Grande v. Antonio (2014): Saan a Mapilit ti Ama ti Apelyidona

Nagnaed a sangsangkamaysa da Grace Grande ken Patricio Antonio a kasla agassawa iti sumagmamano a panawen, uray no naikasaren ni Patricio iti sabali. Addaanda iti dua a lallaki nga annak, a naipasngay idi 1998 ken 1999. Saan a nalawag a binigbig ni Patricio dagiti ubbing kas annakna kadagiti birth record-da.

Nagsinada. Idi May 2007, napan ni Grace idiay United States a kaduana dagiti dua nga ubbing. Kalpasanna, napan ni Patricio iti Regional Trial Court ti Aparri, Cagayan. Kiniddawna nga aprobaran ti korte ti panangbigbigna kadagiti ubbing, nga ited kenkuana ti parental authority ken custody, ken a sukatan ti apelyidoda manipud Grande iti Antonio. Inkapetna ti notarized a deed a nangbigbiganna a isu ti ama.

Inanamongan ti trial court ni Patricio. Imbilinna a sukatan ti apelyido dagiti ubbing iti Antonio, intedna kenkuana ti joint parental authority ken primary custody kadagiti weekday (Lunes agingga Biernes), ken imbilinna nga agbingay dagiti dua a nagannak iti suporta. Binaliwan ti Court of Appeals ti paset ti dayta a desision. Intedna ken ni Grace ti full wenno sole custody, nga addaan ni Patricio iti visitation rights, ngem imbilinna latta a sukatan ti apelyido iti Antonio. Ti laeng order maipapan iti apelyido ti kinontra ni Grace ket intugotna ti kaso iti Supreme Court.

Mabalin kadi a pilitien ti ama a nangbigbig kadagiti illegitimate a annakna nga usarenda ti apelyidona?

Saan. Inaprobaran ti Supreme Court ti petition ni Grace iti paset laeng (partly granted) ket binaliwanna ti desision ti Court of Appeals.

Ti sao a "may" ket mangted iti pagpilian iti ubing. Kas binaliwan ti RA 9255, intalinaed ti Article 176 ti pangkaaduan a paglintegan: usaren dagiti illegitimate children ti apelyido ti inada. Ti exception ket mabalin nga usarenda ti apelyido ti ama no nalawag a binigbigna ida iti birth record, iti public document wenno iti private handwritten instrument. Kinuna ti Korte a nalawag daytoy a pannakaisurat. Ti acknowledged illegitimate child (illegitimate nga anak a nabigbig) "is under no compulsion to use the surname of his illegitimate father." Ited ti linteg kadagiti annak, saan nga iti ama wenno iti ina, ti karbengan a mangikeddeng.

Umuna ti best interest of the child. Kinuna ti Korte a ti best interest of the child (kasayaatan ti ubing) ti pagrukodan kadagiti annuroten maipapan kadagiti ubbing. Inlagipna dagiti immuna a kaso a saanna nga impagarup a kanayon a nasaysayaat iti ubing ti panangusar iti apelyido ti ama.

Naiwaksi dagiti paglintegan ti civil registry. Kuna dagiti implementing rules ti RA 9255 nga inruar ti Office of the Civil Registrar General idi 2004 a "shall" (masapul) nga usaren ti ubing ti apelyido ti ama no bigbigenna ti ubing. Kinuna ti Korte a "an administrative issuance cannot amend a legislative act." Indeklarana a null and void dagiti Rules 7 ken 8 ti OCRG Administrative Order No. 1, Series of 2004.

Agtalinaed iti ina ti custody. Ikabil ti Article 176 iti ina ti parental authority kadagiti illegitimate children. Kinuna ti Korte a mapan met iti ina ti custody, malaksid no maipakita nga unfit isuna. Awan ti legal a basar ti kiddaw ni Patricio iti parental authority ken custody.

Masapul a denggen ti trial court ti pinili dagiti ubbing. Dagiti ubbing, a 13 ken 15 ti tawenda idi, ket nangipatulod kadagiti surat iti Supreme Court a mangkontra iti panangsukat iti apelyidoda. Saan nga inikkan ti Korte iti kapatgan dagiti surat, ta saan a naidatag ken naadal dagitoy iti trial court. Insublina ti kaso iti trial court para laeng iti panangammo iti apelyido a pilien dagiti ubbing.

Kadagiti naudi nga order, nagtalinaed ken ni Grace ti full wenno sole custody. Nagtalinaed ken ni Patricio ti visitation rights a saan a kumurang ngem mamindua iti maysa a lawas, ket mabalinna nga iruar dagiti ubbing no laeng adda written consent ni Grace. Naibilin kadagiti nagannak nga agbingayda iti suporta a P30,000.00 kada bulan para kadagiti dua nga ubbing, 70% manipud ken ni Patricio ken 30% manipud ken ni Grace. Unanimous ti desision kadagiti justice a nakipaset.

Babaen ti Article 176 ti Family Code, kas binaliwan ti RA 9255, ti acknowledged illegitimate child ket mabalin nga usarenna ti apelyido ti ama ngem saan a mapilit; iti ubing ti pagpilian, ken void dagiti Rules 7 ken 8 ti OCRG Administrative Order No. 1, Series of 2004, a nangaramid a masapul ti apelyido ti ama.

Adu nga ubbing a Filipino ti naipasngay kadagiti nagannak a saan a nagkasar. Lawlawagan ti Grande ti kadawyan a patpatien: ti panangbigbig iti ubing ket saanna nga ited iti ama ti karbengan a mangpili iti apelyido ti ubing, ken saanna nga ited kenkuana ti custody. Mabalin latta a napateg ti panangbigbig kadagiti sabali a banag. Iti Grande, inkapet ti Court of Appeals ti pagrebbengan ti ama a mangted iti suporta iti panangbigbigna kadagiti ubbing, ket nagtalinaed dayta nga order ti suporta. Ngem ti apelyido ket pagpilian ti ubing.

Ipakita met ti kaso no kasano a bingayen ti suporta. Ti amount iti Grande ket para laeng iti dayta a pamilia. Awan ti naikeddeng a fixed amount wenno percentage iti Family Code: agpannuray ti suporta iti kabaelan ti mangted ken iti kasapulan ti ubing (kitaen ti Article 201 ken ti mano ti child support).

Pagarigan (inaramid a nagan): Saan a nagkasar da Ana ken Jomar. Pinirmaan ni Jomar ti birth certificate ti anakda a babai kas ama, isu a nabigbig ti ubing. Kalpasan ti sumagmamano a tawen, kayat ni Jomar a sukatan ti apelyido ti ubing iti apelyidona, ket saan nga umanamong ni Ana. Babaen ti Grande, saan a mapilit ni Jomar ti panangsukat gapu laeng ta binigbigna ti ubing. No usaren ti anak ti apelyidona ket pagpilian ti anak babaen ti linteg. Addaan ni Ana iti parental authority babaen ti Article 176, ket agtalinaed kenkuana ti custody malaksid no maipakita nga unfit isuna.

Nabaliwanen dagiti implementing rules ti RA 9255, kas pagarigan babaen ti PSA OCRG Administrative Order No. 1-2023. Para kadagiti agdama a paglintegan ken no ania ti itugot iti civil registrar, kitaen ti mabalin kadi nga usaren ti illegitimate child ti apelyido ti ama ken ti giya iti PSA birth certificate. Maipapan iti custody, kitaen ti siasino ti addaan custody iti illegitimate child. Para iti riri maipapan iti pudno nga ubing, kitaen ti sadino ti pakasarakan iti tulong legal.