Garcia v. Drilon (2013): Constitutional ang RA 9262 (VAWC)

Noong 2006, humingi ang isang asawang babae sa Bacolod City ng temporary protection order (TPO) laban sa asawa niya sa ilalim ng RA 9262, sa Regional Trial Court na umaaktong Family Court. Nag-file siya para sa sarili niya at para sa mga menor de edad nilang anak.

Sabi niya, kontrolado siya ng asawa niya, inilayo siya sa mga kaibigan niya, at nagkaroon ito ng kabit. Ikinuwento niya ang pananakit sa kanya tuwing nag-aaway sila, ang emotional at psychological na pinsala, at ang mga banta na kukunin ang mga bata at ititigil ang financial support. Hawak ng asawa niya ang mga negosyo ng pamilya.

Nag-issue ang korte ng TPO, at ilang beses itong ni-renew at binago. Kasama sa mga utos na umalis ang asawang lalaki sa bahay ng pamilya, lumayo sa asawa at mga anak niya, isuko ang mga baril niya, at magbigay ng financial support.

Hindi nagtaas ng anumang constitutional issue ang asawang lalaki sa trial court. Sa halip, dumiretso siya sa Court of Appeals sa pamamagitan ng petition for prohibition, at sinabing unconstitutional ang RA 9262. Ibinasura ng Court of Appeals ang petition niya, at umapela siya sa Supreme Court.

Ang pangunahing tanong: unconstitutional ba ang RA 9262 dahil ito ay:

• pumapabor sa babae kaysa sa lalaki, na labag sa equal protection clause;
• nagpapahintulot ng protection orders nang walang notice at hearing, na labag sa due process;
• salungat sa State policy na protektahan ang pamilya, dahil hindi nito pinapayagan ang mediation; at
• nagbibigay ng judicial power sa barangay officials, na nag-i-issue ng Barangay Protection Orders (BPOs).

Tiningnan din ng Court kung dapat bang itinaas muna ng asawang lalaki ang mga isyung ito sa Family Court.

Ibinasura ng Supreme Court ang petition ng asawang lalaki at pinagtibay ang RA 9262.

• Maling korte, maling panahon. Bilang Regional Trial Court, may kapangyarihan ang Family Court na magpasya kung constitutional ang batas. Dapat itinaas ng asawang lalaki ang isyu sa opposition niya roon. Dagdag ng Court, hindi pinapayagan ng rules sa protection orders ang petitions for certiorari, mandamus o prohibition laban sa interlocutory orders ng trial court, kaya mali ang 60-day restraining order na in-issue ng Court of Appeals laban sa TPO. Gayunman, dahil bago at mahalaga ang tanong, dinesisyunan pa rin ito ng Supreme Court.
• Equal protection. Ayon sa Court, ang batas ay "did not violate the equal protection clause by favoring women over men as victims of violence and abuse". Nakabatay ang classification sa tunay na pagkakaiba: ang hindi pantay na kapangyarihan ng babae at lalaki, ang mas madalas na pagiging biktima ng karahasan ng babae kaysa lalaki, at ang laganap na gender bias at prejudice laban sa kababaihan. May kaugnayan ito sa layunin ng batas, sakop din nito ang mga kalagayan sa hinaharap, at pantay itong ipinapatupad sa lahat ng babae at batang nakakaranas ng karahasan.
• Hindi lang mga asawang lalaki. Sakop ng batas ang sinumang "person" na may o nagkaroon ng sexual o dating relationship sa babae. Sabi ng Court, sakop ng gender-neutral na salitang ito pati ang lesbian relationships.
• Due process. Pwedeng mag-issue ang korte ng TPO ex parte, ibig sabihin bago ang notice at hearing, dahil mahalaga ang oras kapag kailangang pigilan ang karahasan. Kailangang verified ang petition at may kasamang affidavits ng mga testigo. Saka aabisuhan ang respondent at pwede siyang mag-file ng opposition. Dito, nag-file talaga ng opposition at mga motion ang asawang lalaki, kaya nadinig siya.
• Walang mediation. Sa ilalim ng rules ng Supreme Court sa VAWC cases, hindi pwedeng i-refer ng korte sa mediator ang petition para sa protection order na dinidinig nito. Nakita ng Court na makatwiran ito.
• Barangay Protection Orders. Ang BPO ay nag-uutos lang sa tao na tumigil sa pananakit, o pagbabanta ng pananakit, sa babae o sa anak niya. Tinawag ng Court ang function na ito na "purely executive in nature", bahagi ng tungkulin ng barangay na ipatupad ang batas at panatilihin ang kapayapaan. Hindi ito judicial power.

Constitutional ang RA 9262: nakabatay sa valid na classification ang pagprotekta nito sa kababaihan at sa kanilang mga anak, hindi labag sa due process ang ex parte na temporary protection orders, at executive, hindi judicial, na function ang pag-issue ng Barangay Protection Orders ng barangay officials.

Pinagtibay ng Garcia v. Drilon na valid ang VAWC law. Hindi matatalo ng respondent ang protection order sa pagsasabi lang na discriminatory ang batas laban sa lalaki. Sabi ng Court, nasa Congress ang desisyon, sa pamamagitan ng amendment, kung dapat sakop din ng batas ang mga lalaki, at hindi sa mga korte.

Pinoprotektahan din ng desisyon ang bilis ng protection orders. Sa ilalim ng RA 9262, epektibo nang 15 araw ang BPO mula sa barangay, at nang 30 araw ang TPO mula sa korte, habang may hearing para sa permanent protection order (PPO). Basahin ang BPO vs TPO vs PPO at ano ang Barangay Protection Order.

Halimbawa (gawa-gawang pangalan): Nabigyan si Joel ng TPO na nag-uutos na umalis siya sa bahay at lumayo sa asawa niyang si Rina. Sinabi niya sa korte na void ang RA 9262 dahil babae lang ang pinoprotektahan nito. Matapos ang Garcia v. Drilon, talo ang argumentong iyan. Pwede pa ring sagutin ni Joel ang mga facts sa petition ni Rina sa pamamagitan ng opposition na pinapayagan ng rules.

Pinagbatayan ng mga sumunod na desisyon ang kasong ito. Ipinaliwanag ng Acharon v. People kung kailan VAWC crime ang hindi pagbibigay ng financial support, at tinalakay ng AAA v. BBB ang kabit na itinuloy sa ibang bansa. Para malaman kung paano mag-file ng kaso, basahin ang paano mag-file ng VAWC case. Para sa tulong sa totoong sitwasyon, tingnan ang libreng legal help.