Puede Bala I-Disinherit sang Ginikanan ang Iya Anak sa Pilipinas?

Ang mga anak amo ang compulsory heirs (Article 887), ukon mga manunubli nga indi puede ikuha sa panubli, kag ginatigana sang layi para sa ila ang isa ka bahin sang panubli, ang legitime. Ang mga lehitimo nga anak nagapartihanay sa katunga sang panubli (Article 888). Ginaprotektahan sang Article 904 ina nga bahin:

Ang disinheritance amo ang panguna nga eksepsyon. Siling sang Article 915 nga puede ikuha sa compulsory heir ang legitime "for causes expressly stated by law", ukon tungod sa mga kabangdanan nga hayag nga ginasiling sang layi.

Tan-awa man ang pagtandi sang preterition vs disinheritance.

Sa testamento lang. Siling sang Article 916:

Buot silingon, indi mag-obra ang madamo nga ginatilawan sang mga pamilya:

• ang paghambal sang "wala ka sang panubli" sa atubangan sang mga paryente;
• sulat, text message ukon post nga indi valid nga testamento;
• deed of sale ukon donation nga wala ginlakip ang isa ka anak. Ang deed indi testamento kag indi makadisinherit, kag ang mga donasyon sa mga anak ginaisip sa ila legitime kon mapatay na ang ginikanan (Articles 908 kag 909).

Ang testamento dapat magsunod sa mga porma sang Civil Code kag dapat aprobahan sang korte (probate) antes ini makapasa sang propiedad (Article 838; Rule 75 sang Rules of Court).

Walo ang ginalista sang Article 919. Para ini sa mga anak kag kaliwatan, "legitimate as well as illegitimate", ukon lehitimo man ukon indi. Sa simple nga pulong:

1. Ang anak napamatud-an nga nakasala sa pagtinguha nga patyon ang ginikanan, ang asawa sang ginikanan, ang iya mga kaliwatan ukon katigulangan.
2. Ginakusahan sang anak ang ginikanan sang krimen nga may silot nga anom ka tuig ukon labaw nga pagkabilanggo, kag napamatud-an nga wala sang basehan ang akusasyon.
3. Ang anak nasentensyahan sang adultery ukon concubinage upod ang asawa sang ginikanan.
4. Ang anak, paagi sa paglimbong, kusog, pagpahadlok ukon undue influence, nagpilit sa ginikanan nga maghimo ukon magbag-o sang testamento.
5. Ang anak nagdumili, nga wala sang husto nga rason, sa pagsuportar sa ginikanan.
6. Ang anak nagmaltrato sa ginikanan sa hambal ukon binuhatan.
7. Ang anak nagakabuhi sang makahuluya ukon malaw-ay nga kabuhi.
8. Ang anak nasentensyahan sang krimen nga may silot nga civil interdiction.

Duha sa ila, ginkutlo:

Ang pagkapasaway, ang indi pagbisita, ukon ang pagminyo sa tawo nga indi gusto sang ginikanan wala sa listahan kon amo lang. Kon ang pinasahi nga mga kahimtangan nagakaigo sa isa ka kabangdanan, pareho sang "maltreatment by word", ang korte ang magdesisyon suno sa ebidensya.

May lain nga mga listahan para sa pagdisinherit sang mga ginikanan (Article 920) kag sang asawa (Article 921).

Ang iban nga manunubli ang may obligasyon sa pagpamatuod:

Kon indi nila mapamatud-an, gamiton ang Article 918. Ang disinheritance nga wala sang ginasiling nga kabangdanan, may kabangdanan nga wala napamatud-an, ukon may kabangdanan nga wala sa Code "shall annul the institution of heirs insofar as it may prejudice the person disinherited", ukon ginakansela ang pagtangdo sang mga manunubli sa bahin nga nagahalit sa gin-disinherit. Mabalik sa anak ang legitime. Ang mga regalo sang pinasahi nga propiedad sa testamento (devises kag legacies) nagapabilin nga valid basta indi nila mabuhinan ang legitime.

Huo, kag ang pagpatawad may epekto. Siling sang Article 922 nga ang pag-ayo sang relasyon sang ulihi (reconciliation) sang nakasala kag sang ginsalaan nagakuha sang kinamatarong sa pagdisinherit kag nagahimo nga wala sang epekto ang disinheritance nga nahimo na. Kag kon valid ang disinheritance, ang mga anak sang anak nga gin-disinherit amo ang magkuha sang iya lugar para sa legitime (Article 923).

Ini mga hinimo-himo lang nga halimbawa para ipakita kon paano ginagamit ang patakaran. Indi ini laygay para sa bisan ano nga matuod nga kaso.

Si Lola Remy naghimo sang testamento, ginpirmahan sa atubangan sang mga saksi, nga nagadisinherit sa iya anak nga si Rodel, kag ginsiling sini nga pirme sia ginainsulto kag ginapanakit ni Rodel (Art. 919(6)). Pagkapatay niya, ginapanghiwala ini ni Rodel. Suno sa Article 917, ang iya mga utod ang dapat magpamatuod sang pagmaltrato sa korte. Kon indi nila mapamatud-an, indi mag-obra ang disinheritance kag mabilin kay Rodel ang iya legitime (Art. 918).

Si Mang Tonyo naghambal sa bug-os nga pamilya sa isa ka reunion nga ang iya anak nga si Joy "wala sang makuha". Wala gid sia naghimo sang testamento. Pagkapatay niya, makapanubli si Joy pareho sang iya mga utod: indi makadisinherit ang paghambal lang (Art. 916). Tan-awa ang Sin-o ang manunubli kon wala sang testamento?

Ang testamento ni Aling Nora nagasiling "I disinherit my son Jun" pero wala sang rason. Suno sa Article 918, makuha gihapon ni Jun ang iya legitime.

Ang amay ni Ben valid nga nagdisinherit sa iya sa testamento, kag napamatud-an ang kabangdanan sa korte. Ang duha ka anak ni Ben amo ang magkuha sang iya lugar kag makabaton sang legitime nga makuha kuntani ni Ben (Art. 923).

Istrikto ang disinheritance, kag ang sala sa testamento ukon sa ginasiling nga kabangdanan puede makakansela sini. Ang ginikanan nga gusto magdisinherit dapat magpahimo sang testamento sa abogado. Ang anak nga gin-disinherit, ukon ang iban nga manunubli nga dapat magpamatuod sang kabangdanan, kinahanglan sang abogado para sa probate nga kaso. Para sa mga bahin sang panubli nga nadalahig, tan-awa ang Mga bahin sang legitime sa Pilipinas kag ang Panubli sa Pilipinas.

Kon indi mo makaya ang bayad sa abogado, tan-awa ang Libre nga bulig legal sa Pilipinas para sa Public Attorney's Office (PAO) kag iban pa nga paagi.