, nga agbingay iti parental authority. Iti *Masbate v. Relucio* (2018), kinuna ti Supreme Court nga awan daytoy a panagpili para iti ubing a naiyanak iti ruar ti panagasawa, gapu ta ti ina laeng ti addaan iti parental authority malaksid no maipakita a saan isuna a maitutop. Kitaem ti Siasino ti addaan iti custody ti illegitimate nga ubing?
Maiyaplikar kadi ti alagaden kadagiti annak dagiti saan a nagasawa?
Wen. Iti *Masbate v. Relucio* (2018), kinuna ti Supreme Court a ti maikadua a parapo ti Article 213 ket "does not even distinguish between legitimate and illegitimate children", kayatna a sawen, saanna pay a ilasin dagiti legitimate ken illegitimate nga ubbing. Para kadagiti ubbing a naiyanak iti ruar ti panagasawa, ti ina met laeng ti addaan iti sole parental authority iti sidong ti Article 176, uray no binigbig ti ama ti ubing.
Siasino ti makaala iti custody no makita a saan a maitutop ti ina?
Saan nga automatiko nga iti ama, no naiyanak ti ubing iti ruar ti panagasawa. Ti substitute parental authority ket umuna a mapan iti sibibiag a lolo wenno lola:
In case of death, absence or unsuitability of the parents, substitute parental authority shall be exercised by the surviving grandparent.
No awan ti lolo wenno lola, ilista ti Article 216 ti kadakkelan a kabsat a nasurok a 21 ti tawenna, sa ti pudno a mangay-aywan iti ubing a nasurok a 21 ti tawenna. Iti *Masbate v. Relucio*, kinuna ti Korte a ti ama a pudno a nangay-aywan iti ubing ket mabalin nga agpakorte.
Para kadagiti nagasawa a dadakkel, ti korte ti mangdutok iti nagannak nga addaan iti parental authority (Article 213).
Addaan pay laeng kadi iti kalintegan ti ama?
Wen. Ti ama nga awan custody-na ket mabalin a dumawat iti korte iti panagbisita (visitation). Iti *Masbate v. Relucio*, tinalinaed ti Supreme Court ti panagbisita ti ama iti dua nga aldaw iti maysa a lawas, ket pinalubosanna nga iruar ti ubing no laeng adda nakasurat a pammalubos ti ina. Masapul met nga ited ti ama ti suporta. Kitaem ti Mano ti child support?
Saan nga agnanayon dagiti custody order. Iti *Pablo-Gualberto*, kinuna ti Korte a ti custody ket "may be reexamined and adjusted", kayatna a sawen, mabalin a sublian ken baliwan, no ti nagannak nga addaan iti custody ket agbalin a saan a maitutop.
Masapul kadi nga umuna a padasen ti mediation?
Kadawyan, wen. Iti sidong ti Rule on Family Mediation (A.M. No. 24-02-06-SC), dagiti kaso maipapan iti suporta, custody, panagbisita, relasion ti sanikua ken guardianship ket maipatulod iti family mediation (Section 3). Saan a mabalin nga idarum iti korte ti kasta a kaso malaksid no nagpadas dagiti partido nga agtulag ket saanda a nagkatulagan, a maipakita babaen ti sertipikasion (Section 5).
Adda dagiti kaso a saan a maipatulod. Ilaksid ti Section 4 dagiti panaglabsing iti RA 9262 (ti linteg maibusor iti VAWC) ken dagiti kaso iti Family Code nga addaan iti aplikasion para iti protection order, restraining order wenno preliminary injunction. No adda panangabuso, kitaem ti Kasano ti agidarum iti VAWC case.
Kasano daytoy iti pudno a biag?
Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti alagaden. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.
Da Ana ken Mark. Nagasawada ket nagsinada. 4 ti tawen ti anakda a lalaki. Kuna ni Mark nga agtrabaho ni Ana iti night shift isu a masapul a mapukaw ti custody-na. Saan a maysa ti panagtrabaho iti rabii kadagiti kasasaad nga inlista ti Supreme Court, ket masapul a paneknekan ni Mark a madangran ti ubing. Malaksid no mapaneknekan ni Mark ti compelling reason, kas iti panangbaybay-a wenno panangdangran, kadawyan nga agtalinaed ti ubing ken ni Ana (Article 213).
Da Liza ken Paolo. Saanda a nagasawa. 5 ti tawen ti anakda a babai, ket pinirmaan ni Paolo ti birth certificate. Ibati ni Liza ti ubing kadagiti bukodna a dadakkel kadagiti aldaw ti trabaho bayat nga agtrabaho isuna iti sabali nga ili. Addaan latta ni Liza iti sole parental authority (Article 176). Mabalin a dumawat ni Paolo iti korte iti panagbisita, ket masapul nga itedna ti suporta.
Da Ramon ken Joy. Nagasawada ket dua a tawenen a nagsina ti pagnanaedanda. 9 a tawenen ti anakda a lalaki ket kunana a kayatna ti agnaed ken ni Ramon. Masapul nga ikabilangan ti korte ti pinili ti ubing, ngem kitaenna met ti amin a sabali, kas no siasino ti nangay-aywan kenkuana ken ti panagadalna. Saanna a suroten ti pinili ti ubing no saan a maitutop ni Ramon (Article 213).
Ania dagiti dokumento a kadawyan a napateg iti custody case?
Maikeddeng ti custody case babaen ti ebidensia. Ipakita ti PSA birth certificate ti ubing ti tawenna ken no siasino dagiti dadakkelna. Mabalinmo a dawaten dayta online: kitaem ti Kasano ti mangala iti PSA birth certificate online. Makatulong met dagiti rekord ti eskuela, medikal ken barangay a mangipakita no siasino ti mangay-aywan iti ubing iti inaldaw. Saludsodem iti abogadom no ania a dokumento ti kasapulan ti korte.
No na-annul wenno naideklara a void ti panagasawa, kitaem met ti Legitimate kadi dagiti annak kalpasan ti annulment?
Kaano a kasapulam ti abogado?
Ti korte ti mangikeddeng iti custody, maibatay kadagiti pasamak ti tunggal pamilia. Makisaritaka iti abogado no innala ti sabali a nagannak ti ubing, saanna nga ipalubos ti panagbisita, wenno panggepna nga ipan ti ubing iti sabali a pagilian, wenno no addaanka iti ebidensia nga adda iti peligro ti ubing. Mailawlawag met ti abogado ti addang ti family mediation ken no ania ti dawaten ti korte.
No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO) ken dadduma pay a pagpilian.
Ania a probision ti pagbasaran daytoy a sungbat?
Ania a desision ti Supreme Court ti mainaig?
Kadawyan a saludsod
Mabalin kadi nga alaen ti ama ti custody ti ubing a kurang ngem 7 a tawen?
Wen, ngem no laeng makita ti korte nga adda compelling reasons (napigsa a rason) a mangisina iti ubing iti inana (Article 213 ti Family Code). Iti Pablo-Gualberto v. Gualberto (2005), kinuna ti Supreme Court a masapul ti napigsa nga ebidensia a saan a maitutop ti ina, kas iti panangbaybay-a, panangpanaw, panagdroga wenno panangdangran iti ubing.
Mapukaw kadi ti ina ti custody no addaan iti baro a kaduana?
Saan, no dayta laeng. Kinuna ti Supreme Court a saan a mangpaneknek iti panangbaybay-a ti sexual preference wenno moral laxity no dayta laeng. Masapul a ipakita ti ama a dinangran ti ugali ti ina ti pagimbagan ti ubing (Pablo-Gualberto v. Gualberto, 2005).
Masapul kadi a legally separated dagiti dadakkel tapno maiyaplikar ti Article 213?
Saan. Inyaplikar ti Supreme Court ti Article 213 kadagiti nagasawa a dadakkel a basta nagsina ti pagnanaedanda, saan laeng a kadagiti addaan iti decree of legal separation (Pablo-Gualberto v. Gualberto, 2005).
Mabalin kadi nga agpili ti 9 a tawen nga ubing no siasino a nagannak ti kaduana nga agnaed?
No nagasawa dagiti dadakkel, masapul nga ikabilangan ti korte ti pinili ti ubing a nasurok a pito ti tawenna, ngem ti korte ti mangikeddeng, ket saanna a suroten ti pinili no saan a maitutop ti napili a nagannak (Article 213). Para iti ubing a naiyanak iti ruar ti panagasawa, ti ina laeng ti addaan iti parental authority, isu a saan a maiyaplikar daytoy a panagpili (Masbate v. Relucio, 2018).
Agnanayon kadi ti custody order?
Saan. Kinuna ti Supreme Court a mabalin a sublian ken baliwan ti custody no ti nagannak nga addaan iti custody ket agbalin a saan a maitutop (Pablo-Gualberto v. Gualberto, 2005).
Masapul kadi nga agpadas kami nga ag-mediation sakbay nga agpakorte?
Kadawyan, wen. Iti sidong ti Rule on Family Mediation (A.M. No. 24-02-06-SC), dagiti riri maipapan iti custody, suporta ken panagbisita ket maipatulod iti family mediation, ket saan a mabalin nga idarum ti kasta a kaso nga awan ti sertipikasion a saan a nagballigi ti panagtulag. Saan a maipatulod dagiti kaso maipapan iti RA 9262 (VAWC) wenno protection order.
Pangkabaruan laeng nga impormasion daytoy, saan a legal a pammagbaga. Para iti kasoyo, agsaludsod iti abogado, iti Public Attorney's Office (PAO) wenno iti ahensia.
Nakatulong kadi daytoy a page?