Garcia v. Drilon (2013): Constitutional ang RA 9262

Niadtong 2006, usa ka asawa sa Bacolod City ang nangayo sa Regional Trial Court, isip Family Court, og temporary protection order (TPO) batok sa iyang bana ubos sa RA 9262. Nag-file siya para sa iyang kaugalingon ug sa iyang mga menor de edad nga anak.

Matod niya, kontrolado kaayo ang iyang bana, gibulag siya sa iyang mga higala ug adunay kabit. Gisaysay niya ang pisikal nga pagpasakit panahon sa ilang away, ang emosyonal ug psychological nga kadaot, ug ang mga hulga nga kuhaon ang mga bata ug ihunong ang financial support. Ang bana ang nagkontrol sa mga negosyo sa pamilya.

Nag-issue ang korte og TPO ug sa ulahi gi-renew ug giusab kini sa makadaghang higayon. Lakip sa uban, gimandoan niini ang bana nga mobiya sa balay sa pamilya, molikay sa iyang asawa ug mga anak, i-surrender ang iyang mga pusil ug mohatag og financial support.

Wala mopataas ang bana og bisan unsang constitutional issue sa trial court. Hinuon, miadto siya sa Court of Appeals uban ang petition for prohibition, nga nag-ingon nga unconstitutional ang RA 9262. Gi-dismiss sa Court of Appeals ang iyang petisyon, ug ni-apela siya sa Supreme Court.

Ang nag-unang pangutana: unconstitutional ba ang RA 9262 kay kini:

• mas mopabor sa mga babaye kaysa sa mga lalaki, supak sa equal protection clause;
• nagtugot nga ma-issue ang protection order bisan walay notice ug hearing, supak sa due process;
• supak sa polisiya sa State nga panalipdan ang pamilya, kay dili kini motugot og mediation; ug
• naghatag og judicial power sa mga barangay official, nga mo-issue og Barangay Protection Orders (BPOs).

Gitan-aw usab sa Court kung angay ba unta nga gipataas una sa bana kini nga mga isyu sa Family Court.

Gi-deny sa Supreme Court ang petisyon sa bana ug gi-uphold ang RA 9262.

• Sayop nga korte, sayop nga panahon. Ang Family Court, isip Regional Trial Court, adunay gahom sa pagdesisyon kung constitutional ba ang balaod. Angay unta nga gipataas sa bana ang isyu sa iyang opposition didto. Midugang ang Court nga ang mga rule sa protection orders dili motugot og petitions for certiorari, mandamus o prohibition batok sa interlocutory orders sa trial court, busa sayop ang 60-day restraining order nga gi-issue sa Court of Appeals batok sa TPO. Bisan pa niana, tungod kay bag-o ug importante ang pangutana, gidesisyonan kini sa Supreme Court.
• Equal protection. Matod sa Court, ang balaod "did not violate the equal protection clause by favoring women over men as victims of violence and abuse". Ang classification nagbarug sa tinuod nga kalainan: ang dili patas nga gahom tali sa babaye ug lalaki, ang kamatuoran nga mas lagmit mabiktima sa violence ang mga babaye kaysa sa mga lalaki, ug ang kaylap nga gender bias ug prejudice batok sa mga babaye. May kalabotan kini sa tumong sa balaod, apil usab ang mga kahimtang sa umaabot, ug parehas nga magamit sa tanang babaye ug bata nga nag-antos og violence.
• Dili lang mga bana. Apil sa balaod ang bisan kinsa nga "person" nga adunay o kaniadto adunay sexual o dating relationship sa babaye. Matod sa Court, kini nga gender-neutral nga pulong apil bisan ang lesbian relationships.
• Due process. Ang korte maka-issue og TPO ex parte, buot ipasabot sa dili pa ang notice ug hearing, kay importante ang oras kung pugngan ang violence. Ang petisyon kinahanglan verified ug kauban ang mga affidavit sa mga saksi. Human niana pahibaw-on ang respondent ug maka-file siya og opposition. Dinhi, nag-file gyud ang bana og opposition ug mga motion, busa nadungog siya.
• Walay mediation. Ubos sa mga rule sa Supreme Court sa VAWC cases, ang korte nga nagdungog sa petisyon para sa protection order dili mo-refer sa kaso ngadto sa mediator. Nakita sa Court nga makatarunganon kini.
• Barangay Protection Orders. Ang BPO nagmando lang sa tawo nga mohunong sa pagpasakit, o sa paghulga og pisikal nga kadaot, sa babaye o sa iyang anak. Gitawag kini sa Court nga "purely executive in nature", bahin sa katungdanan sa barangay sa pagpatuman sa balaod ug pagpadayon sa kalinaw. Dili kini judicial power.

Constitutional ang RA 9262: ang pagpanalipod niini sa mga babaye ug sa ilang mga anak nagbarug sa balido nga classification, ang ex parte nga temporary protection orders dili supak sa due process, ug ang pag-issue sa Barangay Protection Orders sa mga barangay official usa ka executive, dili judicial, nga function.

Gihusay sa Garcia v. Drilon nga balido ang VAWC law. Ang respondent dili makapildi sa protection order pinaagi lang sa pag-ingon nga discriminatory ang balaod sa mga lalaki. Matod sa Court, ang pangutana kung apil ba usab ang mga lalaki sa balaod usa ka pagpili sa Congress, pinaagi sa amendment, ug dili sa mga korte.

Gipanalipdan usab sa desisyon ang kapaspas sa mga protection order. Ubos sa RA 9262, ang BPO gikan sa barangay epektibo sulod sa 15 ka adlaw, ug ang TPO gikan sa korte epektibo sulod sa 30 ka adlaw, uban ang hearing para sa permanent protection order (PPO). Tan-awa ang BPO vs TPO vs PPO ug unsa ang Barangay Protection Order.

Pananglitan (gihimo-himo ra ang mga ngalan): Si Joel gi-serve og TPO nga nagmando kaniya nga mobiya sa balay ug molikay sa iyang asawa nga si Rina. Gi-argue niya sa korte nga void ang RA 9262 kay mga babaye ra ang gipanalipdan niini. Human sa Garcia v. Drilon, mapildi kana nga argumento. Makatubag gihapon si Joel sa mga fact sa petisyon ni Rina pinaagi sa opposition nga gitugot sa mga rule.

Ang mga misunod nga desisyon nagtukod niini nga kaso. Gipatin-aw sa Acharon v. People kanus-a ang dili paghatag og financial support usa ka VAWC crime, ug ang AAA v. BBB bahin sa kabit nga gipadayon sa gawas sa nasod. Para sa pag-file og kaso, tan-awa ang unsaon pag-file og VAWC case. Para sa tabang sa tinuod nga sitwasyon, tan-awa ang libre nga legal nga tabang.