Anong mga Kaso ang Hindi Dumadaan sa Barangay?
Mabilis na sagot
Karamihan ng away ng mga indibidwal na nakatira sa iisang city o municipality ay dapat dumaan muna sa barangay bago pumunta sa korte, pero hindi lahat. Nakalista sa Section 408 ng Local Government Code ang mga away na walang awtoridad ang barangay Lupon, gaya ng mga kaso laban sa gobyerno, mabibigat na offense at mga away ng mga taong nakatira sa magkaibang city. Pinapayagan naman ng Section 412(b) na dumiretso sa korte ang ilang urgent na kaso. Ang mga kasong humihingi ng tulong sa ilalim ng batas laban sa violence against women and their children (VAWC) ay hindi mina-mediate sa barangay.
Anong mga away ang hindi puwedeng ayusin ng barangay?
Binibigyan ng Section 408 ang Lupon ng awtoridad "to bring together the parties actually residing in the same city or municipality for amicable settlement of all disputes except" (na pagharapin ang mga partidong talagang nakatira sa iisang city o municipality para maayos ang lahat ng away, maliban sa) mga ito:
| Exception (Section 408) | Ano ang ibig sabihin |
|---|---|
| (a) Ang isang partido ay ang gobyerno, o alinmang subdivision o instrumentality nito | Hindi napupunta sa Lupon ang reklamo laban sa city hall, isang ahensya o ibang bahagi ng gobyerno. |
| (b) Ang isang partido ay public officer o empleyado ng gobyerno, at tungkol sa opisyal niyang trabaho ang away | Hindi sakop ang away sa isang empleyado ng gobyerno tungkol sa opisyal niyang trabaho. Ang pribadong away sa parehong tao, gaya ng personal na utang, ay hindi inaalis sa Lupon dahil dito. |
| (c) Mga offense na may parusang kulong nang higit sa isang taon o multang higit sa ₱5,000 | Hindi sakop ang mas mabibigat na krimen. Tingnan ang paliwanag tungkol sa multa sa ibaba. |
| (d) Mga offense na walang private offended party | Hindi sakop kapag walang pribadong tao na biktima. |
| (e) Mga away tungkol sa real property na nasa magkaibang city o municipality | Hindi sakop, maliban kung pumayag ang mga partido na dalhin ito sa tamang Lupon. |
| (f) Mga partidong talagang nakatira sa mga barangay ng magkaibang city o municipality | Hindi sakop, maliban kung magkatabi ang mga barangay at pumayag ang mga partido na dalhin ang away sa tamang Lupon. |
| (g) Iba pang uri ng away na itatakda ng Presidente, para sa interes ng hustisya o sa rekomendasyon ng Secretary of Justice | Hindi nabasa para sa page na ito ang mga ganitong uri. |
Anong mga kaso ang puwedeng dumiretso sa korte?
Kahit sakop ng Lupon ang away, sinasabi ng Section 412(b) na ang mga partido ay "may go directly to court" (puwedeng dumiretso sa korte) sa apat na sitwasyon:
- Nakakulong ang akusado.
- May taong inalisan ng personal na kalayaan sa ibang paraan, kaya kailangan ng habeas corpus proceedings.
- May kasamang provisional remedies ang kaso, gaya ng preliminary injunction, attachment, delivery of personal property, o support pendente lite (sustento habang tumatakbo ang kaso).
- Baka ma-bar ang kaso dahil sa statute of limitations, ibig sabihin malapit nang matapos ang deadline ng pagsasampa.
Inaayos ba sa barangay ang mga VAWC case?
Hindi. Ayon sa Section 33 ng Republic Act No. 9262, ang Anti-Violence Against Women and Their Children Act, ang Sections 410, 411, 412 at 413 ng Local Government Code ay "shall not apply in proceedings where relief is sought under this Act" (hindi ginagamit sa mga kasong humihingi ng tulong sa ilalim ng batas na ito). Ito ang mga section tungkol sa barangay mediation, conciliation, settlement at arbitration.
Sinasabi rin ng parehong section na ang Punong Barangay, Barangay Kagawad o korteng dumidinig ng application para sa protection order ay hindi dapat mag-utos, mamilit o mag-impluwensya nang hindi tama sa applicant para makipag-areglo o iwanan ang alinman sa mga hinihingi niyang tulong. Puwede pa ring maglabas ang barangay ng Barangay Protection Order. Tingnan ang Paano magsampa ng VAWC case.
Paano ang mga light crime na mas mataas na ang multa ngayon?
Bukas pa ang puntong ito. Isinulat noong 1991 ang ₱5,000 na limitasyon sa Section 408(c). Kalaunan, itinaas ng Republic Act No. 10951 (2017) ang maraming multa sa Revised Penal Code, kasama ang ilang light offense. Kung babasahin nang literal, baka hindi na sakop ng Lupon ang isang light offense na ang maximum na multa ngayon ay higit sa ₱5,000.
Walang desisyon ng Supreme Court o opisyal na patakarang nabasa para sa page na ito na sumasagot kung paano ginagamit ngayon ang cut-off, kaya hindi inililista ng page na ito kung aling light offense ang sakop o hindi. Magtanong sa barangay o sa prosecutor's office kung paano nila tinatrato ang isang partikular na reklamo.
Puwede bang ibalik ng korte ang kaso sa barangay?
Oo, sa ilang kaso. Sa ilalim ng huling talata ng Section 408, ang korte kung saan isinampa ang isang non-criminal case na hindi sakop ng Lupon ay "may, at any time before trial, motu proprio refer the case to the lupon concerned for amicable settlement" (puwedeng i-refer ang kaso sa Lupon para sa settlement anumang oras bago ang trial). Ang ibig sabihin ng motu proprio ay sa sariling pagkukusa ng korte.
Para sa mga away na sakop, puwedeng maging premature ang kaso sa korte kapag nilaktawan ang barangay. Tingnan ang Kailangan bang dumaan sa barangay bago magsampa ng kaso?.
Paano ang mga indigenous community?
Sinasabi ng Section 412(c) na ang mga kaugalian at tradisyon ng indigenous cultural communities ay "shall be applied in settling disputes between members of the cultural communities" (gagamitin sa pag-aayos ng away ng mga miyembro ng mga komunidad na ito).
Paano ito nangyayari sa totoong buhay?
Mga gawa-gawang halimbawa lang ito para ipakita kung paano gumagana ang mga patakaran. Hindi ito payo para sa anumang totoong kaso.
Hindi sang-ayon si Gloria sa paghawak ng opisina ng municipal treasurer sa binayaran niyang buwis. Gobyerno ang isang partido, at tungkol sa opisyal na trabaho ng treasurer ang away, kaya walang awtoridad ang Lupon dito (Section 408(a) at (b)).
May alitan ang magkapatid na lalaki tungkol sa lupa sa Tarlac City. Nakatira ang isa sa Manila at ang isa naman sa Tarlac City. Nakatira sila sa magkaibang city at hindi magkatabi ang mga barangay nila, kaya walang awtoridad ang Lupon sa away nila (Section 408(f)).
Nakakulong ang dating partner ni Rina dahil sa krimen laban sa kanya. Pinapayagan ng Section 412(b)(1) na dumiretso sa korte ang kaso.
Humihingi si Mila ng protection order sa ilalim ng RA 9262. Puwedeng maglabas ang barangay ng Barangay Protection Order, pero hindi siya puwedeng pilitin nitong makipag-areglo, at hindi ginagamit ang mga patakaran ng barangay settlement (RA 9262 Section 33).
Kailan mo kailangan ng abogado?
Kumonsulta sa abogado kung hindi ka sigurado kung sakop ang away mo, kung kailangan mo ng urgent na tulong gaya ng injunction o sustento habang tumatakbo ang kaso, kung malapit na ang deadline ng pagsasampa, o kung biktima ka ng karahasan at kailangan mo ng protection order o criminal case. Hindi puwedeng humarap ang abogado para sa mga partido sa barangay hearing, pero puwede ka nilang payuhan bago at pagkatapos nito.
Kung wala kang pambayad sa abogado, tingnan ang Libreng legal na tulong sa Pilipinas.
Mga madalas itanong
Anong mga kaso ang hindi sakop ng barangay conciliation?
Hindi sakop ng Section 408 ng Local Government Code ang mga away kung saan partido ang gobyerno o isang public officer na gumagawa ng opisyal niyang trabaho, mga offense na may parusang kulong nang higit sa isang taon o multang higit sa ₱5,000, mga offense na walang private offended party, ilang away tungkol sa real property at mga partidong nakatira sa magkaibang city o bayan, at iba pang uri na itatakda ng Presidente.
Kailan ako puwedeng dumiretso sa korte nang hindi dumadaan sa barangay?
Pinapayagan ito ng Section 412(b) kapag nakakulong ang akusado, kapag may taong inalisan ng kalayaan at kailangan ng habeas corpus, kapag kasama sa kaso ang provisional remedies gaya ng injunction, attachment o support pendente lite, at kapag baka ma-bar ang kaso dahil sa prescription.
Dumadaan ba sa barangay para sa settlement ang VAWC case?
Hindi. Ayon sa Section 33 ng RA 9262, hindi ginagamit ang Sections 410 hanggang 413 ng Local Government Code kapag humihingi ng tulong sa ilalim ng VAWC law. Puwedeng maglabas ang barangay ng Barangay Protection Order, pero hindi nito puwedeng pilitin ang babae na makipag-areglo.
Kailangan bang dumaan sa barangay ang mga kompanya?
Ang binabanggit ng Code ay mga reklamo ng isang indibidwal laban sa ibang indibidwal (Section 410(a)). Hindi nabasa para sa page na ito ang mga patakarang baka may sinasabi pa tungkol sa juridical persons, kaya hindi nito sinasagot ang puntong ito.
Puwede bang ipadala ng korte sa barangay ang kaso ko kahit hindi ito sakop?
Oo, para sa mga non-criminal case. Sa ilalim ng huling talata ng Section 408, puwedeng i-refer ng korte sa Lupon para sa amicable settlement ang isang non-criminal case na hindi sakop ng Lupon, anumang oras bago ang trial.
Sakop pa ba ang mga light crime na may multang higit sa ₱5,000?
Hindi pa ito malinaw. Mula 1991 ang ₱5,000 na cut-off, at kalaunan ay itinaas ng Republic Act No. 10951 ang maraming multa sa Revised Penal Code. Walang desisyon o opisyal na patakarang nabasa para sa page na ito na sumasagot kung paano ginagamit ngayon ang cut-off.
Pangkalahatang impormasyon lang ito, hindi legal na payo. Para sa kaso mo, magtanong sa abogado, sa Public Attorney's Office (PAO) o sa ahensya.
Nakatulong ba ang page na ito?