Liable Kadi Dagiti Nagannak iti Inaramid ti Menor de Edad nga Anakda?

Kastoy ti kuna ti Article 221:

Uppat ti paset ti artikulo:

• Siasino ti liable: dagiti nagannak, ken dagiti sabali nga addaan iti parental authority, kas iti lolo wenno lola nga addaan iti substitute parental authority.
• Para iti siasino: "unemancipated children", kayatna a sawen, dagiti annak a saan pay a dimteng iti majority. Manipud iti Republic Act No. 6809, mangrugi ti majority iti 18.
• Sadino ti pagnanaedan ti ubing: "living in their company and under their parental authority", kayatna a sawen, kaduada nga agnaed ken adda iti sidong ti parental authority-da.
• Dagiti depensa: "subject to the appropriate defenses provided by law", kayatna a sawen, adda dagiti depensa nga ited ti linteg.

Ti "civilly liable" ket kayatna a sawen ti obligasion nga agbayad iti damages. Saanna a pagbalinen a nakabasol iti krimen dagiti nagannak.

Ti Article 2180 ti Civil Code ket mangted iti isu met laeng nga obligasion ken iti depensa:

Ita, ited ti Family Code ti parental authority iti dua a nagannak a sangsangkamaysa (Article 211), ket "parents" ti kuna ti Article 221 nga awan ti panangiyun-una iti ama wenno ina.

Wen. Iti Libi v. Intermediate Appellate Court (1992), pinaltogan ti maysa a menor de edad ti maysa a balasang ken kalpasanna ti bagina babaen ti paltog ti amana, ket indarum dagiti nagannak ti balasang dagiti nagannakna para iti damages. Kinuna ti Supreme Court en banc (sangsangkamaysa amin a mahistrado): "the civil liability of parents for quasi-delicts of their minor children, as contemplated in Article 2180 of the Civil Code, is primary and not subsidiary." Naikeddeng a liable dagiti nagannak.

Inlawlawag ti Korte ti depensa: "The diligence of a good father of a family required by law in a parent and child relationship consists, to a large extent, of the instruction and supervision of the child." Kayatna a sawen, kangrunaan a ti panangisuro ken panangbantay iti ubing. Dagiti nagannak a saan a makapaneknek iti kasta a diligence ket agtalinaed a liable.

Wen. Iti Tamargo v. Court of Appeals (1992), pinaltogan ti maysa nga ubing a lalaki a 10 ti tawenna ti maysa a balasang babaen ti air rifle. Adda sabali a nagasawa a nangidatag iti petision a mangampon kenkuana sakbay ti panangpaltog, ket naaprobaran ti adoption kalpasanna. Kinuna ti Korte a kiddawen ti Article 221 a ti ubing ket "shall have been in the actual custody of the parents sought to be held liable", kayatna a sawen, adda iti pudno a custody dagiti nagannak a pagbayaden. Saanna nga inted ti retroactive nga epekto ti adoption, isu a saan a liable dagiti nag-ampon iti aramid a napasamak idi awan pay ti pudno a custody-da. Kinuna ti Korte a dagiti pudno a nagannak (natural parents) ti ubing ket indispensable a partido iti kaso para iti damages.

"Unemancipated" nga annak ti kuna ti Article 221, ket ita mapasamak ti emancipation iti 18. Ngem ti Article 236, kas binaliwan ti Republic Act No. 6809, ket mangtalinaed iti maysa a daan a pagannurotan:

Awan ti desision a nabasa para iti daytoy a panid a mangilawlawag no kasano nga agaplikar daytoy iti damages nga inaramid ti anak nga agtawen iti 18 agingga iti 20, isu nga ti teksto laeng ti ibaga daytoy a panid.

Civil liability ti sakupen daytoy a panid: ti panagbayad iti dunor wenno dadael. Kinuna ti Libi a ti civil liability dagiti nagannak para kadagiti krimen nga inaramid dagiti menor de edad nga annakda ket "likewise direct and primary", ken adda met ti depensa nga awan ti biddut wenno kinaliway iti pasetda. No mabalin a maidarum ti menor de edad iti krimen, ken iti ania a tawen, sabali a linteg ti mangituray iti dayta ket saan a sakupen ditoy.

Dagitoy ket inaramid laeng a pagarigan tapno maipakita no kasano nga agandar dagiti pagannurotan. Saanda a balakad para iti aniaman a pudno a kaso.

Paolo (15). Agnaed ni Paolo kadagiti nagannakna ket nabuongna ti tawa ti kaarrubana babaen ti palsiit (slingshot). Mabalin a dawaten ti kaarruba ti damages kadagiti nagannak (Article 221). Maliklikan laeng dagiti nagannak ti liability no mapaneknekanda nga inaramidda ti diligence of a good father of a family tapno malapdan dayta, kas pagarigan babaen ti umno a panangisuro ken panangbantay (Civil Code Article 2180; Libi).

Rina (12). Natayen dagiti nagannak ni Rina, ket agnaed isuna iti lolana a babai nga addaan iti substitute parental authority (Article 214). No dadaelen ni Rina ti sanikua ti kaklasena, mabalin a dawaten ti bayad iti lola kas ti tao nga addaan iti parental authority a kaduana nga agnaed (Article 221).

Makisaritaka iti abogado no ti anakmo ket nakadunor wenno nakadadael ket adda mangdawdawat iti bayad, wenno no nadangran ti pamiliam gapu iti anak ti sabali a tao. Mabalin a kitaen ti abogado dagiti pasamak, no siasino ti addaan iti custody ti ubing iti dayta a tiempo, ken ti ebidensia ti panangbantay.

No saanmo a kabaelan ti agbayad iti abogado, kitaem ti Libre a legal a tulong iti Pilipinas para iti Public Attorney's Office (PAO) ken dadduma pay a pagpilian.